گزارش تازه‌ای از دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد هشدار می‌دهد که تشدید درگیری‌ها میان پاکستان و افغانستان، یک بحران رو ‌به ‌گسترش بشردوستانه را به‌وجود آورده است؛ به‌گونه‌ای که ده‌ها هزار تن بی‌جا شده و زیرساخت‌های حیاتی آسیب دیده‌اند.

این گزارش که دوره زمانی از اواسط ماه مارچ تا اوایل اپریل را در بر می‌گیرد، تأثیرات شدید گلوله‌باری، حملات هوایی و درگیری‌های مسلحانه در امتداد خط فرضی دیورند را برجسته می‌سازد.

تلفات غیرنظامیان به چند صد تن رسیده است که شامل کودکان و دست‌کم یک کارمند بشردوستانه نیز می‌شود.

بی‌جاشدگی گسترده و تخریب زیرساخت‌ها

بر اساس این گزارش، بیش از ۹۴ هزار تن در ولایت‌های شرقی، از جمله خوست، کنر، ننگرهار، پکتیا و پکتیکا بی‌جا شده‌اند. همچنان ارزیابی‌ها در سایر مناطق آسیب‌دیده مانند ولایت نورستان ادامه دارد.

خشونت‌ها همچنین ضربه سنگینی بر زیرساخت‌های عامه وارد کرده است. دست‌کم ۲۵ مرکز صحی و ۴۱ مکتب آسیب دیده، بسته شده یا مجبور به تعلیق فعالیت‌های خود شده‌اند که این امر دسترسی به خدمات صحی، تغذیه و آموزش را مختل ساخته است.

در یکی از مهم‌ترین رویدادها، یک حمله هوایی پاکستان در ۱۷ مارچ شفاخانه تداوی اعتیاد «امید» در کابل را تخریب کرد. همچنان از آسیب به یک بازار در پکتیکا، یک ذخیره‌گاه تیل در کندهار و چندین مکان مذهبی در کنر و نورستان گزارش داده شده است. دست‌کم ۳۴۵ خانه تخریب شده یا به‌شدت آسیب دیده‌اند.

جوامع منزوی و قطع دسترسی به کمک‌ها

در این گزارش آمده است که دسترسی بشردوستانه همچنان یک نگرانی جدی است، به‌ویژه در ولسوالی‌های دورافتاده نورستان. نزدیک به ۱۰۰ هزار تن در ولسوالی‌های برگ‌متال و کامدیش از اواخر فبروری به‌دلیل ادامه درگیری‌ها و مسیرهای خطرناک، از دریافت کمک‌ها محروم مانده‌اند.

سرک اصلی وصل‌کننده این مناطق به‌دلیل گزارش‌هایی از تبادل آتش در آن سوی خط دیورند توسط پاکستان، غیرقابل استفاده شده و باشندگان را از دسترسی به بازارها و خدمات صحی محروم ساخته است. کمبود شدید مواد غذایی و اقلام ضروری گزارش شده و مراکز صحی محلی با کمبود جدی ذخایر روبه‌رو هستند.

تنش‌ها و خطرات مواد انفجاری

گذرگاه تورخم در ۲۶ مارچ به‌گونه موقت بازگشایی شد و به شمار اندکی از افغان‌ها اجازه بازگشت داده شد، اما چند ساعت بعد دوباره بسته شد. در همان روز، یک رویداد ناشی از مهمات منفجرناشده سه کودک را زخمی ساخت که نشان‌دهنده افزایش خطرات ناشی از بقایای انفجاری جنگ است.

تیم‌های ماین‌پاکی به‌دلیل ناامنی و کمبود بودجه با چالش‌های فزاینده روبه‌رو شده‌اند. شمار تیم‌های فعال در دو سال گذشته به‌طور قابل ملاحظه کاهش یافته است که توانایی پاکسازی مناطق آلوده را محدود ساخته، در حالی‌که افغانستان یکی از بالاترین میزان تلفات ناشی از مواد انفجاری را در سطح جهان دارد.

پاسخ بشردوستانه زیر فشار

با وجود چالش‌ها، نهادهای امدادرسان همچنان به ارائه کمک‌ها ادامه می‌دهند. تا پایان ماه مارچ، هزاران خانواده کمک‌های اضطراری غذایی، سرپناه، خدمات صحی و کمک‌های نقدی دریافت کرده‌اند. برنامه‌های آموزشی نیز در برخی مناطق از سر گرفته شده و به چندین هزار دانش‌آموز رسیده است.

با این حال، مقام‌های بشردوستانه هشدار می‌دهند که نیازها همچنان از منابع موجود فراتر است. کمبود بودجه و محدودیت‌های دسترسی، تلاش‌ها برای رساندن کمک‌های نجات‌بخش به آسیب‌پذیرترین افراد را با مشکل مواجه ساخته است.

خطرات دوامدار

با آن‌که در جریان عید یک آتش‌بس موقت رعایت شد، اما درگیری‌ها پیش و پس از تعطیلات، به‌ویژه در مناطق شرقی و جنوب‌شرقی ادامه یافته است.

نهادهای بشردوستانه هشدار می‌دهند که بدون کاهش پایدار تنش‌ها و بهبود دسترسی، این بحران می‌تواند وخیم‌تر شود و جوامع آسیب‌پذیر را بیش از پیش در معرض بی‌جاشدگی، ناامنی غذایی و دسترسی محدود به خدمات اساسی قرار دهد.