روغتيا
د نړۍ نیمايي وګړي د دینګي تبې له خطر سره مخ دي – د روغتیا نړیواله ټولنه
د روغتیا نړیوالې ټولنې د جمعې پر ورځ څرګنده کړې؛ د دینګي تبې پېښې به سږکال خپلې لوړې کچې ته ورسیږي او یو لامل یې د نړۍ د تودوخې زیاتوالی دی، چې له ویروس لېږدوونکیو ماشو سره مرسته کوي.
د دې ټولنې د څرګندونو له مخې؛ په ټوله نړۍ کې د دینګي ناروغۍ کچه مخ پر ډېریدو ده او راپور شوې پیښې له ۲۰۰۰ کال راپدیخوا اته چنده ډېرې شوي او په ۲۰۲۲ کې به ۴ اعشاریه ۲ میلیون خلکو ته ورسیږي.
د سودان د روغتیا وزارت د مارچ میاشتې د راپور له مخې؛ دا ناروغي په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره د هېواد په پلازمېنه خرطوم کې وموندل شوه. په داسې حال کې، چې اروپا د قضیو د زیاتوالي راپور ورکړی او پیرو په ډېري سیمو کې بېړنی حالت اعلان کړی دی.
د جنورۍ په میاشت کې د روغتیا نړیوالې ټولنې خبرداری ورکړ، چې دینګي تبه په نړۍ کې د تودو سیمو ترټولو ګړندۍ وده کوونکی ګواښ دی.
د نړیوالې روغتیا ټولنې د تودوخې ناروغیو د څارنې څانګوال رامان ویلیودان خبرداری ورکړی، چې د نړۍ نیمایي وګړي د دینګي تبې له خطر سره مخ دي.
هغه وایي: په ۲۰۱۹ ز. کال کې د روغتیا نړیوالې ټولنې ته د یوه رارسېدلي راپور له مخې په ۱۲۹ هېوادونو کې ۵ اعشاریه ۲ میلیون پېښې ترټولو لوړې کچې ته رسیدلي. سږکال نړۍ له څلور میلیون څخه د زیاتو خلکو د اخته کیدو په درشل کې ده، چې ډېري یې په آسیا کې له موسمي بارانونو سره تړاو لري.
هغه وایي، چې اوس په امریکا کې نږدې 3 میلیون پېښې راپور شوي او بولیویا، پاراګوای او پیرو ته د خپرېدو اندېښنه هم رامنځته شوې ده.
ارجنټاین، چې په وروستیو کلونو کې یې د دینګي تر ټولو بدې پېښې تجربه کړې، د یو لړ وړانګو پر کارولو د ماشو DNA ځنګله ته له خوشې کولو مخکې شنډوي.
ویلیودان ویلي: د امریکا سیمه یقیناً په بد حالت کې ده او مونږ هیله لرو، چې آسیا سیمه به یې وڅاري.
د روغتیا نړیواله ټولنه وايي، چې د ناروغۍ راپور شوي پېښې، چې تبه او د عضلاتو درد رامنځته کوي؛ په ټوله نړۍ کې یوازې د یوې کوچنۍ برخې د اخته کېدل ښیي؛ ځکه، چې ډېري پېښې نښې نهلري. دا ناروغي له یو سلنې څخه په کمو خلکو کې وژونکې ده.
ویل کیږي، چې توده هوا د ماشو په تکثیر کې چټکه مرسته کوي او ویروس ته زمینه برابروي، چې په بدن کې ورته د تکثیر وس ورپر برخه کړي.
ویليودان د توکو او خلکو د لېږد رالېږد زياتوالى، ښاري کېدل او د روغتيا په برخه کې ستونزې د دې زياتوالي د نورو لاملونو په توګه يادې کړي دي.
هغه د دې پوښتنې په ځواب کې، چې د ځمکې په شمالي نیمه کره کې د تودوخې څپې څنګه د دې ناروغۍ په خپرېدو اغېزه کوي؛ وویل: دا اوس وختي ده، چې څه پرې ووایو.
هغه څرګنده کړې، چې د تودوخې ۴۵ درجه باید ماشې له تکثیر مخکې ووژني؛ خو دا ماشې ډېر هوښیارې دي او کولی شي د اوبو په زیرمو کې تولید وکړي، چې تودوخه په کې ډېره لوړه نه وي.
روغتيا
په ټول افغانستان کې د ګوزڼ واکسین څلور ورځنی کمپاین پیل شو
دغه کمپاین به څلور ورځې روان وي او ټاکل شوې، چې په کې له پېنځه کلونو کم عمره شاوخوا ۱۲ میلیون او ۷۷۰ زره ماشومان د ګوزڼ پر وړاندې واکسین شي.
نن دوشنبه( د وږي دېرشمه) په ټول افغانستان کې د ګوزڼ یا پولیو واکسین ملي کمپاین پیل شو.
دغه کمپاین به څلور ورځې روان وي او ټاکل شوې، چې په کې له پېنځه کلونو کم عمره شاوخوا ۱۲ میلیون او ۷۷۰ زره ماشومان د ګوزڼ پر وړاندې واکسین شي.
مسوولانو ويلي، د دغه کمپاین موخه د ګوزڼ پر وړاندې د ماشومانو د خوندیتوب پیاوړتیا او د دغې ناروغۍ د ویروس د خپرېدا مخنیوی دی.
د هېواد په سویل زون کې به د واکسین د بهیر د ښه تطبیق لپاره دغه کمپاین یوه ورځ ناوخته، یعنې د سېشنبې پر ورځ پیل شي.
د ورکړ شویو معلوماتو له مخې؛ سږ کال تر اوسه د پولیو یو ملي او دوه فرعي کمپاینونه ترسره شوي او اوسنی کمپاین د روان کال څلورم کمپاین دی، چې ترڅنګ یې په ځینو سیمو کې محدود کمپاینونه او د عامه پوهاوي پروګرامونه هم ترسره شوي دي.
مسوولانو ويلي، د ګوزڼ ویروس اړوند په ځینو چاپېریالي نمونو کې د ویروس شتون مثبت ثابت شوی؛ خو تر اوسه د عامې روغتیا وزارت لهخوا په انسانانو کې د ګوزڼ هېڅ پېښه نهده تائید شوې.
د مسوولانو د څرګندونو له مخې، د مشکوکو پېښو څېړنه روانه ده او د څېړنو له بشپړېدا او د اړینو شواهدو له ترلاسه کېدا وروسته به د انساني پېښو د وضعیت په اړه معلومات خلکو ته وړاندې شي.
روغتيا
نن د افغانستان په پېنځه ولایتونو کې د پولیو واکسین کمپاین پیلېږي
د دغه بنسټ د معلوماتو له مخې؛ د واکسین کمپاین به په ټول ننګرهار ولایت، د کونړ په اووه ولسوالیو، د کابل په شپږ ولسوالیو، د هرات په دوه ولسوالیو او د فراه په دوه ولسوالیو کې ترسره شي. د دې کمپاین موخه ماشومانو ته د پولیو واکسین ورکول او د پولیو ویروس د خپرېدا مخنیوی دی.
د «پولیو فري افغانستان» بنسټ اعلان کړی، چې د دوشنبې پر ورځ( د زمري شپږویشتمه) د هېواد په پېنځه ولایتونو کې د پولیو واکسین نوی کمپاین پیلېږي؛ دا کمپاین په افغانستان کې د پولیو د نویو پېښو له ثبتېدا سره هممهاله ترسره کېږي.
د دغه بنسټ د معلوماتو له مخې؛ د واکسین کمپاین به په ټول ننګرهار ولایت، د کونړ په اووه ولسوالیو، د کابل په شپږ ولسوالیو، د هرات په دوه ولسوالیو او د فراه په دوه ولسوالیو کې ترسره شي. د دې کمپاین موخه ماشومانو ته د پولیو واکسین ورکول او د پولیو ویروس د خپرېدا مخنیوی دی.
دا کمپاین د روزګان ولایت د ترینکوټ ښار د پولیو د یوې نوې پېښې له راپور وروسته پیلېږي.
د روغتیا نړیوالې ټولنې هم مخکې ویلي وه، چې د ۲۰۲۶ز.کال له پیل راپدېخوا په افغانستان کې د پولیو ۱۵ پېښې ثبت شوې دي.
پولیو یوه ډېره ساري ناروغي ده، چې په ځانګړي ډول ماشومان ګواښي او د دایمي فلج لامل کېدی شي. د واکسین پرلهپسې اخیستل او د واکسین څو پړاوونه بشپړول د دې ناروغۍ د خپرېدا د مخنیوي تر ټولو اغېزمنه لار بلل کېږي.
افغانستان او پاکستان اوس هم د نړۍ له هغو لږ شمېر هېوادونو څخه دي، چې د پولیو ویروس په کې خپرېږي. د دواړو هېوادونو ترمنځ د کورنیو تګ راتګ هم په سرحدي سیمو کې د واکسین کولو او روغتیايي څارنې ارزښت زیات کړی دی.
«پولیو فري افغانستان» له کورنیو غوښتي، چې د واکسین په کمپاینونو کې همکاري وکړي، څو ماشومان له دې ناروغۍ خوندي او نورو ټولنو ته د ویروس د لېږد مخه ونیول شي.
روغتيا
په کابل کې د زړه د سوري د درملنې څانګیز روغتون پرانیستل شو
د افغاني سرې میاشتې ټولنې مسوولان وایي، دغه روغتون د کال دوه زره ناروغانو د درملنې وړتیا لري او د زړه د ناروغیو د تشخیص، درملنې او جراحۍ خدمتونه به په وړیا توګه ۲۴ ساعته وړاندې کوي.
د افغاني سرې میاشتې ټولنې له لوري په کابل کې د زړه د سوري د درملنې څانګیز روغتون پرانیستل شو.
د افغاني سرې میاشتې ټولنې مسوولان وایي، دغه روغتون د کال دوه زره ناروغانو د درملنې وړتیا لري او د زړه د ناروغیو د تشخیص، درملنې او جراحۍ خدمتونه به په وړیا توګه ۲۴ ساعته وړاندې کوي.
د افغاني سرې میاشتې ټولنې رییس شهابالدین دلاور د پرانیستې په مراسمو کې ویلي، د دې روغتون د جوړولو لګښت د همدې ټولنې له بودجې ورکړ شوی دی.
د مسوولانو د څرګندونو له مخې، له دې مخکې د زړه پر سوري اخته ډېر ناروغان د درملنې لپاره خصوصي روغتونونو یا له هېواده بهر روغتیايي مرکزونو ته تلل؛ خو د دغه روغتون له فعالیت سره به یو شمېر ناروغ ماشومان، وکولی شي په هېواد کې دننه څانګیزه درملنه ترلاسه کړي.
د ریاستالوزراء اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د پرانیستې په مراسمو کې ویلي، د دغه روغتون پرانیستل به د زړه د ګڼو اړمنو ناروغانو د درملنې زمینه برابره کړي.
هغه زیاته کړې، د اقتصادي ستونزو له کبله پخوا ډېری ناروغان د اړینو روغتیايي خدمتونو له ترلاسه کولو بېبرخې پاتې کېدل.
د افغاني سرې میاشتې ټولنې رییس ټینګار کړی، چې په ددې روغتون کې به کورني او بهرني څانګوال ډاکټران اړمنو ناروغانو ته د زړه د درملنې خدمتونه ۲۴ ساعته او په وړیا توګه وړاندې کړي او هڅه به وشي، چې ناروغانو ته ښه روغتیايي خدمتونه وړاندې شي.
د دغه روغتون څانګوال وایي، د زړه د ناروغیو د تشخیص او درملنې لپاره ټول عصري تجهیزات په دې روغتون کې برابر شوي دي.
د دغه روغتون له پرانیستې سره به هغه کورنۍ، چې پخوا یې د خپلو ماشومانو د زړه د ناروغیو د درملنې لپاره د درندو لګښتونو او بهرنیو سفرونو ستونزې ګاللې؛ اوس کولی شي په افغانستان کې دننه له وړیا او څانګیزو روغتیايي خدمتونو برخمنې شي.
-
تازه خبرونه4 days agoد افغانستان بهرنیو چارو وزارت د پاکستان سفارت چارسمبالی احضار کړ
-
تازه خبرونه4 days agoد آریانا یوه کارګو الوتکه کابل ته راورسېده
-
تازه خبرونه3 days agoد روسیې ۲۲ سېلانیانو د بدخشان واخان ته سفر وکړ
-
تازه خبرونه4 days agoد پاکستان پوځ په کونړ کې د زلزله ځپلیو پر کمپ هوایي برید کړی
-
تازه خبرونه4 days agoد پاکستان په هوايي بریدونو کې ۷ ملکي کسانو ته مرګ او ژوبله اوښتې – یوناما
-
تحول5 days agoتحول: پر افغانستان د منځني ختیځ د جګړې اغېزې
-
ساینس او ټیکنالوژي4 days agoتېر کال په ټوله نړۍ کې انسانتهورته ۷۰۰۰روبوټونه پلورل شوي
-
لوبی4 days agoافغانستان د آسیايي لوبو په ګروپي پړاو کې له جاپان او نیپال سره لوبې کوي
