یک کلیه (گرده) خوک که از نظر ژنتیکی اصلاح شده بود، توانست یک مرد ۶۶ ساله مبتلا به نارسایی شدید کلیه را برای مدت ۹ ماه بدون نیاز به دیالیز زنده نگه دارد. این نخستین موردی است که از کلیه خوک به‌عنوان یک راه‌حل موقت تا زمان دریافت کلیه انسانی استفاده شده است.

تیم اندروز، باشنده ایالت نیوهمپشایر امریکا، به دلیل ابتلا به دیابت نوع دوم دچار نارسایی شدید کلیه شده بود. داکتران گفته بودند که او تنها ۹ درصد احتمال دارد در پنج سال آینده کلیه انسانی دریافت کند و بیش از ۴۰ درصد خطر داشت که پیش از آن جان خود را از دست بدهد یا از فهرست انتظار پیوند کلیه خارج شود.

تیم اندروز در حال آماده‌شدن برای جراحی در جنوری ۲۰۲۵

جراحان مرکز صحی ماس جنرال بریگهام در ایالت ماساچوست امریکا، در جنوری ۲۰۲۵ کلیه یک خوک مینیاتوری یوکاتان به نام «ویلما» را به اندروز پیوند زدند. این خوک از نظر ژنتیکی اصلاح شده بود تا کلیه آن با بدن انسان سازگاری بیشتری داشته باشد.

کلیه خوک به مدت ۲۷۱ روز فعالیت کرد و اندروز در این مدت نیازی به دیالیز نداشت. پس از آن‌که کلیه از کار افتاد، داکتران آن را خارج کردند و اندروز برای چند ماه دوباره تحت دیالیز قرار گرفت.

او سپس کلیه یک فرد فوت‌شده را دریافت کرد. بر اساس نتایج منتشرشده در مجله پزشکی «لنست»، کلیه انسانی پس از شش ماه همچنان عملکرد خوبی داشت.

داکتران می‌گویند این طولانی‌ترین مدت زندگی بدون دیالیز پس از پیوند کلیه خوک به یک انسان زنده است. همچنین این نخستین موردی است که یک بیمار پس از دریافت کلیه خوک، موفق به دریافت کلیه انسانی شده است.

پیش از انجام این پیوند، دانشمندان ۶۹ تغییر ژنتیکی در خوک ایجاد کرده بودند. برخی از این تغییرات برای کاهش خطر انتقال ویروس از خوک به انسان و برخی دیگر برای کاهش خطر پس‌زدن کلیه توسط سیستم ایمنی بدن انسان انجام شده بود.

اندروز این عمل را «یک معجزه» توصیف کرد و گفت پس از پیوند توانست دوباره به فعالیت‌های روزمره خود برگردد. او گفت که می‌توانست آشپزی کند، خانه را جاروبرقی بکشد و همراه سگش پیاده‌روی‌های طولانی داشته باشد.

پژوهشگران می‌گویند این دستاورد می‌تواند به حل مشکل کمبود کلیه‌های انسانی برای پیوند کمک کند. در سراسر جهان، شمار بیمارانی که به پیوند کلیه نیاز دارند بسیار بیشتر از تعداد کلیه‌های اهدایی است.

دکتر لئوناردو ریلا از مرکز صحی ماس جنرال بریگهام گفت کمبود اعضای قابل پیوند همچنان یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در بخش پیوند اعضا است. او گفت کلیه‌های حیوانات اصلاح‌شده ژنتیکی می‌توانند در آینده به بیماران کمک کنند تا در زمان انتظار برای دریافت کلیه انسانی، بدون دیالیز زندگی کنند.

با این حال، کلیه خوک پس از حدود شش ماه در رگ‌های خونی خود دچار آسیب شد و در نهایت از کار افتاد و پس از ۹ ماه از بدن بیمار خارج شد.

داکتران هیچ پادتن جدیدی علیه بافت انسانی در بدن اندروز پیدا نکردند. این موضوع نشان می‌دهد که پیوند کلیه خوک، دریافت کلیه انسانی را برای او دشوارتر نکرده است. همچنین هیچ ویروس یا عامل بیماری‌زای مرتبط با خوک در بدن او شناسایی نشد.

پژوهشگران تأکید کردند که این نتیجه تنها بر اساس یک بیمار به دست آمده و برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست. آنان همچنین گفتند که اندروز تحت مراقبت‌های تخصصی و دقیق قرار داشت که ممکن است در همه مراکز صحی در دسترس نباشد.

داکتران می‌گویند برای مشخص شدن میزان مصونیت و موفقیت این روش، آزمایش‌های بیشتر پزشکی ضروری است.

با این حال، این مورد امید تازه‌ای ایجاد کرده است که در آینده بتوان از کلیه خوک‌های اصلاح‌شده ژنتیکی برای کمک به بیمارانی استفاده کرد که مدت طولانی در انتظار دریافت کلیه انسانی هستند.

سازمان «پولیو فری افغانستان» اعلام کرده است که کمپاین تازه واکسین پولیو از روز دوشنبه (۲۶اسد) در بخش‌هایی از پنج ولایت کشور آغاز می‌شود؛ این کمپاین در حالی راه‌اندازی می‌شود که موارد تازه پولیو در افغانستان شناسایی شده است.

بر اساس اعلام این سازمان، کمپاین واکسیناسیون در تمام ولایت ننگرهار، هفت ولسوالی کنر، شش ولسوالی کابل، دو ولسوالی هرات و دو ولسوالی فراه اجرا خواهد شد و هدف آن واکسین‌کردن کودکان و جلوگیری از گسترش ویروس پولیو است.

این کمپاین پس از گزارش یک مورد تازه پولیو در ترینکوت، مرکز ولایت ارزگان آغاز می‌شود. سازمان جهانی صحت نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون ۱۵ مورد پولیو در افغانستان ثبت شده است.

پولیو یک بیماری بسیار ساری است که به‌ویژه کودکان را تهدید کرده و می‌تواند سبب فلج دایمی شود. واکسیناسیون منظم و دریافت چندین دوز واکسین، مؤثرترین راه جلوگیری از شیوع این بیماری دانسته می‌شود.

افغانستان و پاکستان همچنان از معدود کشورهای جهان هستند که انتقال ویروس پولیو در آن‌ها ادامه دارد. رفت‌وآمد خانواده‌ها میان دو کشور نیز اهمیت واکسیناسیون و نظارت صحی در مناطق مرزی را بیشتر کرده است.

سازمان «پولیو فری افغانستان» از خانواده‌ها خواسته است در کمپاین‌های واکسیناسیون همکاری کنند تا کودکان در برابر این بیماری محافظت شده و از انتقال ویروس به جوامع دیگر جلوگیری شود.

سازمان «نجات کودکان» می‌گوید شمار کودکان مبتلا به سوءتغذیه حاد در افغانستان افزایش یافته و نزدیک به یک کودک از هر ۱۰ کودک زیر پنج سال، با لاغری شدید ناشی از سوءتغذیه روبه‌رو است؛ همزمان کاهش شدید کمک‌های مالی، نزدیک به ۶۰۰ مرکز صحی را با تعطیلی یا توقف فعالیت مواجه کرده است.

به گفته این سازمان، در دو سوم ولایت‌های افغانستان، میزان سوءتغذیه حاد کودکان در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته افزایش یافته است. این سازمان می‌گوید افزایش بیماری‌های عفونی از عوامل اصلی موارد کنونی است.

«نجات کودکان» افزوده است که در چهار سال گذشته، سوءتغذیه حاد در میان کودکان زیر پنج سال ۱۴ درصد افزایش یافته و در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۷ میلیون کودک را متأثر کرده است.

بر اساس این گزارش، کمک‌های بشردوستانه به افغانستان در همین دوره نزدیک به ۷۰ درصد کاهش یافته و از ۳.۲۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲ به یک میلیارد دالر در سال ۲۰۲۵ رسیده است. تا بیش از نیمه سال ۲۰۲۶، تنها ۴۳۸ میلیون دالر از بودجه مورد نیاز تأمین شده و ۷۴ درصد کمبود بودجه وجود دارد.

این سازمان می‌گوید نزدیک به ۶۰۰ مرکز صحی به دلیل کاهش بودجه تعطیل یا فعالیت‌های‌شان متوقف شده و حدود چهار میلیون نفر، که تقریباً نیمی از آنان کودکان‌اند، تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

«نجات کودکان» با استفاده از بودجه کوتاه‌مدت توانسته است ۱۴ کلینیک صحی را پس از کاهش کمک‌ها باز نگه دارد؛ اما آینده این کلینیک‌ها و مراکز دیگر همچنان با خطر روبه‌رو است.

در یکی از مناطق کوهستانی و صعب‌العبور شمال افغانستان، این سازمان تنها ارائه‌کننده خدمات صحی برای ۱۰ هزار نفر است. این کلینیک روزانه بیش از ۱۰۰ بیمار را می‌پذیرد و برخی بیماران برای رسیدن به داکتران، پرستاران تغذیه و قابله‌ها، دو تا سه ساعت پیاده‌روی می‌کنند.

به گفته این سازمان، گزینه‌های انتقال محدود و پرهزینه است و شماری از مردم توان پرداخت حدود ۶۰ دالر برای رسیدن به شفاخانه شهری را ندارند. در صورت بسته‌شدن این کلینیک، مردم مجبور خواهند بود برای دریافت درمان هفت ساعت پیاده‌روی کنند.

«نجات کودکان» می‌گوید از اوایل سال ۲۰۲۵، حدود ۷۰۰ هزار نفر، از جمله ۱۴۰ هزار کودک زیر پنج سال، به دلیل بسته‌شدن یا کاهش فعالیت مراکز صحی و تیم‌های سیار تحت حمایت این سازمان، دسترسی خود به خدمات صحی ابتدایی را از دست داده‌اند.

این سازمان همچنین گفته است که جمعیت افغانستان از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون تا ۱۲ درصد افزایش یافته و همزمان با کاهش شدید کمک‌های بشردوستانه، شمار نیازمندان نیز افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، بیش از شش میلیون نفر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند، در حالی که هر دو کشور معیارهایی برای ماندن افغان‌ها تعیین کرده‌اند و در صورت برآورده‌نشدن این معیارها، آنان با اخراج روبه‌رو می‌شوند.

اشیش دامله، رییس منطقوی «نجات کودکان» در افغانستان، گفته است: «جهان نمی‌تواند روی خود را برگرداند. گرسنگی شدید، شمار نگران‌کننده بازگشت‌کنندگان و بی‌جاشدن گسترده داخلی ناشی از حوادث طبیعی، درگیری‌های اخیر و چهار سال خشکسالی، منابع محدود بشردوستانه را تا مرز فروپاشی تحت فشار قرار داده است.»

او افزوده است که فقر بر تغذیه، کمبود آب بر بیماری، بیماری بر آموزش و کاهش درآمد خانواده‌ها بر کار کودکان تأثیر می‌گذارد و تغییرات اقلیمی، بی‌جاشدن و کاهش فرصت‌های اقتصادی، این فشارها را عمیق‌تر می‌کند.

دامله گفته است: «ما می‌دانیم ۲۲ میلیون کودک افغانستان به چه چیزی نیاز دارند. می‌دانیم برای مهار بحران‌های فزاینده‌ای که زندگی آنان را مختل می‌کند چه اقداماتی مؤثر است؛ اما برنامه‌های اساسی بشردوستانه به دلیل کمبود شدید بودجه و نبود کمک‌های توسعه‌ای درازمدت از سوی دولت‌ها با تهدید روبه‌رو است.»

او از جامعه جهانی خواسته است به جای واکنش پس از رسیدن خانواده‌ها به مرحله بحرانی، زودتر اقدام کند تا از زندگی، حقوق و آینده کودکان محافظت شود.

«نجات کودکان» می‌گوید از سال ۱۹۷۶ در افغانستان فعالیت دارد و در حال حاضر در ۹ ولایت برنامه اجرا می‌کند و با شرکای خود در ۱۱ ولایت دیگر در بخش‌های صحت، تغذیه، آموزش، حفاظت از کودکان، سرپناه، آب، حفظ‌الصحه، صحت و معیشت کار می‌کند.

این سازمان می‌گوید سال گذشته به بیش از دو میلیون نفر، که نزدیک به نیمی از آنان کودکان بودند، خدمات ارائه کرده و نزدیک به پنج هزار کودک مبتلا به سوءتغذیه حاد شدید را با موفقیت درمان کرده است. همچنین ۱.۴ میلیون نفر در کلینیک‌های این سازمان خدمات درمانی سرپایی دریافت کرده‌اند.