د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې پر ورځ څرګنده کړې؛ هر هغه هېواد، چې له ایران سره سوداګري کوي امریکا به یې پر سوداګرې ۲۵ سلنه تعرفې ولګوي.

 دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته شوي، چې واشنګټن په ایران کې د بدلونونو په اړه خپل غبرګون په پام کې نیولي. په داسې حال کې، چې په وروستیو کلونو کې ایران د حکومت پر وړاندې له ټولو پراخه لاریونونه لیدلي دي.

ټرمپ په “ټروت پاڼه کې” لیکلي: ” سر له اوس څخه هر هغه هېواد، چې د ایران له اسلامي جمهوریت سره سوداګري کوي؛ د امریکا ۲۵ سلنه تعرفه به مني.”

دغه راز ټرمپ د ایران پر مشرانو فشار زیات کړی او حتا د پوځي اقدام ګواښ یې هم کړی دی.

په هرحال سپینې ماڼۍ تر دې دمه په خپله ویب پاڼه کې پدې اړه کوم رسمي سند ندی خپور کړی او دا هم روښانه نده، چې ټرمپ د کوم قانوني واک له مخې غواړي دا تعرفې ولګوي یا آیا دا اقدام به د ایران ټول سوداګریز شریکان راونغاړي؟!

ایران، چې د تېلو صادروونکو هېوادونو ټولنې (OPEC) غړی دی؛ له کلونو راپدېخوا د امریکا تر سختو بندیزونو لاندې دی. دا هېواد خپل ډېری تېل چین ته صادروي؛ ترکیه، عراق، متحده عربي امارات او هند یې هم سوداګریز شریکان دي.

په واشنګټن کې د چین سفارت د ټرمپ پر روان چلند نیوکه کړې او څرګندوي، چې بیجینګ به د خپلو ګټو د ساتنې لپاره “ټولې اړینې هڅې” تر سره کړي.

د بشري حقونو ډلې هرانا د څرګندونو له مخې: ایران، چې د سختو اقتصادي ستونزو او د رژیم پر ضد د خلکو د پراخو لاریونونو له څپې سره مخ دی؛ له تېرو دوه اوونیو راپدېخوا په کې د ۶۹۹ کسانو مړینه تائید شوې، چې ۵۱۰ لاریون کوونکي او ۸۹ نور امنیتي پرسونل دي. دا په داسې حال کې ده، چې ټرمپ له ایراني چارواکو سره د خبرو داډ هم ورکړی دی.

په هرحال؛ سپینې ماڼۍ ټینګار کړی، چې ډیپلوماسي د امریکا د ولسمشر لومړی انتخاب پاتې دی.

د افغانستان سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي؛ په کابل کې د افغان او چینایي سوداګرو له‌خوا د افغانستان او چین ګډ بازار پر ګډه پانګونه پرانیستل شو.

دې بنسټ د دوشنبې پر ورځ( د مرغومي دوه‌ویشتمهمه) زیاته کړې، چې شاوخوا ۲۸ زره چینایي توکي په دې بازار کې د خرڅلاو لپاره نندارې ته وړاندې شوي، چې “د افغان چاینا مارکیټ” نومیږي.

د دغې بازار چارواکو ويلي، چې دا توکي پر مناسبه بیه او لوړ کیفیت د خلکو لپاره وړاندې شوي دي.

دوی ټینګار لري، چې د داسې ګډو بازارونو جوړول کولی شي د هېواد په اقتصادي وده، د سوداګریزو اړیکو پراخولو او د بهرنۍ پانګونې په راجلبولو کې مهم رول ولوبوي.

هندي کارپوهانو د امرتسر د سیمه‌ییزې شورا د صنعت په کنفډراسیون کې د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا او د سیمې د چټکې اقتصادي ودې لپاره افغانستان ته د کرنیزو محصولاتو پر هوايي صادراتو ټینګار کړی دی.

په دې غونډه کې د امرتسر هوايي ډګر مشر ویلي، چې تېر کال د همدې هوايي ډګر له لارې یوازې ۹۷۲ ټنه صادرات او ۲۳۶ ټنه واردات شوي، چې دا د هوايي ډګر د ظرفیت پر پرتله ډېر لږ دي.

د متحده عربي اماراتو لپاره د هند پخواني سفیر ناوډیپ سوري د امرتسر- کابل – دوبۍ د سوداګریز دهلېز د جوړولو وړاندیز وکړ او څرګندوي، چې منظمې الوتنې کولی شي سوداګري زیاته کړي.

د کارګو د یوه شرکت مسوولانو ویلي، چې که د ګمرکي چارو بهیر چټک شي او مناسبې الوتنې موجودې وي؛ نو دوی کولی شي هره اوونۍ له ۱۵۰۰ څخه تر ۱۸۰۰ ټنو پورې توکي ولېږدوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د تېر کال په نومبر کې د هند د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي اعلان وکړ، چې د هند او افغانستان ترمنځ به د هوايي ټرانسپورټ خدمتونه ډېر ژر بېرته پیل شي.