نړۍ
د بریکس مشرانو پر ایران او غزه د اسرائیلو بریدونه وغندل
د یکشنبې پر ماښام (د چنګاښ پېنځلسمه) د بریکس مشرانو په یوه ګډه خبري څرګندونه کې د “ایران پر ملکي بېخبناوو او سولهییزو اټومي تاسیساتو” د اسرائیلو بریدونه “له نړیوال قانون سرغړونه” یاده کړه.
د بریکس مشرانو په ایران او غزه د اسرائیلو د بریدونو د غندلو تر څنګ په یوه خبرپلاڼه کې څرګنده کړې، چې د بریکس مشرانو د نړیوالو ادارو د اصلاحاتو غوښتنه وکړه او بریکس یې د روان تاوتریخوالي شخړو او سوداګریزو جګړو تر منځ د څو اړخیزې ډیپلوماسۍ لپاره یو فرصت وباله.
د یکشنبې پر ماښام (د چنګاښ پېنځلسمه) د بریکس مشرانو په یوه ګډه خبري څرګندونه کې د “ایران پر ملکي بېخبناوو او سولهییزو اټومي تاسیساتو” د اسرائیلو بریدونه “له نړیوال قانون سرغړونه” یاده کړه.
په دې خبرپاڼه کې د بریکس مشرانو د فلسطین د خلکو د وضعیت او د غزې په تړانګه کې د اسرائیلو د بریدونو په اړه “ژوره اندېښنه څرګنده کړه” او د هند تر کنټرول لاندې کشمیر په پهلګام سیمه کې د تېرې میاشتې مرګونی برید یې “ترهګریز برید” یاد او وغندل شو.
د سږ کال د بریکس کلنۍ سرمشریزه د ریو ډی ژانیرو د عصري هنرونو په موزیم کې د برازیل پر کوربتوب جوړه شوه.
په دې غونډه کې د برازیل ولسمشر لوئیز ایناسیو لولا ډا سلوا، د چین لومړی وزیر لي چیانګ، د روسیې بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف، د هند لومړی وزیر نریندرا مودي، د انډونیزیا ولسمشر پربوو سوانټو، د سویلي افریقا ولسمشر سیریل رامافوزا، د مصر لومړی وزیر مصطفی مدبولي، د ایټوپیا لومړی وزیر ابي احمد علي، د ابوظبي ولیعهد شیخ خالد بن محمد بن زاید آل نهیان او د ایران بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي ګډون کړی و.
د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین هم په دې غونډه کې په مجازی ډول خبرې وکړې.
دا لومړی ځل دی، چې د انډونیزیا ولسمشر د بریکس په سرمشریزه کې ګډون کړی دی.
د بریکس ډله، چې د مخ پر ودې هېوادونو څخه جوړه شوې ده؛ د G20 او G7 په څیر ډلو لپاره د لوی سیال په توګه راڅرګنده شوې ده. د چین او روسیې پر مشرۍ دا ډله د اړینو نړیوالو سیاسي او مالي ادارو لکه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا او نړیوال وجهي صندوق اصلاح کولو هڅه کوي.
دې ډلې دا هڅې هم کړې، چې د نړۍ د مخکښو اسعارو په توګه د امریکا ډالر د نورو اسعارو پر ځای ځای پر ځای کړي.
اوسمهال روسیه، چین، هند، ایران، سویلي افریقا، برازیل، متحده عربي امارات، مصر، ایتوپیا او انډونیزیا هېوادونو په دې ګروپ کې بشپړ غړیتوب لري.
سره له دې، چې سعودي عربستان په رسمي ډول د غړیتوب لپاره غوښتنه کړې؛ خو تر اوسه یې په رسمي ډول د دې ګروپ په غونډو کې ګډون ندی کړی. دا هېواد هڅه کوي، چې له واشنګټن سره خپلې اړیکې وساتي.
رویټرز راپور ورکړی، چې له ۳۰ ډېرو نورو هېوادونو د بشپړ غړیو او شریکانو په توګه دې ګروپ ته خپله لېوالتیا ښودلې ده.
نړۍ
د ډونالډ ټرمپ په شتون کې د سپینېماڼۍ د خبریالانو کلنۍ مېلمستیا د ډزو ښکار شوه
د خپرو شویو ویډیوګانو له مخې: دغه وسلوال د پټو خدماتو پر مامور ډز وکړ؛ خو د امنیتي تجهیزاتو له کبله کوم زیان ورته ونهرسېد.
یو وسلوال کس د سپینې ماڼې پر کوربتوب د خبریالانو په کلنۍ مېلمستیا کې هڅه وکړه، چې د امنیتي تدابیرو له کرښې تېر شي؛ خو د امریکا د پټو خدماتو ځواکونو بېړنی غبرګون وښود او ډونالډ ټرمپ یې روغ رمټ له تالار څخه خوندي وایست.
د خپرو شویو ویډیوګانو له مخې: دغه وسلوال د پټو خدماتو پر مامور ډز وکړ؛ خو د امنیتي تجهیزاتو له کبله کوم زیان ورته ونهرسېد.
کله، چې د ډزو غږونه واورېدل شول؛ د مراسمو نږدې۲۶۰۰ ګډونوال سخت ووېرېدل او خوندي ځایونو ته ورسول شول.
نږدې یو ساعت وروسته ټرمپ اعلان وکړ، چې بریدګر نیول شوی دی. دغه مراسم وروسته لغوه شول او ټرمپ وړاندیز وکړ، چې دا به په بل وخت کې بیا ترسره شي.
هغه د امنیتي ځواکونو او د قانون پلي کوونکو ادارو له کړنو ستاینه کړې او څرګندوي، چې وضعیت په ښه توګه تر څار او واک لاندې راغلی دی.
ټرمپ دا هم ویلي، چې لومړۍ مېرمن، د ولسمشر مرستیال او د کابینې غړي ټول په بشپړ ډول روغ او خوندي دي.
په دې مېلمستیا کې د امریکا د ولسمشر پهتوګه د ډونالډ ټرمپ لومړنی ګډون و. هغه له دې مخکې هم په ۲۰۲۴ز.کال کې د ترور له دوه هڅو سره مخ شوی و. د خبریالانو دا بڼه مراسم په ۱۹۸۱ز.کال کې هم د پخواني ولسمشر رونالډ ریګن پر وړاندې د برید شاهد پاتې شوي دي.
نړۍ
له ایران سره نوې هوکړه به د پخوانۍ هوکړې پر پرتله «ډېره ښه» وي – ټرمپ
ټرمپ په یوه لیکلي پیغام کې څرګنده کړې: «هغه هوکړه، چې مونږ به یې له ایران سره وکړو؛ د پراخ ګډ اقدام له پلان (چې د ایران د اټومي تړون په نوم پېژندل کېږي) څخه به ډېره ښه وي.»
د رویټرز د څرګندونو له مخې؛ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي؛ نوې اټومي هوکړ، چې هېواد یې له ایران سره پرې د خبرو په حال کې دي؛ د ۲۰۱۵ ز.کال د هوکړې پر پرتله «ډېره ښه» وي.
ټرمپ په یوه لیکلي پیغام کې څرګنده کړې: «هغه هوکړه، چې مونږ به یې له ایران سره وکړو؛ د پراخ ګډ اقدام له پلان (چې د ایران د اټومي تړون په نوم پېژندل کېږي) څخه به ډېره ښه وي.»
دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې ځینو ډیموکراټانو او اټومي کارپوهانو د دې خبرو اترو د چټکتیا په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
ټرمپ د ولسمشر په توګه د خپلې لومړۍ دورې(۲۰۱۸ز.کال) پر مهال د ایران، امریکا او نړیوالو قدرتونو ترمنځ له هغې هوکړې ووت، چې په ۲۰۱۵ کې لاسلیک شوې وه او هغه یې «په تاریخ کې تر ټولو بده هوکړه» وبلله.
دغه راز راپورونه ښیي؛ له ایران سره د امریکا او اسرائیلو شخړه، چې له اووه اوونیو راپدېخوا روانه ده او موخه یې د ټرمپ د څرګندونو له مخې اټومي وسلو ته د ایران د لاسرسي مخنیوی دی.
د دوه اوونیز اوربند پای ته له نږدې کېدو سره د واشنګټن او تهران ترمنځ د خبرو اترو د نوي پړاو امکانات، چې شونې ده په پاکستان کې ترسره شي؛ له ناڅرګند برخلیک سره مخ دي.
ټرمپ دا ټینګار هم کړی، چې هوکړې ته د رسېدو لپاره تر هیڅ فشار لاندې نهدی؛ خو بهیر به یې نسبتاً چټک پرمخ ولاړ شي.
دا په داسې حال کې ده، چې کارپوهان وايي: په نږدې وخت کې یوې پراخې هوکړې ته رسېدل ستونزمن دي؛ ځکه، چې د ۲۰۱۵ کال هوکړه له دوه کلونو ژورو خبرو اترو وروسته رامنځته شوه، چې د بېلابېلو برخو شاوخوا ۲۰۰ متخصصینو په کې ګډون کړی و.
نړۍ
د جګړې له پایلو د اماراتو اندېښنه؛ د تېلو په راکړه ورکړه کې د ډالرو دډې ته کولو احتمال
د والسټریټ ژورنال په راپور کې راغلي؛ اماراتي چارواکو د امریکا له مالي مسوولانو څخه له خالد محمد بالاما او سکاټ بسنټ سره په لیدنه کې د مالي ملاتړ د یوه میکانیزم د رامنځته کولو او د اسعارو د تبادلې د احتمالي هوکړې په اړه خبرې کړې دي.
د راپورونو له مخې؛ متحده عربي امارات له ایران سره د کړکېچ د زیاتېدا او د جګړې د پایلو له کبله خپلې جدي اقتصادي اندېښنې د امریکا چارواکو ته وړاندې کړې دي.
د والسټریټ ژورنال په راپور کې راغلي؛ اماراتي چارواکو د امریکا له مالي مسوولانو څخه له خالد محمد بالاما او سکاټ بسنټ سره په لیدنه کې د مالي ملاتړ د یوه میکانیزم د رامنځته کولو او د اسعارو د تبادلې د احتمالي هوکړې په اړه خبرې کړې دي.
سرچینې وايي؛ که ډالر ته لاسرسی محدود شي، امارات ښايي بدیلو اسعارو ته مخه کړي. لکه د چین یوان؛ دا کار کولی شي د دغه هېواد د تېلو په راکړه ورکړه کې د پام وړ بدلون رامنځته کړي.
اقتصادي کارپوهان خبرداری ورکوي، چې د تېلو په صادراتو کې ګډوډي، د هرمز تنګي له لارې د نفتلېږدوونکو کښتیو پر تګ راتګ محدودیتونه او د پانګې د وتلو د خطر زیاتوالي د اماراتو پر اقتصاد فشارونه زیات کړي دي. سره له دې هم د دغه هېواد بهرنۍ زیرمو لوړه کچه تر یوه بریده د کړکېچ شدت راکمولی شي.
امریکايي چارواکو ویلي، چې د اماراتو لپاره د اسعارو د تبادلې د کرښې جوړېدل ډېر احتمال نهلري؛ خو واشنګټن د سیمې د مالي ثبات د ملاتړ لپاره نورې لارې چارې ارزوي.
-
International Sports5 days agoآریانا ټلویزيون افغانانو ته د آسیا جام غوره لوبډلو سیالۍ پر ژوندۍ بڼه خپروي
-
تازه خبرونه5 days agoآلمان پر بېلابېلو جرمونو محکوم ۲۵ افغانان کابل ته راولېږل
-
تازه خبرونه4 days agoپه امریکا کې د کابل هوايي ډګر د برید پر تور یو افغان مجرم وپېژندل شو
-
تحول4 days agoتحول: د افغانستان د بېثباتۍ په اړه د روسیې ادعا
-
تازه خبرونه4 days agoاټریش له ازبکستان سره د افغان کډوالو د ایستلو د آسانتیا لپاره تړون لاسلیکوي
-
تازه خبرونه4 days agoد لسګونو رسنیزو سرغړونو ارزونه؛ د سلګونو رسنیزو جوازونو صادرول او غځول
-
تازه خبرونه4 days agoپه بدخشان کې ناورین؛ ځمکې ښویېدنې پېنځه کانکېندونکي له ژوند بېبرخې کړل
-
پرمختګ او بشپړتیا4 days agoپه پنجشېر کې له شمال ختیځو ولایتونو سره د هېواد د مرکزي ولایتونه د نښلولو هڅې روانې دي
