خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی این موضوع پرداخته است که آیا ایران از نظر حقوقی می‌تواند بر عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز پول وضع کند یا خیر.

بر اساس این گزارش، تهران در تلاش است تا با وضع پول بر کشتی‌ها، در هماهنگی با سپاه پاسداران، کنترول بیشتری بر تنگه هرمز ایجاد کند و عبور امن کشتی‌ها را تضمین نماید.

تنگه هرمز چیست؟

تنگه هرمز آب‌راهی است که خلیج فارس را به خلیج عمان وصل می‌کند و در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. این مسیر یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود و حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند.

طول این آب‌راه حدود ۱۶۷ کیلومتر است و در باریک‌ترین نقطه آن، دو کانال رفت و برگشت برای کشتی‌ها با یک منطقه حائل جدا شده وجود دارد.

رویترز می‌نویسد که ایران پس از حملات امریکا و اسرائیل، این مسیر را عملاً محدود کرده و خواستار دریافت پول به‌عنوان یکی از شرایط پایان تنش‌ها شده است. با این حال، وضعیت عملی دریافت این پول هنوز مشخص نیست.

قانون بین‌المللی چه می‌گوید؟

کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها که در سال ۱۹۸۲ تصویب و از ۱۹۹۴ اجرایی شده، حق «عبور ترانزیتی» بدون مانع را در تنگه‌های بین‌المللی تضمین می‌کند.

این معاهده به کشورهای ساحلی اجازه تنظیم عبور در محدوده آب‌های سرزمینی را می‌دهد، اما باید عبور بی‌ضرر کشتی‌ها را نیز تضمین کنند.

با این حال، ایران و ایالات متحده این کنوانسیون را امضا نکرده‌اند، موضوعی که بحث‌های حقوقی درباره الزام‌آور بودن آن را پیچیده‌تر ساخته است.

امکان چالش پول

رویترز گزارش می‌دهد که هیچ سازوکار اجرایی مستقیم برای اعمال کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها وجود ندارد. هرچند دادگاه‌های بین‌المللی می‌توانند رأی صادر کنند، اما توان اجرایی مستقیم ندارند.

در عین حال، کشورها و شرکت‌ها می‌توانند با تغییر مسیر کشتی‌ها یا اعمال تحریم‌های هدفمند علیه نهادهای مرتبط با پرداخت پول، با این اقدام مقابله کنند.

این گزارش می‌افزاید که برخی شرکت‌ها هم‌اکنون در حال بررسی مسیرهای جایگزین برای عبور از تنگه هرمز هستند.

د امریکا مرکزي قومندانۍ ویلي، چې له دوشنبې( د وري څلیریشتمه / د اپرېل دیارلسمه) څخه به د ایران بندرونو ته د بېړیو پر سمندري تګ راتګ بندیزونه پیل کړي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ خبرپاڼې، چې په ټولنیزو شبکو کې خپره شوې څرګنده کړې؛ دا کړنه د اعلان شوې هغې پرېکړې له مخې ترسره کېږي، چې ډونالډ ټرمپ د امریکا د سمندري ځواکونو له‌خوا د هرمز تنګي د سمندري بندیز د پیل په اړه مخکې کړې وه.

د خبرپاڼې له مخې: دا بندیز به په مساوي ډول د ټولو هېوادونو پر بېړیو، چې د ایران بندرونو ته داخلېږي یا ترې وځي؛ پلي شي. دا بندیز د فارس خلیج او د عمان سمندر ټول ایرانی بندرونه رانغاړي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ ټینګار کړی، چې دا پرېکړه به د هغو بېړیو د آزاد تګ راتګ مخه ونه‌نیسي، چې د هرمز تنګي له لارې د ایران له بندرونو پرته نورو بندرونو ته روانې وي.

همدارنګه په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دې بندیز له رسمي پیل مخکې به سوداګریزو بېړیو ته اړینې خبرتیاوې ورکړ شي.

دا پرېکړه په داسې حال کې اعلانېږي، چې په منځني ختیځ کې کړکېچ او د نړۍ د انرژۍ د لارو بې ثباتي نوره هم زیاته شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران سپاه پاسداران ویلي؛ هرمز تنګي ته د پوځي کښتیو هر ډول تګ راتګ به د ایران او امریکا له دوه‌اوونیز اوربند څخه سرغړونه وي او له «پرېکنده او سخت» غبرګون سره به مخ شي.

له ۴۰ ورځنۍ تحمیلي جګړې وروسته د ایران او امریکا ترمنځ خبرې په شکمنه فضا کې پرته له کومې ځانګړې هوکړې پای ته ورسیدې.

د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي په یوه رسنیز کنفرانس کې ویلي، چې دواړه لوري پر ځینو مسلو هوکړې ته ورسېدل؛ خو په ۲ یا ۳ اصلي مسلو کې یې بېلابېل نظرونه درلودل، چې په پای کې خبرې کومې پایلې ته ونه‌رسېدلې.

بقايي ویلي، چې دا خبرې په خورا حساسو شرایطو کې او له اوږدې جګړې وروسته ترسره شوې؛ ځکه دا طبیعي ده، چې نشي کولی د خبرو له پیل سره سم هوکړې ته ورسیږي.

د هغه خبرې د دې خبرو اترو پېچلې ننګونې راښکاره کوي.

د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند د دې خبرو اترو په لړ کې راپورته شویو نویو مسلو ته هم نغوته(اشاره) کړې ده. په ځانګړي توګه د هرمز تنګي حساسه مسله، چې خپلې پېچلتیاوې یې درلودې.

دغه راز هغه ټینګار کړی، چې ډیپلوماسي هیڅکله نه‌دریږي او دا بهیر د ملي ګټو د ساتنې لپاره یوه اړینه وسیله ده.

له ۲۱ ساعتونو سختو خبرو اترو وروسته د امریکا د ولسمشر مرستیال جي‌ډي‌وینس پر مشرۍ د امریکا مذاکراتي ډله پرته له دې، چې یوې هوکړې ته ورسیږي؛ له پاکستان څخه ووته او امریکا ته روانه شوه.

اسماعیل بقايي دا هم ویلي، چې له اوسنیو ننګونو سره – سره، خبرې به دوام ومومي او ایران هڅه کوي، چې د ډیپلوماسۍ له لارې خپلې ملي ګټې خوندي کړي.