د افغانستان بهرنیو چارو وزارت د تاجکستان د درواز په اړوند سیمه کې د یوې ښځې پر وژل کېدا خواشیني څرګنده کړې او څرګندوي، چې دغه پېښه د افغانستان او تاجکستان ترمنځ له سرحدي سیمې څخه د «مخربو او فرصت‌طلبو کسانو» د ډزو له کبله رامنځته شوې ده.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ دغه وزارت د اګست پر دیارلسمه ماښام د تاجکستان د بدخشان د خودمختار ولایت د درواز ولسوالۍ د دشتک کلي د یوې ښځې له وژل کېدا پر خواشینۍ خبر شوی دی.

بلخي د بهرنیو چارو وزارت له لوري د قربانۍ کورنۍ او د تاجکستان خلکو ته د خواخوږۍ او تسلیت مراتب وړاندې کړي دي.

هغه زیاته کړې، په دې وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شوي، چې ځینې«مخرب او فرصت‌طلب کسان» د افغانستان د بدخشان ولایت په ځینو برخو کې د ګډوډۍ رامنځته کولو هڅه کوي، چې دا کار د سیمې پر امنیت او ثبات او د افغانستان او تاجکستان ترمنځ د باور پر فضا منفي اغېز کولی شي.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند ټینګار کړی، چې اسلامي امارت د امنیت، ثبات، ښه ګاونډیتوب او د هېوادونو د حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا درناوي ته ژمن دی او هیچاته به اجازه ورنه‌کړي، چې د افغانستان له خاورې د ګډوډۍ او امنیت د خرابولو لپاره کار واخلي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د تاجکستان بهرنیو چارو وزارت د دغه هېواد د هوايي حریم د نقض او په درواز سیمه کې د یوې ښځې د وژل کېدا له ادعا وروسته افغان چارواکو ته اعتراضي یادښت استولی دی.

تاجکستانۍ رسنۍ«آسیا-پلاس» راپور ورکړی، چې دوشنبې له افغانستان څخه غوښتي، چې د تاجکستان د دولتي پولو خوندیتوب ته درناوی وکړي او د ورته پېښو د بیا تکرار د مخنیوي لپاره اغېزمن ګامونه پورته کړي.

د افغانستان دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد ویلي؛ د هېواد امنیتي او دفاعي ځواکونه بشپړ چمتو دي، چې د افغانستان له ځمکنۍ بشپړتیا، خپلواکۍ او اسلامي نظام ساتنه وکړي.

مجاهد د ۲۰۲۱ز.کال د اګست پېنځلسمې، چې د امریکا تر ملاتړ لاندې حکومت د نسکورېدو او د بهرنیو ځواکونو له وتلو سره برابره ده؛ د کلیزې پر مناسبت په یوه پیغام کې هېوادوالو ته ډاډ ورکړی، چې امنیتي ځواکونه به د خلکو د ژوند، شتمنیو او عزت د ساتنې لپاره له خپلې ټولې وړتیا کار واخلي.

هغه ویلي:« مونږ ملت ته ډاډ ورکوو، چې پخپلې ټولې وړتیا او ځواک به له هېواد، خلکو، د هغوی له شتمنیو او عزت، همدارنګه له اسلامي نظام څخه ساتنه کوو.»

مجاهد همداراز خبرداری ورکړی؛ هیچاته به اجازه ورنه‌کړ شي، چې په ټول افغانستان کې امنیت ګډوډ کړي.

د امریکايي ځواکونو له وتلو او واک ته د اسلامي امارت له بېرته راتګ پېنځه کاله وروسته د اسلامي امارت بهرنیو چارو وزیر له واشنګټن غوښتي، چې په کابل کې خپل سفارت بېرته پرانیزي او د کانونو او بنسټیزو پروژو په برخو کې پانګونه وکړي.

د اسلامي امارت بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له نیویارک ټایمز ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي، چې افغانستان اوس له امریکا سره د«متقابل درناوي» پر بنسټ د اړیکو او د همکاریو د نوي پړاو غوښتونکی دی.

امیر خان متقي ویلي:« مونږ د جګړې پړاو پای ته رسېدلی ګڼو.»

هغه زیاته کړې، چې امریکا کولی شي خپل سفارت بېرته پرانیزي، خپل ډیپلوماټیک حضور وساتي او د افغانستان په کانونو، بندونو او سړکونو کې پانګونه وکړي.

دا غوښتنه داسې مهال مطرح کېږي، چې اسلامي امارت هڅه کوي د افغانستان نړیواله انزوا کمه او خپلې ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې پراخې کړي. په وروستیو کلونو کې اسلامي امارت له روسیې، ازبکستان او د سیمې له نورو هېوادونو سره خپلې اړیکې پیاوړې کړي او له اروپايي حکومتونو سره یې د افغان کډوالو د بېرته ستنېدا په اړه خبرې کړې دي.

متقي افغانستان ته د امریکايي ځواکونو د بېرته ستنېدا هر ډول احتمال رد کړی او ویلي یې دي، چې افغانان په خپل هېواد کې د بهرنیو ځواکونو حضور نه‌مني.

د اټلانټیک شورا کارپوه مایکل کوګلمن ویلي، چې د افغانستان کانیزې زېرمې ښايي د دونالډ ټرمپ حکومت ته په ځانګړي توګه د هغه د اقتصادي ګټو پر تمرکز له کبله د پام وړ وي.

امریکا د ۲۰۰۴ او ۲۰۲۱ز. کلونو ترمنځ د افغانستان د کانونو د پراختیا لپاره نږدې یو میلیارډ ډالر لګولي؛ خو وروسته د امریکا یوې څارونکې ادارې وویل، چې دغو هڅو د پام وړ عملي پرمختګ نه‌درلود.

اسلامي امارت له واک ته له بېرته رسېدا وروسته د چین، ایران او قطر په څېر هېوادونو له شرکتونو سره د کانونو د استخراج او پانګونې تړونونه لاسلیک کړي دي.

د امریکا پخواني ډیپلوماټ رابین راپل ویلي، چې له افغانستان سره د امریکا د تعامل بیا پیل کولی شي واشنګټن ته د دغه هېواد کانیزو سرچینو ته لاسرسی زیات او له منځنۍ آسیا سره اړیکې پیاوړې کړي.

راپل ویلي:« خو دا کار له کابل څخه د امریکا د حضور له لارې مستقیم تعامل ته اړتیا لري؛ هغه موضوع، چې اوس هم په واشنګټن کې پر سختۍ منل کېږي.»