سیمه ییز خبرونه
د هېواد د خپلواكۍ دوه نوييمه كليزه ونمانځل شوه
زمري اته ويشتمه افغانانو ته هغه سرښندنې ور په يادوي، چې د خپلواكۍ د ترلاسه كولو په نيت يې د وخت له امپراطورۍ جگړه مړې او خپلواكي يې ترلاسه كړې ده.
دغه ورځ د ولسمشرۍ په ماڼۍ كې په ځانگړيو مراسيمو ونمانځل شوه.
له نن څخه ۹۲ كاله مخكې زړه ورو افغانانو په ملي يووالي سره تصميم ونيو او اعلام يې وكړ، چې د ظالم او ير غلگر په وړاندې د راپورته كيدو او خپلې ازادۍ د ترلاسه كولو وخت رارسيدلى دى.
يو شمېر دې سرښندونكيو د اميرحبيب الله خان په سلطنت كې د مشروطه غوښتونكيو غورځنگ بنسټ كيښود، چې وروسته د شاه امان الله خان په مشرۍ د افغان ځوانانو د نهضت جوړيدو لامل شو.
د افغان ځوانانو د نهضت جوړيدل د خپلواكۍ د ترلاسه كولو لامل شو او شهزاده امان الله خان، چې د شاه امان الله غازي لقب وركړ شوى و، د دې هېواد د لومړنۍ خپلواك مشرپه توگه سلطنت اعلام كړ:
(( زه ځان او خپل هېواد د ټولو كورنيو او بهرنيو چارو له اړخه خپلواك او نا پييلى اعلاموم.
زما هېواد به له دې وروسته د ازادۍ له هغه نعمت څخه برخمن وي، چې د نړۍ نور هېوادونه او ملتونه ترې برخمن دي.
هيڅ بهرنى قدرت ته به اجازه ورنه كړشي، چې د يوه ويښته په اندازه هم زمونږ په حقونو او د افغانستان په كورنيو چارو او بهرني سياست كې لاسوهنه وكړي او كه څوك كوم وخت داسې يرغل وكړي، زه حاضر يم چې په دې توره يې سرپرې كړم.))
د افغانستان د سيمه ييزو مطالعاتو د مركز رييس عبدالغفور ليوال وايي:
شاه امان الله خان په ډېره مېړانه ازادي ترلاسه كړه او په افغانستان كې د ټولو پرمختيايي پروژو بنسټونه كيښودل شول.
د ليوال په وينا:
د غازي امان الله خان له دې مبارزې څخه په سيمه كې هند هم الهام واخست او پوره دوه لسيزي وروسته يې له انگليس څخه خپله ازادي ترلاسه كړه .
همداراز د افغانستان د ژورنالستانو د ملي اتحاد يي رييس عبدالحميد مبارز هم وايي،
چې:
شاه امان لله خان د افغا نستان د راتلونكي لپاره ډېره گټوره مفكوره درلوده، خو د وخت د نه مساعد والي او د خارجي لاسوهنو له لامله يي د نوموړي ادارې ته ددې مفكورې د پلي كولو موقيع ورنكړه.
نوموړى وايي، چې:
كله، چې اعليحضرت امان الله اروپا ته سفروكړ نو له سفر وروسته نوموړي په اروپاكي له ليدليو پرمختگونو څخه ډېرمتاثرشو او هيله يې درلو ده، چې دا مفكوره په افغا نستان كي هم پلي كړي.
د زمري د اته ويشتمې په وياړافغان ولسمشر او كابينې د يو شمېر وزيرانو په يو لړ ځانگړيو مراسمو كې د خپلواكۍ د څلي ترڅنگ د گلو گيډۍ كيښوده او د خپلواكۍ د لارې سرښندونكيو شهيدانو او غازيانو ته يې دعاوې وكړې.
سیمه ییز خبرونه
محمود خان اڅکزي په پاکستان کې د لنډمهالي حکومت جوړولو فورمول وړاندې کړ
د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ منتخب پارلمان باید د واک سرچینه وي او ټولې کورنۍ او بهرنۍ پالیسۍ د پارلمان له لوري تصویب او ټول سیاسي بندیان دې خوشې شي.
د پاکستان د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي د شنبې پر ورځې ناوخته (د غويي نولسمه) د پاکستان ژغورلو لپاره په فیسبوکپاڼه کې اڅکزی نومی فورمول وړاندې کړ.
د اڅکزي په دې فورمول کې وړاندیز کړی: «پاکستان باید یو ډيموکراټيک نظام او اساسي قانون ولري، عدالت حاکم او مطبوعات له سانسور څخه آزاد وي. ډاډ دې ورکړ شي، چې وسلهوال ځواکونه به له سیاسي بهیره لرې پاتې کیږي او یوازې به په خپلو ټاکل شویو مرکزونو کې له ملي دفاع او د پولو پر ساتنې تمرکز ولري».
د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ منتخب پارلمان باید د واک سرچینه وي او ټولې کورنۍ او بهرنۍ پالیسۍ د پارلمان له لوري تصویب او ټول سیاسي بندیان دې خوشې شي.
د اڅکزي په فورمول کې راغلي: «ټول سیاسي بندیان باید خوشې او داسې لنډ مهاله ملي حکومت جوړ شي، چې پاکستان بېرته ولسواک کړي. د ټاکنو یو روڼ او خپلواک کمیسیون باید د یو کال په دننه کې آزادې او عادلانه ټاکنې ترسره کړي».
دغه راز اڅکزي له سیاسي ډلو او خپلواکو شخصیتونو غوښتي، چې که له دې غوره وړاندیز لري؛ دی یې هرکلی کوي.
د یادونې ده، چې د پاکستان اوسني حکومت تر دې دمه د «اڅکزي فورمول» ته غبرګون نهدی ښودلی.
سیمه ییز خبرونه
په خیبر پښتونخوا کې د موټربم چاودنې له کبله څلور پاکستاني پولیس افسران ووژل شول
د رویټرز د راپور له مخې، د پولیسو یوه چارواکي سجاد خان ویلي؛ ښايي هغه ۱۵ پولیس افسران هم وژل شوي وي، چې د بنو ښار په څنډه کې یې د یوې امنیتي پوستې دنده ترسره کوله.»
د پاکستان اکسپرس ټریبیون ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د خیبر پښتونخوا ایالت په بنو سیمه کې د موټربم په چاودنه کې لږ تر لږه څلور پولیس افسران وژل شوي دي.
د رویټرز د راپور له مخې، د پولیسو یوه چارواکي سجاد خان ویلي؛ ښايي هغه ۱۵ پولیس افسران هم وژل شوي وي، چې د بنو ښار په څنډه کې یې د یوې امنیتي پوستې دنده ترسره کوله.»
هغه زیاته کړې، چې له چاودنې وروسته نښته هم رامنځته شوې ده.
وسلهوالو په دې برید کې بېپیلوټه الوتکې (ډرونونه) هم کارولي دي.
«اتحاد المجاهدین» نومې یوې ډلې د دې برید مسوولیت پر غاړه اخیستی دی.
سیمه ییز خبرونه
امریکا او ایران د جګړې د پای ته رسولو او د اټومي خبرو د پیل لپاره سره نږدې شوي – راپور
په راپور کې راغلي، چې امریکا تمه لري ایران په راتلونکو ۴۸ ساعتونو کې څو اړنو موضوعاتو ته ځواب ورکړي؛ خو ټینګار شوی، چې تر دې دمه کومه وروستۍ هوکړه نهده شوې. سره له دې باخبره سرچینې وایي: دا تر ټولو نږدې پړاو دی، چې دواړه لوري د جګړې له پیل راپدېخوا هوکړې ته رسېدلي دي.
آکسوس د دوه امریکایي چارواکو او دوه نورو باخبره سرچینو د څرګندونو له مخې راپور ورکړی؛ سپینه ماڼۍ باور لري: له ایران سره د یو«یو مخیزهوکړهلیک» لپاره، چې د جګړې پای ته رسولو او د پراخو اټومي خبرو د چوکاټ جوړولو لپاره وي، ډېره نږدې شوې ده.
په راپور کې راغلي، چې امریکا تمه لري ایران په راتلونکو ۴۸ ساعتونو کې څو اړنو موضوعاتو ته ځواب ورکړي؛ خو ټینګار شوی، چې تر دې دمه کومه وروستۍ هوکړه نهده شوې. سره له دې باخبره سرچینې وایي: دا تر ټولو نږدې پړاو دی، چې دواړه لوري د جګړې له پیل راپدېخوا هوکړې ته رسېدلي دي.
د ارزول شویو بندونو له مخې؛ په دې هوکړه لیک کې څو اړین ټکي شته دي: ایران به د یورانیمو د غني کولو لنډمهالی ځنډ ومني، په بدل کې به امریکا بندیزونه لرې کړي او د ایران میلیارډونه کنګل شوې شتمنۍ به آزاده کړي. دغه راز دواړه لوري به په هرموز تنګي کې پر تګ راتګ محدودیتونه راکم کړي.
آکسوس راپور ورکړی، چې دا ۱۴ مادې لرونکی هوکړه لیک د امریکا د ځانګړو استازو سټیو ویټکوف او جرډ کوشنر او د ایران د چارواکو ترمنځ د مستقیمو خبرو او منځګړو له لارې د وروستي کېدا په حال کې ده.
که دا هوکړه وروستۍ شي؛ نو دا سند به په سیمه کې د جګړې پای اعلان کړي او د ۳۰ ورځو تفصیلي خبرو پیل به وکړي، چې موخه یې د یوې پراخې هوکړې رامنځته کول دي. له دې هوکړې سره به د هرمز تنګي بیا پرانیستل شي، د ایران اټومي پروګرام به محدود شي او د امریکا لګېدلي بندیزون به لرې شي.
د دې طرحې له مخې؛ په دې ۳۰ ورځو کې به د هرمز تنګي کې د کښتۍ چلولو محدودیتونه او د امریکا سمندري محدودیتونه په تدریجي ډول کم شي.
یوه امریکایي چارواکي آکسوس ته ویلي، چې که خبرې ناکامې شي؛ امریکایي ځواکونه کولی شي بیا محاصره یا پوځي عملیات پیل کړي.
دغه راز ایران ویلي؛ یوازې هغه وخت به د سولې هوکړه ومني، چې «عادلانه» وي. دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره درې ورځني سمندري عملیات درولي، چې د راپورونو له مخې د یو میاشتني اوربند پر رامنځته کېدا یې فشار راوستی.
رویټرز راپور ورکړی، چې د دغو معلوماتو خپلواک تائید نهشي کېدی او سپینهماڼۍ او د امریکا بهرنیو چارو وزارت هم د راپور تر خپرېدنې په دې اړه څه نهوایي.
د دغه راپور له خپرېدو وروسته د امریکا مالي بازارونو هم مثبت غبرګون ښودلی او د ونډوبازار شاخصونو لوړوالی موندلی دی.
-
تازه خبرونه2 days agoجاپان افغانانو ته د زدهکړې نوي بورسونه اعلان کړل
-
نړۍ3 days agoاسرائیلو د ایران پر وړاندې د عراق له یوې پټې اډې عملیات کړي
-
تازه خبرونه3 days agoپه انګلستان کې یو افغان له ماشومې سره د جنسي تېري پر جرم اعتراف وکړ
-
تازه خبرونه3 days agoد اطلاعاتو او فرهنګ وزارت چارواکو د اسلامي خطي نسخو په اړه د آیسسکو په علمي غونډه کې ګډون وکړ
-
سوداگري2 days agoآریانا افغان هوایي شرکت له صادراتو څخه د ملاتړ لپاره د کابل- ډیلي د کارګو بیې راټیټې کړې
-
سوداگري3 days agoافغان – ازبک سوداګرو ۱۳ سوداګریزهوکړه لیکونه لاسلیک کړل
-
څار3 days agoڅار: له نړۍ سره د افغانستان اړیکې
-
سیمه ییز خبرونه3 days agoپه خیبر پښتونخوا کې د موټربم چاودنې له کبله څلور پاکستاني پولیس افسران ووژل شول

