د ایران یوه چارواکي ویلي، چې اوس‌مهال ۵۹ زره او ۶۵۸ افغان زده‌کړیالان د دې هېواد په پوهنتونونو او علمي مرکزونو کې پر زده‌کړو بوخت دي او تهران هم له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې د کډوالو کوربه هېوادونو ته خپلې مالي مرستې زیاتې کړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ(UNHCR)  د اجرائیوي کمیټې په اووه‌اویايمه کلنۍ غونډه کې، چې په جنیوا کې جوړه شوې وه؛ د ایران بهرنیو وګړو او کډوالو چارو ادارې مشر نادر یاراحمدي ویلي، چې دغه هېواد له څو لسیزو راپدېخوا د کډوالو او پناه‌غوښتونکو کوربه دی او هغوی ته یې د زده‌کړو او روغتیا په ګډون عامه چوپړتیاوې برابرې کړې دي.

یاراحمدي په ایران کې د افغان وګړو زده‌کړو ته داسې نغوته کړې، زرګونه افغان زده‌کړیالان د دغه هېواد په پوهنتونونو کې زده‌کړې کوي او د افغانستان ګڼ‌شمېر وګړي له دې مخکې د ایران له لوړو زده‌کړو بنسټونو څخه فارغ شوي دي.

ایران د نړیوالو مرستو د زیاتېدا غوښتنه وکړه

د ایران بهرنیو وګړو او کډوالو چارو ادارې مشر ویلي، چې د کډوالو کوربه هېوادونو ته د نړیوالې ټولنې مالي مرستې بسنه نه‌کوي او باید د کډوالو د کوربه‌توب مسوولیت د هېوادونو ترمنځ په عادلانه توګه ووېشل شي.

هغه همدارنګه د مالي مرستو د زیاتېدا، د سرچینو د عادلانه وېش او د هغو خنډونو د لرې کولو غوښتنه کړې، چې د کوربه هېوادونو پرمختیايي مرستو ته لاسرسی محدودوي.

د یاراحمدي د څرګندونو له مخې، په ایران کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د فعالیتونو مالي اړتیا په تېرو کلونو کې شاوخوا ۱۴۰ میلیون ډالره اټکل شوې وه؛ خو په ۲۰۲۵ز.کال کې د دې مبلغ له لس سلنې څخه هم کمه برخه برابره شوې ده.

ملګرو ملتونو د ایران له کوربه‌توب مننه وکړه

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنر برهم صالح له څو لسیزو راپدېخوا د کډوالو د کوربه‌توب له کبله له ایران مننه کړې ده.

ایران په تېرو څو لسیزو کې د ګڼ‌شمېر افغان کډوالو او پناه‌غوښتونکو کوربه پاتې شوی دی .زده‌کړو، روغتیايي چوپړتیاوو او نورو لومړنیو آسانتیاوو ته لاسرسی په دې هېواد کې د مېشتو افغان وګړو اړتیا ده.

دغو څرګندونو یو ځل بیا د کډوالو د کوربه هېوادونو لپاره د نړیوالو مرستو د زیاتولو او د کډوالو د اړتیاوو د پوره کولو د مسوولیت د عادلانه وېش پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د افغانستان د اوبو او انرژۍ وزیر پر مشرۍ پلاوي له سعودي عربستان سره د لمریزې او بادي برښنا په برخو کې د ګډې همکارۍ د پراختیا لپاره له سعودي چارواکو سره خبرې کړې دی.

د یاد وزارت د څرګندونو له مخې، د اوبو او انرژۍ وزیر محمد یونس آخوندزاده سعودي عربستان ته په خپل سفر کې د دغه هېواد د انرژۍ وزارت له مرستیال محمد ابراهیم سره لیدلي دي.

د اوبو او انرژۍ وزارت ویلي، دواړو لوریو په دې لیدنه کې د لمریزې او بادي برښنا په برخو کې د همکاریو پر پراختیا، د تخنیکي تجربو پر تبادلې او د ګډې همکارۍ پر پیل خبرې کړې دي.

د افغانستان د اوبو او انرژۍ وزیر د سعودي عربستان د انرژۍ وزارت مرستیال او د دغه هېواد تخنیکي مسوولان افغانستان ته پر رسمي سفر بللي او سعودي چارواکو هم دا بلنه منلې ده.

سعودي چارواکو ویلي، چې په نږدې راتلونکي کې به د دغه هېواد مسوولان او تخنیکي ډلې افغانستان ته سفر وکړي، چې د انرژۍ په برخه کې شته فرصتونه وارزوي او د ګډې همکارۍ د عملي کولو پر لارو چارو خبرې وکړي.

دا خبرې په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د لمریزې او بادي برښنا په ګډون د نوې کېدونکې انرژۍ د سرچینو پراختیا کولی شي په افغانستان کې د برښنا د تولید ظرفیت لوړ او د انرژۍ په برخه کې د پانګونې زمینه برابره کړي.

هند او روسیې په نوي ډیلي کې نه یوازې د افغانستان او پاکستان په اړه د امنیتي خبرو د اووم پړاو غونډه ترسره کړه، بلکې د سیمې امنیتي بدلونونه او پر نړیوال امنیت د هغو اغېزې یې هم څېړلي دي.

د هند بهرنیو چارو وزارت د څرګندونو له مخې؛ دا غونډه د چارشنبې پر ورځ( د تلې دوه‌ویشتمه ) د هند د ملي امنیت د مرستیال سلاکار پاوان کپور او د روسیې د امنیت شورا د منشي د مرستیال الکساندر وندیکتوف پر ګډه مشرۍ ترسره شوه.

د راپور له مخې، دواړو لوریو د ګډو ګټو د بېلابېلو موضوعاتو تر څنګ د افغانستان او پاکستان اړوند امنیتي بدلونونو اندونه وړاندې کړل او د هند او روسیې د ځانګړې او ممتازې سټراټیژیکې ملګرتیا په چوکاټ کې یې د روانو همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار وکړ.

الکساندر وندیکتوف د خپل سفر په لړ کې د هند د ملي امنیت له سلاکار اجیت دووال سره هم لیدلي دي.

روسیه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شخړې د اواري لپاره مرستې ته چمتو ده

دا خبرې په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ کړکېچ روان دی او مسکو د شخړې د پای ته رسولو په برخه کې د مرستې چمتووالی ښودلی دی.

د اوکټوبر پر پېنځمه د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ له غونډې وروسته، د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف ویلي وه، چې که دواړه لوري غوښتنه وکړي، مسکو مرستې ته چمتو دی.

کابلوف ویلي: « روسیه چمتو ده، چې د دې شخړې د پای ته رسولو لپاره پر هره ممکنه او منل شوې لاره مرسته وکړي.»

هغه زیاته کړې، مسکو کولی شي خپلواکه یا له خپلو شریکانو سره پر همغږۍ اقدام وکړي.

هند د افغانستان له ملي حاکمیت څخه خپل ملاتړ بیا څرګند کړ

هند د اوکټوبر پر پېنځمه په مسکو فارمټ کې یو ځل بیا د افغانستان د ملي حاکمیت، یووالي او ځمکني بشپړتیا ملاتړ څرګند کړ او د افغانانو د هوساینې لپاره یې پر پرله‌پسې ژمنتیا ټینګار وکړ.

د هند او روسیې ترمنځ وروستۍ خبرې د دواړو هېوادونو لپاره یو دوه‌اړخیز چوکاټ برابروي، چې د افغانستان او پاکستان د امنیتي وضعیت په اړه خپل نظرونه او ارزونې سره شریکې کړي.

دا بحثونه په سیمه کې د افغانستان اړوند امنیتي موضوعاتو ته د سیمه‌ییزو قدرتونو د پاملرنې ښکارندويي کوي. دا په داسې حال کې ده، چې د کابل او اسلام‌آباد ترمنځ د کړکېچ د اواري لپاره ډیپلوماټیکې هڅې روانې دي.