د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلونونو یودېرشمه غونډه (COP31) د دوشنبې پر ورځ( د لړماته‌لسمه / د نومبر نهمه) د ترکیې په انتالیا ښار کې د بېلابېلو هېوادونو د لوړپوړیو دولتي چارواکو، پوهانو، څېړونکو، سوداګرو او مدني ټولنو د استازو پر ګډون پیل شوه.

ټاکل شوې، چې دا غونډه به د لړم تر نهه‌ویشتمې / د نومبر تر شلمې روانه وي.

د دې غونډې اصلي موخه د نړیوالې همکارۍ پیاوړتیا، د ګډ مسوولیت منلو ته هڅونه او د اقلیمي بدلونونو په اړه د هېوادونو ژمنې پر عملي او د اندازه کولو وړ اقداماتو بدلول بلل شوي دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرش اقلیمي بدلونونه د بشریت د بقا لپاره جدي ګواښ بللی او د دې کړکېچ پر وړاندې یې د بېړنیو اقداماتو او د هېوادونو د ګډې همکارۍ غوښتنه کړې ده.

ګوټرش ټینګار کړی، چې نړۍ نور د انتظار کولو وس نه‌لري او نه‌شي کولی د بې‌پایه بحثونو او پر نورو د مسوولیت اچولو له لارې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې مبارزه وځنډوي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، د دې نړیوال ګواښ پر وړاندې په مبارزه کې باید د انسانانو د ژوند ساتنه لومړیتوب ولري.

دغه راز د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان ویلي، چې انقره غواړي د اقلیمي بدلونونو یودېرشمه غونډه یوازې تر سیاسي اعلامیو محدوده نه‌وي، بلکې په دې برخه کې نیول شوې پرېکړې پر عملي اقداماتو بدلې شي.

اردوغان زیاته کړې، چې د دې غونډې په چوکاټ کې څه باندې ۶۰۰ پروګرامونه او غونډې په پام کې نیول شوي دي، چې د پاکې انرژۍ، د کثافاتو مدیریت، د اقلیمي چارو د مالي ملاتړ او د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مقاومت لرونکو ښارونو د جوړولو په برخو کې به حل‌لارې وړاندې شي.

د ترکیې ولسمشر ټینګار کړی، چې د دې غونډې د بریا اصلي معیار به د ژمنو او پرېکړو عملي کول وي، نه یوازې د سیاسي اعلامیو خپرول.

دا غونډه داسې مهال ترسره کېږي، چې نړۍ د اقلیمي بدلونونو له زیاتېدونکو اغېزو سره مخ ده، چې اوږدمهاله وچکالي، ویجاړوونکي سېلابونه، د تودوخې لوړېدل او غیرمعمولي اورښتونه یې بېلګې دي.

افغانستان هم سره له دې، چې د نړۍ د شنوخونو ګازونو په تولید کې لږه ونډه لري؛ د اقلیمي بدلونونو د اغېزو پر وړاندې له زیان‌منونکو هېوادونو څخه شمېرل کېږي.

د افغانستان پلاوي ته هم په دې غونډه کې د ګډون بلنه ورکړ شوې ده.

د اقلیمي بدلونونو په یودېرشمه غونډه کې ګډون به افغانستان او نورو زیان‌منونکو هېوادونو ته فرصت برابر کړي، چې خپلې اقلیمي ستونزې مطرح او د نړیوالې ټولنې د ډېرو همکاریو او ملاتړ غوښتنه وکړي.

د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلونونو لومړنۍ غونډه په ۱۹۹۵ز.کال کې د جرمني د برلین ښار پر کوربه‌توب جوړه شوې وه او له هغه وخت راپدېخوا دا غونډې د اقلیمي تګلارو او چاپېریال ساتنې په اړه د نړیوالو پرېکړو له مهمو ناستو څخه ګرځېدلې دي.

رباب فاطمه، رئیس هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، از تلاش‌های افغانستان برای گسترش دسترسی به انرژی پاک، پایدار و ارزان استقبال کرده و بر نقش کارآفرینان داخلی، تولیدکنندگان و شرکای بین‌المللی در این زمینه تأکید کرده است.

خانم رباب این اظهارات را هنگام بازدید از غرفه‌های نمایشگاه «هفته انرژی افغانستان ۲۰۲۶» که با شعار «توسعه از طریق انرژی» برگزار شده است، مطرح کرد.

وی از اتاق تجارت و صنایع افغانستان، برنامه انکشافی سازمان ملل متحد (یوان‌دی‌پی) و سایر نهادهای وابسته به سازمان ملل برای فراهم‌سازی زمینه گردهمایی سرمایه‌گذاران، نهادهای دولتی، مؤسسات مالی و شرکای انکشافی قدردانی کرد.

به گفته او، این نمایشگاه فرصت مناسبی برای بررسی راهکارهای عملی به‌منظور توسعه بخش انرژی افغانستان فراهم کرده است.

رئیس یوناما همچنین از حضور زنان کارآفرین افغان که در بخش انرژی پاک و ارزان فعالیت می‌کنند، استقبال کرده و حضور گسترده توزیع‌کنندگان، تولیدکنندگان و سازندگان پنل‌های خورشیدی و تکنالوژی‌های سبز را امیدوارکننده خوانده است.

رباب فاطمه با اشاره به سفرهای اخیرش به بامیان و جلال‌آباد گفت که پروژه‌های امیدوارکننده انرژی خورشیدی را مشاهده کرده است که از سوی نهادهای دولتی و سازمان‌های وابسته به ملل متحد برای حمایت از برنامه‌های صحی، بازارها و بخش زراعت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

وی بر گسترش این ابتکارها تأکید کرده و گفته است که یکی از اهداف اصلی این گردهمایی، شناسایی راه‌های توسعه پروژه‌های موفق انرژی در افغانستان است.

رئیس یوناما ابراز اطمینان کرده است که هفته انرژی افغانستان آخرین رویداد از این نوع نخواهد بود و همکاری‌های دوامدار برای تحقق اهداف افغانستان در بخش انرژی پاک و پایدار اهمیت اساسی دارد.

په کابل کې د اسلامي همکاریو ټولنې د استازولۍ مشر محمد سعید العیاش په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق( یونیسف) له استازي تاج‌الدین اویواله سره لیدلي او د بشري او پرمختیايي همکاریو پر پراختیا یې خبرې کړې دي.

په کابل کې د اسلامي همکاریو ټولنې د استازولۍ دفتر د خبرپاڼې له مخې، دا لیدنه د ۲۰۲۶ز.کال د نومبر پر اتمه( یک‌شنبه) په کابل کې د دې ټولنې په دفتر کې ترسره شوې ده.

په دې لیدنه کې دواړو لوریو د ګډو ګټو پر موضوعاتو د نظرونو تبادله کړې او په بېلابېلو برخو کې یې د همکاریو فرصتونه ارزولي دي.

همداراز، په دې خبرو کې د افغانستان د بشري اړتیاوو او پرمختیايي لومړیتوبونو ته د رسېدنې لپاره د اسلامي همکاریو ټولنې او یونیسف ترمنځ د اړیکو پر دوام او د همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار شوی دی.

دا لیدنه داسې مهال ترسره شوې، چې په افغانستان کې د بشري او پرمختیايي چارو په برخه کې د نړیوالو بنسټونو همکاري اوس هم یوه اړینه موضوع ده.