جنید الطاف، رئیس اتاق تجارت و صنعت سرحد پاکستان هشدار داده است که بسته ماندن طولانی مدت بنادر افغانستان، خسارات مالی هنگفتی به تاجران وارد کرده و تجارت دوجانبه و ترانزیتی را به شدت مختل نموده است.

جنید الطاف در جریان جلسه کمیته اجرایی اتاق تجارت و صنعت پاکستان، گفت که بیش از ۱۲۰۰۰ کانتینر مرتبط با تجارت و ترانزیت پاکستان-افغانستان در حال حاضر در بندر کراچی متوقف بوده و تاجران مجبور به پرداخت هزینه‌های گزاف اند.

در این نشست تاجران خاطرنشان کردند که بسته ماندن بنادر، صادرات کالاهای فاسدشدنی را مختل کرده، بیکاری را افزایش داده و باعث مشکلات جدی اجتماعی-اقتصادی برای جوامع نزدیک خط دیورند شده است که به شدت به تجارت وابسته هستند. به گفته آنان، روزانه میلیون‌ها دالر به دلیل توقیف کانتینرها از دست می‌رود، در حالی که میلیاردها روپیه در ضمانت‌های بانکی و سپرده‌های امنیتی کانتینرها مسدود مانده است.

شرکت کنندگان این نشست تأکید کردند که این موضوع باید از طریق گفتگو حل شود و از مقامات هر دو طرف خواستند تا تجارت دوجانبه و ترانزیتی را از سر بگیرند تا از آسیب‌های اقتصادی بیشتر جلوگیری شود.

گفتنی است که تجارت بین افغانستان و پاکستان پس از درگیری‌های مرگبار میان دو طرف حدود سه ماه قبل متوقف شد.

وزارت صنعت و تجارت می‌گوید که با وجود مشکلات و چالش‌ها، به‌ویژه بسته‌شدن مقطعی برخی مسیرهای تجارتی، روند صادرات و واردات افغانستان در سال ۲۰۲۵ نه‌تنها آسیب ندیده، بلکه نسبت به سال گذشته افزایش نیز داشته است.

به گفته این وزارت، ارزش مجموعی تجارت افغانستان در سال ۲۰۲۵ به ۱۳ میلیارد و ۹۳۲ میلیون دالر امریکایی رسیده است که از این میان ۱ میلیارد و ۸۰۷ میلیون دالر صادرات و ۱۲ میلیارد و ۱۲۵ میلیون دالر واردات را تشکیل می‌دهد.

وزارت صنعت و تجارت افزوده است که بیشترین صادرات افغانستان در این مدت به کشورهای هندوستان، پاکستان، ازبکستان، امارات متحده عربی، قزاقستان، ایران، ترکیه، چین، عراق و تاجکستان انجام شده است.

بر بنیاد معلومات این وزارت، اقلام عمده صادراتی افغانستان شامل انجیر، کشمش، هنگ و تخم هنگ، زغال‌سنگ، پنبه، خسته‌باب، پسته، بادام، زعفران، زردآلوی خشک، زیره، سیب، انگور، بادنجان رومی، ماش، نوشابه‌های انرژی‌زا، سنگ‌های معدنی، قالین و گلیم، جلغوزه سیاه و انار بوده است.

در همین حال، وزارت صنعت و تجارت می‌گوید که کشورهای عمده وارداتی افغانستان در سال ۲۰۲۵ شامل ایران، امارات متحده عربی، پاکستان، چین، ترکمنستان، ازبکستان، روسیه، قزاقستان، مالیزیا و هندوستان می‌باشند.

به گفته این وزارت، اقلام اساسی وارداتی افغانستان در این سال پرزه‌جات و ماشین‌آلات وسایط نقلیه، تیل دیزل و پطرول، آرد و گندم، ماشین‌آلات و دستگاه‌های برقی و پرزه‌جات آن، گاز طبیعی، منسوجات کتان، روغن‌های نباتی، سمنت سیاه، ادویه‌جات طبی، برنج سیله، بوره، لبنیات و تخم‌مرغ، سگرت، مواد خام فابریکه‌های صنعتی، تایر و تیوب و البسه جدید را در بر می‌گیرد.

وزارت صنعت و تجارت همچنان خاطرنشان کرده است که در سال ۲۰۲۴، ارزش مجموعی تجارت افغانستان ۱۲ میلیارد و ۴۲۲ میلیون دالر بوده که از این میان، ۱ میلیارد و ۸۰۳ میلیون دالر صادرات و ۱۰ میلیارد و ۶۱۹ میلیون دالر واردات را شامل می‌شد.

به گفته این وزارت، افزایش حجم تجارت در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده پایداری نسبی فعالیت‌های تجارتی کشور و تلاش‌ها برای حفظ و گسترش روابط اقتصادی افغانستان با کشورهای منطقه و جهان است.

در چارچوب تلاش‌ها برای تحکیم و توسعه همکاری‌های دوجانبه، یک هیأت رسمی ایران به رهبری سید مالک حسینی، معاون وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی آن کشور، به کابل سفر کرده است.

بر اساس اعلام وزارت کار و امور اجتماعی، هیأت ایرانی در جریان این سفر با عبدالمنان عمری، وزیر کار و امور اجتماعی امارت اسلامی افغانستان، دیدار و در باره تقویت روابط کاری دوجانبه، تنظیم و تبادل نیروی کار، گسترش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و چگونگی تأمین حقوق کارگران افغان مقیم ایران گفتگو کرده است.

در همین حال، مقام‌های وزارت زراعت، آبیاری و مالداری افغانستان نیز در سفری جداگانه به ایران، با معین آب و خاک وزارت زراعت آن کشور دیدار کرده‌اند. دو طرف در این نشست‌ها روی تبادل تجربه‌های فنی در زمینه مدیریت آب، صرفه‌جویی منابع آبی و استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری، از جمله آبیاری قطره‌ای و بارانی، بحث و تبادل نظر کرده‌اند.

مقام‌های افغان همچنان تأکید کرده‌اند که افغانستان آماده فراهم‌سازی تسهیلات لازم برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ایران در حوزه زراعت است؛ اقدامی که می‌تواند به توسعه تولیدات زراعتی و بهبود مدیریت منابع آب در کشور کمک کند.

به باور آگاهان، کابل و تهران در شرایط کنونی به دنبال گسترش همکاری‌های اقتصادی و فنی با یکدیگر هستند. هرچند برخی تحلیل‌گران این روند را در پی تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان ارزیابی می‌کنند، اما مقام‌های ایرانی تأکید دارند که گسترش روابط با افغانستان مستقل از تحولات اخیر منطقه‌ای دنبال می‌شود.

مجموع این تحرکات دیپلوماتیک و فنی نشان می‌دهد که افغانستان و ایران در مسیر تقویت همکاری‌های عملی و هدفمند گام برمی‌دارند؛ همکاری‌هایی که حوزه‌های کار و نیروی انسانی، زراعت، سرمایه‌گذاری و مدیریت منابع آب را در بر می‌گیرد.