روزنامه نیکی آسیا گزارش داده است که کشت و تولید مواد مخدر در جنوب‌غرب آسیا بار دیگر در حال گسترش است، زیرا پس از ممنوعیت تریاک در افغانستان، اکنون این پدیده به کشورهای همسایه چون پاکستان و ایران سرایت کرده است.

بر بنیاد گزارش تازه دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) ، کشت تریاک در افغانستان امسال به حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار زمین کاهش یافته که نسبت به سال گذشته ۲۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد. با این حال، در پاکستان و ایران روند کشت دوباره افزایش یافته است.

در همین حال، شرکت تحقیقاتی «السیس» (Alcis) مستقر در بریتانیا، رقم متفاوتی را ارائه کرده و گفته است که حدود ۱۲ هزار و ۸۰۰ هکتار زمین در افغانستان زیر کشت تریاک قرار دارد، اما هر دو منبع تأکید کرده‌اند که سطح کشت در افغانستان نسبت به دوره پیش از ممنوعیت امارت اسلامی بسیار اندک است، زمانی که بیش از ۲۰۰ هزار هکتار زمین به تریاک اختصاص داشت.

این درحالیست که روز یک‌شنبه (۱۸عقرب) وزارت امور داخله اعلام کرد که فعالیت‌های مرتبط با کشت، تجارت و قاچاق مواد مخدر در افغانستان به صفر رسیده است. به گفته این وزارت، در یک سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار کیلوگرام انواع مختلف مواد مخدر طبیعی و مصنوعی کشف و ضبط شده که تمامی آن به آتش کشیده و نابود گردیده است.

درهمین حال، قاسم خالد، معین مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله می‌گوید که در دوران جمهوریت، مقام‌های بلند رتبه شان در قاچاق مواد مخدر دست داشتند و به شکل ماهرانه به کشورهای خارجی قاچاق می‌نمودند.

به گفته آقای خالد: «در یک سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار کیلوگرام انواع مختلف مواد مخدر طبیعی و مصنوعی کشف و ضبط شده که تمامی آن به آتش کشیده و نابود گردیده است.»

به گفته آقای خالد در یک‌سال گذشته حدود ۷۵۰ تن قاچاقبران مواد مخدر بازداشت و تحت پیگرد قراردارند.

در گزارش روزنامه نیکی آسیا به نقل از دیوید منسفیلد، پژوهشگر اقتصاد غیرقانونی، آمده است که تنها در دو ولسوالی ایالت بلوچستان بیش از ۸ هزار هکتار زمین زیر کشت تریاک قرار دارد.

در ایران نیز، با وجود محدودیت‌های شدید، شواهد نشان می‌دهد که سطح کشت تریاک در حال افزایش است. ممنوعیت امارت اسلامی سبب افزایش قیمت مواد مخدر در بازارهای منطقه شده و برخی دهقانان ایرانی برای دسترسی به منابع ارزان‌تر، به کشت داخلی روی آورده‌اند.

امارت اسلامی در سال ۲۰۲۲ کشت و تولید هر نوع مواد مخدر را در کشور ممنوع اعلام کردند و این تصمیم باعث کاهش چشمگیر تولید تریاک و مت‌آمفتامین (شیشه) شد. با این حال، گزارش‌ها درباره میزان واقعی تولید شیشه در افغانستان متناقض است؛ سازمان ملل می‌گوید تولید آن همچنان افزایش یافته، اما نهاد «السیس» مدعی کاهش آن است.

در عین حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که بی‌ثباتی‌های سیاسی، بازگشت گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان، و مشکلات اقتصادی می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت دوباره کشت کوکنار در افغانستان گردد.

گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد می‌افزاید: «رقابت شدید برای یافتن کار و منابع محدود می‌تواند کشت تریاک را برای بسیاری از خانواده‌ها دوباره جذاب سازد.»

همچنان تحلیل‌گران می‌گویند که تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان و ناکامی مذاکرات صلح در استانبول، خطر بازگشت تجارت مواد مخدر را افزایش می‌دهد.