نړۍ
د ایران پر اټومي تاسیساتو د امریکا برید نړیوال غبرګونونه راوپارول
دغه راز یو شمېر هېوادونو او بنسټونو د ایران پر اټومي تاسیساتو د امریکا هوایي بریدونو ته غبرګون ښودلی او په ځانګړي توګه د تهران متحدینو دغه بریدونه غندلي دي.
له هغې وروسته، چې امریکایي ځواکونو د یکشنبې پر ورځ درې ایراني اټومي سایټونه پر نښه کړل؛ د اسرائیل ولسمشر د ډونالډ ټرمپ د پرېکړې ستاینه وکړه، ملګرو ملتونو د تاوتریخوالي د کمولو غوښتنه وکړه او ایران او ځینو نورو هېوادونو بریدونه وغندل.
دغه راز یو شمېر هېوادونو او بنسټونو د ایران پر اټومي تاسیساتو د امریکا هوایي بریدونو ته غبرګون ښودلی او په ځانګړي توګه د تهران متحدینو دغه بریدونه غندلي دي.
دغه راز یو شمېر ډموکراټ امریکایي سناتورانو بیا د ایران پر وړاندې د ټرمپ دغه اقدام غیر قانوني ګڼلی او د ټرمپ د جنګي واکونو د محدودولو غوښتنه یې کړې ده.
امریکایي ډموکراټ سناتور برني سنډرز ویلي: ” پر ایران برید نه یوازې خبرداری دی، بلکې سخت د امریکا د اساسي قانون خلاف دی، تاسې ټول پوهیږئ، چې یوازې کانګرس کولی شي؛ ولسمشر ته د دې حق ورکړي.”
د اسرائیلو ولسمشر اسحاق هرتزوګ بي بي سي ته ویلي، چې د امریکا په برید کې د ایران اټومي پروګرام ته لوی ګوزار ورکړ شوی؛ خو جزئیات یې اوس هم روښانه کېدلو ته اړتیا لري.
هغه د ایران پر اټومي تاسیساتو برید د امریکا پرېکړه تاریخي زړورتیا وبلله.
هرتزوګ زیاته کړې؛ هغه د امریکا له برید څخه خبر نه و او کله، چې له خوبه راویښ شو؛ وپوهېده، چې برید شوی دی.
د یمن ایران پلوه حوثي غورځنګ مشرتابه د یکشنبې پر ورځ اعلان وکړ، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ادارې لخوا “بې پروا یرغل “د ایران د وروڼو خلکو پر وړاندې د جګړې څرګند اعلان دی.” حوثیانو زیاته کړۍ: “مونږ د ایران د وروڼو خلکو لپاره خپل بشپړ ملاتړ اعلانوو.” حوثیانو په سره سمندر کې د امریکایي کښتیو پر وړاندې د نورو بریدونو ګواښ هم تکرار کړ.
د اروپايي کمیسیون رییس ډیپلوماسۍ ته دواړو لورو د راګرځېدو غوښتنه کړې؛ خو د ایران بهرنیو چارو وزیر وایي، چې امریکا او اسرائیل د خبرو لړۍ له منځه یوړه او نور ډیپلوماسي اغوراوی ندی.
د ایران بهرنیو چارو وزارت د دغه برید په غبرګون کې ویلي، چې امریکا د ایران پر وړاندې خطرناکه جګړه پیل کړې او دوی له ځانه د دفاع حق خوندي ګڼي.
عباس عراقچي دغه راز ویلي، چې نوره ډیپلوماسي نشته؛ ځکه، چې امریکا او اسرائیل د خبرو اترو لړۍ له پرې کړه. ” ټرمپ نه یوازې نړیوالو قوانینو ته شاه کړې، بلکې د امریکا خلک یې هم وغولول؛ ایران به له خپلې ځمکنۍ بشپړتیا او خلکو دفاع ته روانه وساتي او د ملي امنیت د ساتنې لپاره ټول انتخابونه په پام کې لري.”
د ایران بهرنیو چارو وزیر د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ایران سره پر خیانت تورن کړ.
سید عباس عراقچي د ترکیې له استانبول څخه نړیوالې ټولنې ته د وینا پر مهال ویلي؛ ایران د امریکا له “تېري سره مخ شو”.
دغه راز نوموړي د ملګرو ملتونو له امنیت شورا څخه غوښتنه وکړه، چې بیړنۍ غونډه راوبولي.
پر ایران د امریکا برید په سیمه کې د ترینګلتیاو له زیاتوالي او پراختیا اندېښنې زیاتې کړې او له همدې کبله د فارس خلیج هېوادونه د احتیاطي تدابیرو د نیولو په حال کې دي.
دغه راز د عمان، مصر، عراق، یمن، سعودي عربستان او پاکستان په ګډون د سیمې هېوادونه پر ایران د امریکا برید غندي.
قطر، لبنان، بحرین، ترکیه او یو شمېر نور هېوادونه د ترینګلتیاوو له زیاتوالي اندېښنه څرګندوي.
د ترکیې بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې راغلي: ” ترکیه د ایران پر اټومي تاسیساتو د امریکا د برید له احتمالي پایلو سخته اندېښمنه ده. دا سیمهییزه جګړه ښايي پر نړیواله کچه پراخه شي؛ مونږ نه غواړو، چې د دې ناورین رامنځته کوونکې سناریو پر رښتیا بدله شي.”
د ملګروملتونو عمومي منشي وایي، پر ایران د امریکا برید د بحران د زیاتېدو خطر دی.
انټونیو ګوترش ټینګار کوي، ښایي وضعیت له کنټروله بهر شي.
نوموړی وایي: ” په دې حساسو شېبو کې ډېره مهمه ده، چې د بحران له زیاتوالي ډډه وشي؛ هیڅ نظامي حل لاره نشته، یوازنۍ لار ډیپلوماسي ده، چې سولې ته د رسېدو غوره هیله ده.”
د اټومي انرژۍ نړیوال سازمان هم سبا بېړنۍ غونډه کوي.
یاد بنسټ وایي په ایران کې پر ۳ اټومي تاسیساتو د امریکا له برید وروسته د راډیو اکټیف د وړانګو هیڅ کچه نده لیدل شوې.
دا په داسې حال کې ده، چې د ایران پوځ ویاند ویلي، چې د لومړي ځل لپاره، د اسرائیلو پر وړاندې په نويو عملیاتو کې “خیبرشکن” بالیستیک توغندی وکارول شول.
نړۍ
د ډونالډ ټرمپ په شتون کې د سپینېماڼۍ د خبریالانو کلنۍ مېلمستیا د ډزو ښکار شوه
د خپرو شویو ویډیوګانو له مخې: دغه وسلوال د پټو خدماتو پر مامور ډز وکړ؛ خو د امنیتي تجهیزاتو له کبله کوم زیان ورته ونهرسېد.
یو وسلوال کس د سپینې ماڼې پر کوربتوب د خبریالانو په کلنۍ مېلمستیا کې هڅه وکړه، چې د امنیتي تدابیرو له کرښې تېر شي؛ خو د امریکا د پټو خدماتو ځواکونو بېړنی غبرګون وښود او ډونالډ ټرمپ یې روغ رمټ له تالار څخه خوندي وایست.
د خپرو شویو ویډیوګانو له مخې: دغه وسلوال د پټو خدماتو پر مامور ډز وکړ؛ خو د امنیتي تجهیزاتو له کبله کوم زیان ورته ونهرسېد.
کله، چې د ډزو غږونه واورېدل شول؛ د مراسمو نږدې۲۶۰۰ ګډونوال سخت ووېرېدل او خوندي ځایونو ته ورسول شول.
نږدې یو ساعت وروسته ټرمپ اعلان وکړ، چې بریدګر نیول شوی دی. دغه مراسم وروسته لغوه شول او ټرمپ وړاندیز وکړ، چې دا به په بل وخت کې بیا ترسره شي.
هغه د امنیتي ځواکونو او د قانون پلي کوونکو ادارو له کړنو ستاینه کړې او څرګندوي، چې وضعیت په ښه توګه تر څار او واک لاندې راغلی دی.
ټرمپ دا هم ویلي، چې لومړۍ مېرمن، د ولسمشر مرستیال او د کابینې غړي ټول په بشپړ ډول روغ او خوندي دي.
په دې مېلمستیا کې د امریکا د ولسمشر پهتوګه د ډونالډ ټرمپ لومړنی ګډون و. هغه له دې مخکې هم په ۲۰۲۴ز.کال کې د ترور له دوه هڅو سره مخ شوی و. د خبریالانو دا بڼه مراسم په ۱۹۸۱ز.کال کې هم د پخواني ولسمشر رونالډ ریګن پر وړاندې د برید شاهد پاتې شوي دي.
نړۍ
له ایران سره نوې هوکړه به د پخوانۍ هوکړې پر پرتله «ډېره ښه» وي – ټرمپ
ټرمپ په یوه لیکلي پیغام کې څرګنده کړې: «هغه هوکړه، چې مونږ به یې له ایران سره وکړو؛ د پراخ ګډ اقدام له پلان (چې د ایران د اټومي تړون په نوم پېژندل کېږي) څخه به ډېره ښه وي.»
د رویټرز د څرګندونو له مخې؛ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي؛ نوې اټومي هوکړ، چې هېواد یې له ایران سره پرې د خبرو په حال کې دي؛ د ۲۰۱۵ ز.کال د هوکړې پر پرتله «ډېره ښه» وي.
ټرمپ په یوه لیکلي پیغام کې څرګنده کړې: «هغه هوکړه، چې مونږ به یې له ایران سره وکړو؛ د پراخ ګډ اقدام له پلان (چې د ایران د اټومي تړون په نوم پېژندل کېږي) څخه به ډېره ښه وي.»
دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې ځینو ډیموکراټانو او اټومي کارپوهانو د دې خبرو اترو د چټکتیا په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
ټرمپ د ولسمشر په توګه د خپلې لومړۍ دورې(۲۰۱۸ز.کال) پر مهال د ایران، امریکا او نړیوالو قدرتونو ترمنځ له هغې هوکړې ووت، چې په ۲۰۱۵ کې لاسلیک شوې وه او هغه یې «په تاریخ کې تر ټولو بده هوکړه» وبلله.
دغه راز راپورونه ښیي؛ له ایران سره د امریکا او اسرائیلو شخړه، چې له اووه اوونیو راپدېخوا روانه ده او موخه یې د ټرمپ د څرګندونو له مخې اټومي وسلو ته د ایران د لاسرسي مخنیوی دی.
د دوه اوونیز اوربند پای ته له نږدې کېدو سره د واشنګټن او تهران ترمنځ د خبرو اترو د نوي پړاو امکانات، چې شونې ده په پاکستان کې ترسره شي؛ له ناڅرګند برخلیک سره مخ دي.
ټرمپ دا ټینګار هم کړی، چې هوکړې ته د رسېدو لپاره تر هیڅ فشار لاندې نهدی؛ خو بهیر به یې نسبتاً چټک پرمخ ولاړ شي.
دا په داسې حال کې ده، چې کارپوهان وايي: په نږدې وخت کې یوې پراخې هوکړې ته رسېدل ستونزمن دي؛ ځکه، چې د ۲۰۱۵ کال هوکړه له دوه کلونو ژورو خبرو اترو وروسته رامنځته شوه، چې د بېلابېلو برخو شاوخوا ۲۰۰ متخصصینو په کې ګډون کړی و.
نړۍ
د جګړې له پایلو د اماراتو اندېښنه؛ د تېلو په راکړه ورکړه کې د ډالرو دډې ته کولو احتمال
د والسټریټ ژورنال په راپور کې راغلي؛ اماراتي چارواکو د امریکا له مالي مسوولانو څخه له خالد محمد بالاما او سکاټ بسنټ سره په لیدنه کې د مالي ملاتړ د یوه میکانیزم د رامنځته کولو او د اسعارو د تبادلې د احتمالي هوکړې په اړه خبرې کړې دي.
د راپورونو له مخې؛ متحده عربي امارات له ایران سره د کړکېچ د زیاتېدا او د جګړې د پایلو له کبله خپلې جدي اقتصادي اندېښنې د امریکا چارواکو ته وړاندې کړې دي.
د والسټریټ ژورنال په راپور کې راغلي؛ اماراتي چارواکو د امریکا له مالي مسوولانو څخه له خالد محمد بالاما او سکاټ بسنټ سره په لیدنه کې د مالي ملاتړ د یوه میکانیزم د رامنځته کولو او د اسعارو د تبادلې د احتمالي هوکړې په اړه خبرې کړې دي.
سرچینې وايي؛ که ډالر ته لاسرسی محدود شي، امارات ښايي بدیلو اسعارو ته مخه کړي. لکه د چین یوان؛ دا کار کولی شي د دغه هېواد د تېلو په راکړه ورکړه کې د پام وړ بدلون رامنځته کړي.
اقتصادي کارپوهان خبرداری ورکوي، چې د تېلو په صادراتو کې ګډوډي، د هرمز تنګي له لارې د نفتلېږدوونکو کښتیو پر تګ راتګ محدودیتونه او د پانګې د وتلو د خطر زیاتوالي د اماراتو پر اقتصاد فشارونه زیات کړي دي. سره له دې هم د دغه هېواد بهرنۍ زیرمو لوړه کچه تر یوه بریده د کړکېچ شدت راکمولی شي.
امریکايي چارواکو ویلي، چې د اماراتو لپاره د اسعارو د تبادلې د کرښې جوړېدل ډېر احتمال نهلري؛ خو واشنګټن د سیمې د مالي ثبات د ملاتړ لپاره نورې لارې چارې ارزوي.
-
International Sports5 days agoآریانا ټلویزيون افغانانو ته د آسیا جام غوره لوبډلو سیالۍ پر ژوندۍ بڼه خپروي
-
تازه خبرونه4 days agoپه امریکا کې د کابل هوايي ډګر د برید پر تور یو افغان مجرم وپېژندل شو
-
تحول5 days agoتحول: د افغانستان د بېثباتۍ په اړه د روسیې ادعا
-
تازه خبرونه4 days agoاټریش له ازبکستان سره د افغان کډوالو د ایستلو د آسانتیا لپاره تړون لاسلیکوي
-
تازه خبرونه4 days agoپه بدخشان کې ناورین؛ ځمکې ښویېدنې پېنځه کانکېندونکي له ژوند بېبرخې کړل
-
تازه خبرونه5 days agoد لسګونو رسنیزو سرغړونو ارزونه؛ د سلګونو رسنیزو جوازونو صادرول او غځول
-
پرمختګ او بشپړتیا5 days agoپه پنجشېر کې له شمال ختیځو ولایتونو سره د هېواد د مرکزي ولایتونه د نښلولو هڅې روانې دي
-
څار5 days agoڅار: د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړهییز وضعیت
