سازمان جهانی صحت اعلام کرده است که با ثبت چهار مورد جدید ویروس فلج کودکان نوع یک، شمار مجموعی موارد تأییدشده این بیماری در افغانستان از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون به ۱۹ مورد رسیده است.

بر بنیاد تازه‌ترین گزارش بخش مدیترانه شرقی سازمان جهانی صحت، موارد جدید در ولایت‌های هرات، پکتیکا و کندهار ثبت شده‌اند.

دو مورد در ولسوالی‌های شیندند و ادرسکن هرات ثبت شده، در حالی که ولسوالی دیله پکتیکا و ولسوالی ارغستان کندهار نیز هر کدام یک مورد جدید را گزارش کرده‌اند.

این گزارش که مربوط به هفته آخر به ۱۶ آگست است، نشان می‌دهد که در مجموع ۲۲ مورد ویروس فلج کودکان نوع یک در منطقه مدیترانه شرقی در سال ۲۰۲۶ تأیید شده که ۱۹ مورد آن در افغانستان و سه مورد دیگر در پاکستان ثبت شده است.

افغانستان در سال ۲۰۲۵، ۲۱ مورد و پاکستان ۳۱ مورد فلج کودکان را ثبت کرده بودند.

نظارت محیطی نیز از ادامه گردش ویروس فلج کودکان در دو کشور حکایت دارد. بر اساس گزارش سازمان جهانی صحت، امسال تاکنون ۵۸ نمونه مثبت محیطی در افغانستان و ۱۱۸ نمونه در پاکستان ثبت شده است.

افغانستان و پاکستان تنها دو کشور جهان هستند که ویروس وحشی فلج کودکان همچنان در آن‌ها به‌صورت بومی وجود دارد.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنر مرستیالۍ د ژبو عالي شورا کمیسیون د افغانستان په ملي موزیم کې د«پښتو او دري ژبو د لیکدود د سمون او یو شان کولو» پر موخه پېنځه ورځنی علمي او کلتوري ورکشاپ پیل کړی دی.

مسوولانو ويلي، د دغه ورکشاپ موخه د ژبو د علمي بنسټونو پیاوړتیا، د لیکلو د طریقې همغږي او د ادبي او فرهنګي معیارونو لوړول دي.

په دې پروګرام کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنر مرستیال شیخ عبدالرحمن طیبي، د دغه وزارت یو شمېر رییسانو، د لوړو زده‌کړو او پوهنې وزارتونو استازو، د علومو اکاډمۍ، کابل پوهنتون او د ښوونې او روزنې پوهنتون استازو، استادانو، څېړونکو، ژبپوهانو، لیکوالانو او د رسنیو استازو ګډون کړی و.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ولسي کلتور رییس حافظ سیف‌الرحمن محمدي ویلي، چې د ژبو عالي شورا کمیسیون د هېواد ژبو ته د آسانتیاوو برابرولو او د ملي او نورو ژبو لپاره د یو شان لیکدودونو د چمتو کولو په موخه جوړ شوی دی.

شیخ عبدالرحمن طیبي هم د ژبو پر ارزښت ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې اسلامي امارت د هېواد د ټولو ژبو د پیاوړتیا او پراختیا لپاره ژمن دی او د ژبې، قوم، سیمې او مذهب پر بنسټ باید د خلکو ترمنځ تعصب نه‌وي.

دغه راز د پوهنتون یو شمېر استادانو، د پوهنې وزارت مسوولانو او د افغانستان د علومو اکاډمۍ استازي د پښتو او دري ژبو لپاره د یوه ګډ لیکدود د رامنځته کولو په اړه خبرې کړې دي.

ګډونوالو ویلي؛ د دغو دوه ژبو په لیکدود کې یو شمېر توپیرونه شته او د دغه ورکشاپ موخه د دغو توپیرونو څېړل او د معیاري او همغږو لیکلو د طریقو رامنځته کول دي، چې په علمي، ښوونیزو، اداري او کلتوري(هڅوبي ) برخو کې ترې ګټه واخیستل شي.

د«مدرن ډیپلوماسي» خپرونې په خپره شوې شننه کې ویل شوي، چې د سعودي عربستان، قطر، ترکیې او چین له‌خوا د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ترینګلتیا د کمولو له هڅو سره – سره د امنیت په اړه د یوه روښانه او د عملي کېدا وړ هوکړه‌لیک نشتوالی اوس هم د دواړو هېوادونو ترمنځ د تلپاتې سولې د ټینګښت پر وړاندې ستر خنډ دی.

په دې شننه کې راغلي، چې د کابل او اسلام‌آباد ترمنځ اوربند د ۲۰۲۵ز.کال په اوکټوبر کې له سختو نښتو وروسته رامنځته شو؛ قطر او ترکیې د اوربند په هوکړه او ورپسې خبرو کې رول درلود، خو د دواړو لوریو ترمنځ د«اوربند د ماتولو» د تعریف پر سر بنسټیز اختلاف اوس هم نه‌دی حل شوی.

د دغې شننې له مخې؛ په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان د حضور او فعالیت موضوع د دې کړکېچ  منځنی ټکی دی. اسلام‌آباد له کابل څخه د دغې ډلې پر وړاندې د مشخصو او د کره کېدا وړ اقداماتو غوښتنه کوي. په داسې حال کې، چې د افغانستان حکومت دغه تورونه ردوي او د پاکستان له‌خوا د افغانستان پر خاوره بریدونه له ملي حاکمیت سرغړونه بولي.

« مدرن ډیپلوماسي» د افغانستان او هند د مخ پر پراخېدونکو اړیکو یادونه هم د کابل او اسلام‌آباد ترمنځ د بې‌باورۍ د زیاتېدا له عواملو څخه کڼي او ټینګار یې کړی، چې د پاکستان او هند پراخې سیالۍ د منځګړیتوب بهیر پېچلی کړی دی.

په شننه کې زیاته شوې، چې څلورو منځګړو هېوادونو د کړکېچ په مدیریت او د نښتو د پراخېدا په مخنیوي کې تر یوه بریده بریالیتوب ترلاسه کړی؛ خو د اختلافاتو د بنسټیز حل لپاره یې کومه پایله نه‌ده ترلاسه کړې.

د لیکوال پر باور د موضوع اصلي خنډونه د اوربند د ماتولو د تعریف پر سر اختلاف، د امنیتي اندېښنو د حل لپاره د دواړو لوریو د غوښتنو توپیر او د باور نشتوالی بلل شوي دي.

په دې شننه کې چین، له پاکستان سره د نږدې اړیکو، له افغانستان سره د پراخو اړیکو او د سیمې د ثبات په برخه کې د خپلو اقتصادي او امنیتي ګټو له کبله، د منځګړیتوب د ګډ چوکاټ د همغږۍ لپاره مناسب انتخاب بلل شوی دی.