بر اساس گفته‌های یک منبع عالی‌رتبه ایرانی آگاه از مذاکرات، ایران در چارچوب یک پیشنهاد موقت که با عمان در حال بررسی است، خواهان کنترل بیشتر بر رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز است.

این منبع به رویترز گفته است که تهران می‌خواهد بر تمامی کشتی‌هایی که وارد این آبراهه راهبردی می‌شوند، صلاحیت نظارتی داشته باشد و هم‌زمان بر تردد کشتی‌های خروجی نیز نظارت کند و در صورت نیاز، توان مداخله داشته باشد.

بر اساس این پیشنهاد، کشتی‌هایی که از خلیج خارج می‌شوند، از مسیری میان ایران و عمان عبور خواهند کرد و عمان پس از اطلاع‌دهی به مقام‌های ایرانی، مجوز نهایی عبور را صادر خواهد کرد.

به گفته این منبع، این پیشنهاد نوعی سازش در مقایسه با خواست اولیه ایران برای کنترل کامل رفت‌وآمد کشتی‌ها در هر دو جهت است. انتظار نمی‌رود تهران از موضع کنونی خود عقب‌نشینی کند؛ زیرا تأکید دارد که نگرانی‌های امنیتی آن باید پیش از دستیابی به هرگونه توافق درازمدت، برطرف شود.

مذاکرات درباره این آبراهه به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات پس از درگیری اخیر میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران تبدیل شده است.

در حالی که واشنگتن تأکید دارد تفاهم‌نامه‌ای که به درگیری‌ها پایان داد، نیازمند بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیرانی عادی بین‌المللی است، تهران می‌گوید این توافق، صلاحیت آن بر تردد دریایی در این گذرگاه را حفظ کرده است.

ماه گذشته، ایران پیشنهاد عمان را که بر اساس آن مسئولیت مسیرهای عبور به‌طور مساوی میان دو کشور تقسیم می‌شد، رد کرد و گفت این طرح نگرانی‌های امنیتی آن را به اندازه کافی در نظر نگرفته است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های دریایی راهبردی جهان به شمار می‌رود.

تقریباً یک‌پنجم مصرف جهانی نفت هر روز از این آبراهه باریک عبور می‌کند. همچنین حجم قابل‌توجهی از گاز طبیعی مایع‌شده، مواد پتروشیمی، کودهای شیمیایی و دیگر کالاهای تجاری از این مسیر انتقال می‌یابد.

هرگونه اختلال در رفت‌وآمد از طریق این تنگه می‌تواند فوراً بر قیمت‌های جهانی انرژی، هزینه‌های کشتیرانی و تجارت بین‌المللی تأثیر بگذارد.

این تنگه که میان ایران و عمان موقعیت دارد، در باریک‌ترین بخش خود حدود ۳۴ کیلومتر (۲۱ مایل) عرض دارد. از سال ۱۹۶۸، کشتی‌ها از مسیرهای دریایی شناخته‌شده بین‌المللی که بر اساس یک سیستم مسیریابی مورد حمایت سازمان ملل ایجاد شده‌اند، استفاده می‌کنند؛ سیستمی که به کشتی‌ها اجازه می‌دهد از آب‌های سرزمینی ایران و عمان عبور کنند و در عین حال، این گذرگاه به‌عنوان یک مسیر کشتیرانی بین‌المللی شناخته شود.

انتظار می‌رود نتیجه مذاکرات کنونی نقش مهمی در تعیین زمان ازسرگیری کامل کشتیرانی تجاری عادی در یکی از پرترددترین و مهم‌ترین آبراهه‌های راهبردی جهان داشته باشد.