محمود خان اچکزی، رئیس حزب عوامی ملی پشتونخوا و رهبر مخالفان در مجلس ملی پاکستان، در اظهارات تازه خود بر ضرورت حاکمیت قانون اساسی در پاکستان، احترام متقابل با افغانستان و پرهیز از جنگ و خشونت در منطقه تأکید کرده است.

او گفته است: «اگر کسی می‌خواهد پاکستان را اداره و نجات دهد، ما با او هستیم. اما راه آن این است که در کشور یک قانون اساسی وجود داشته باشد، هر نهاد تابع چارچوب تعیین‌شده در قانون باشد، پارلمان منتخب سرچشمه قدرت باشد و سیاست‌های داخلی و خارجی از همان‌جا تعیین شود. در این صورت پاکستان پیشرفت خواهد کرد.»

اچکزی با اشاره به روابط افغانستان و پاکستان گفته است که دو کشور دارای روابط بسیار برادرانه هستند و افزود افغانستان نسبت به استقلال خود بسیار حساس است. به گفته او، باید به آزادی افغانستان احترام گذاشته شود و افغان‌ها نیز در هر صورت باید به استقلال پاکستان احترام بگذارند.

وی تأکید کرده است که مشکلات از طریق گلوله و انفجار حل نمی‌شوند و یادآور شده که بریتانیا، امریکا و روسیه در افغانستان وارد شده‌اند اما با شکست مواجه شده‌اند و افغانستان به «قبرستان امپراتوری‌ها» تبدیل شده است.

او هشدار داده است که در صورت تکرار اشتباهات گذشته، ممکن است مناطق پشتون‌نشین و بلوچ‌نشین در معرض بحران و آتش‌سوزی گسترده قرار گیرند.

رهبر مخالفان پارلمان پاکستان همچنین با اشاره به وضعیت منطقه و تنش‌های جهانی گفته است اگر کشورهای قدرتمند جهان مانند امریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه میدان جنگ خود را در این منطقه قرار دهند، پیامدهای آن ویرانگر خواهد بود.

او افزوده است که سال‌هاست درباره این موضوع هشدار داده و تأکید کرده که باید منطقه از جنگ دور نگه داشته شود.

اچکزی گفته است که نباید در امور افغانستان مداخله صورت گیرد و افغانستان به‌صورت تاریخی کشوری آزاد بوده است. به گفته او، اگر افغانستان خدای ناخواسته دچار تجزیه شود، پیامدهای آن بر پاکستان و ایران نیز تأثیر خواهد گذاشت.

وی همچنین گفته است که پاکستان و افغانستان برای یکدیگر «لازم و ملزوم» هستند و کشورهای همسایه باید با نشستن دور یک میز، مشکلات را حل کنند.

او در بخش دیگری از سخنانش به وجود میلیون‌ها شهروند پاکستانی با تابعیت دوگانه در کشورهایی مانند کانادا و ایتالیا اشاره کرده است.

اچکزی گفته است که: «هر پشتون باید یک تذکره افغانی بگیرد و به مردم به وضوح نشان دهد که این تذکره را دارد. این سیم خاردار به دستور امریکا نصب شده است.»

وی در بخش پایانی اظهارات خود با اشاره به وضعیت مناطق قبایلی و بلوچ‌ها گفته است که برخی افراد به نام آزادی، اموال مردم را هدف قرار می‌دهند. او پرسیده است که اگر هدف آزادی‌خواهی است، چرا اموال و جان مردم پشتون آسیب می‌بیند و تأکید کرده است که چور و چپاول و اخاذی نمی‌تواند بخشی از هیچ جنبش آزادی‌خواهانه باشد.

رسانه‌های پاکستانی گزارش داده اند که، روند بازگرداندن مهاجرین افغان از منطقه خیبر پس از رخصتی‌های عید از سر گرفته شده است؛ در حالی که ادامه بسته‌ماندن گذرگاه تورخم، مشکلات گسترده‌ای را برای باشندگان مناطق دوطرف خط فرضی دیورند، تاجران، رانندگان و شهروندان پاکستانی گیرمانده در افغانستان ایجاد کرده است.

براساس گزارش‌ها، از ۱۷ سپتمبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از یک میلیون و ۱۷۷ هزار مهاجر افغان به کشور بازگردانده شده‌اند. در مرحله کنونی این روند که از ۲۸ فبروری آغاز شده، بیش از ۸۲ هزار و ۵۰۰ شهروند افغان اخراج شده‌اند.

مقام‌های پاکستانی گفته‌اند که تنها در ولسوالی خیبر، ۱۲۰۸ مهاجر افغان در چارچوب این برنامه به افغانستان بازگردانده شده‌اند. همچنین ۴۲ پرونده مربوط به اقامت غیرقانونی شهروندان افغان ثبت و پس از طی مراحل قانونی، افراد بازداشت‌شده از طریق گذرگاه تورخم اخراج شده‌اند.

در مناطق باړه، جمرود و لندی کوتل نیز ۴۴ دکان مربوط به شهروندان افغان به اتهام فعالیت تجاری غیرقانونی مسدود شده است.

در همین حال، بسته‌ماندن طولانی‌مدت گذرگاه تورخم بر تجارت و حمل‌ونقل میان دو کشور تأثیر منفی گذاشته است. مسئولان اتحادیه ترانسپورت پاکستان می‌گویند که سرنوشت صدها راننده، کمک‌راننده و وسایط پاکستانی که در افغانستان گیر مانده‌اند، همچنان نامشخص است.

به گفته این اتحادیه، فهرست ۵۶۰ راننده و کمک‌راننده و ۹۰۰ موتر باربری یک ماه پیش به مقام‌ها سپرده شده، اما تاکنون پیشرفتی در حل این مشکل به‌وجود نیامده است.

همزمان، یک جرگه بزرگ در لندی کوتل با حضور نمایندگان احزاب سیاسی، تاجران، اتحادیه‌های ترانسپورتی و بزرگان قومی برگزار شد. اشتراک‌کنندگان هشدار دادند که اگر شهروندان، محصلان و وسایط پاکستانی گیرمانده در افغانستان اجازه بازگشت پیدا نکنند، پس از عید دست به اعتراض خواهند زد.

آنان تأکید کردند که در صورت ادامه وضعیت موجود، احتمال مسدود شدن شاهراه پاکستان-افغانستان و حتی توقف روند اخراج مهاجرین افغان نیز وجود دارد.

یان ایگلن، رئیس مؤسسه هیئت ناروی برای مهاجرین، می‌گوید میلیون‌ها غیرنظامی در ایران، از جمله مهاجرین افغان، به شدت تحت تأثیر جنگ اخیر قرار گرفته‌اند که ویرانی‌های گسترده‌ای را به جا گذاشته و نیازهای بشردوستانه را عمیق‌تر کرده است.

ایگلن در پستی در ایکس گفت که طی سفرش به ایران شاهد تأثیر جنگ بر خانواده‌های ایرانی و مهاجرین افغان بوده است.

به گفته ایگلن، ده‌ها هزار خانه غیرنظامیان در این جنگ آسیب دیده یا ویران شده، در حالی که صدها مکتب و مرکز صحی نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌است. وی افزود که آسیب به زیربنا‌های حیاتی غیرنظامی، شرایط انسانی را بدتر کرده است.

رئیس سازمان هیئت ناروی برای مهاجرین گفت که ۳.۲ میلیون نفر در طول درگیری مجبور به فرار از خانه‌های خود شده‌اند، از جمله شهروندان ایرانی و مهاجرین افغان. او خاطرنشان کرد که دیگران قادر به ترک خانه‌های خود نبودند و در مناطقی نزدیک به حملات هوایی گیر ماندند.

ایگلن گفت هزاران نفر در جریان این درگیری کشته یا زخمی شدند، در حالی که حدود ۱۷ میلیون متعلم نتوانستند به گونه حضوری در صنف شرکت کنند