ایراني هوايي شرکتونو د امریکا له لوري د هوايي چلند پر سکټور د نویو بندیزونو له لګېدا وروسته د چارشنبې پر ورځ ځینې نړیوالې الوتنې لغوه کړې دي.

ګرجستان او آذربایجان ایران ته د الوتنو ځنډېدل تائید کړي دي.

دغه راز په تهران کې یوه سیاحتي اداره وايي؛ بغداد، مسقط او قطر ته هم الوتنې درول شوې دي؛ خو چین او یو شمېر نورو هېوادونو ته الوتنې اوس هم دوام

 لري.

د امریکا د مالیې وزیر سکاټ بسنټ د دوشنبې پر ورځ د ایران پر هوايي چلند د نویو بندیزونو اعلان وکړ. نوموړي ادعا کړې، چې له ۸۰ څخه تر ۹۰ سلنې پورې د ایران نړیوالې الوتنې له دې بندیزونو اغېزمنې شوې دي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان، چې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته د ګډون لپاره تللی؛ د امریکا فشارونه رد کړي او څرګندوي، چې د بندیزونو او ګواښونو پر وړاندې به د ایران د خلکو مقاومت پیاوړی شي.

د الوتنو د څارنې معلومات ښيي، چې د ماهان ایر یوه الوتکه د چارشنبې پر ورځ له تهران څخه د چین ګوانګژو ښار ته رسېدلې او یوه بله الوتنه شانګهای ته هم په پام کې نیول شوې ده.

چین د امریکا نوي بندیزونه غندلي او غیرقانوني یې بللي دي.

له ایران څخه استانبول ته هم ځینې الوتنې دوام لري، خو یو شمېر نورې لغوه شوې دي.

په تهران کې یوې سیاحتي ادارې ویلي، چې د وضعیت د ناڅرګندوالي له مخې یې د الوتنو د لغوه کېدا د اندېښنې له کبله د ټکټونو پلور درولی دی.

ایراني هوايي شرکتونه اوس هم ترکیې، ارمنستان، نجف او دوبۍ ته ځینې الوتنې لري.

د ایران د ملي امنیت د عالي شورا رییس محسن رضايي ګاونډ هېوادونو ته خبرداری ورکړی، چې د امریکا له اقداماتو سره همکاري ونه‌کړي. نوموړي ویلي، که کوم هېواد له امریکا سره همکاري وکړي، هوايي ډګرونه به یې له ایران سره د الوتنو توان له لاسه ورکړي.

دغه راز د ایران او عراق ترمنځ د الوتنو د احتمالي ځنډېدا له کبله اندېښنې زیاتې شوې دي؛ ځکه هر کال ګڼ‌شمېر ایراني زیارت کوونکي عراق ته سفر کوي.

ایراني رسنیو ویلي، چارواکي بغداد ته د الوتنو د انتقال امکان نجف ته ارزوي.

په نجف کې سیاحتي ادارو هم ویلي، چې مسافر د الوتنو د احتمالي لغوه کېدا په اړه پوښتنې کوي او ځینې یې د ځمکني سفر لارې هم څېړي.

امریکا او ایران په نیویارک کې له څو میاشتو نښتو او جګړې د پای ته رسولو لپاره پر لومړي ځل د ملګرو ملتونو د یواتیاومې عمومي غونډې په څنډه کې پر لوړه کچه خبرې وکړې.

دا خبرې د قطر په منځګړیتوب ترسره شوي، چې په کې د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي او د امریکا ځانګړي استازي سټیو ویټکوف ګډون کړی و. جیرډ کوشنر هم د امریکايي پلاوي پر استازیتوب په دې خبرو کې ګډون کړی دی.

تر اوسه په خبرو کې له کومې ځانګړې پایلې خبر نه‌دی ورکړ شوی؛ خو ویټکوف له ناستې وروسته ویلي، خبرې« رغنده او هیله‌بښونکې» وې او منځګړي به خپلې هڅې روانې وساتي.

ایراني چارواکو ویلي، عراقچي په دې خبرو کې د تهران شرطونه وړاندې کړي، چې ایران یې« د امریکا تېري کوونکي اقدامات» بولي. یعنې د ایران پر بېړۍ چلونې او شتمنیو د اغېز کوونکو اقداماتو لغوه کول.

دا خبرې یوازې څو ساعته وروسته له هغې وشوې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ترمپ په ملګرو ملتونو کې د وینا پر مهال خبرداری ورکړي؛ که هوکړې ته ونه‌رسېږي واشنګټن کولی شي ایران« له منځه یوسي».

ترمپ دا درې‌ساعته خبرې‌« ډېرې رغنده» وبللې؛ خو ویټکوف څرګنده کړې، چې د امریکا او ایران استازو په مستقیم او مخامخ ډول خبرې نه‌دي کړي، بلکې منځګړو د دواړو پلاوو ترمنځ تګ راتګ کړی او پیغامونه یې لېږدولي دي.

د واشنګټن او تهران ترمنځ تازه اړیکې له هغو څو میاشتو نښتو وروسته رامنځته شوې، چې ایران، اسرائیل او امریکا په کې ښکېل ول؛ دغو نښتو د هرمزتنګي پر بېړۍ چلونې هم اغېز کړی دی.

هرمزتنګی په نړۍ کې د انرژۍ د لېږد له مهمو لارو څخه دی او له دې لارې د بېړیو په تګ راتګ کې ګډوډي د نړۍ د تېلو پر بازارونو هم اغېز کړی دی.

ایران ویلي: که د امریکا پوځي او اقتصادي فشارونه کم شي، چې د بحري کلابندۍ لرې کول او د ایران د کنګل شویو شتمنیو آزادول هم په کې دي؛ د دغه سټراټېژیکې اوبلارې د بېرته پرانیستلو امکان شته.

سره له دې، چې ډیپلوماټیکې اړیکې بېرته پیل شوې دي؛ د واشنګټن او تهران ترمنځ اساسي اختلافونه  هم پخپل ځای دي؛ په دغو اختلافونو کې د جګړې، د ایران د اټومي پروګرام، بندیزونو، په هرمز تنګي کې د بېړۍ چلونې او په سیمه کې د امریکا د پوځي عملیاتو موضوعات شامل دي.

ټاکل شوې، چې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان چارشنبه د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې وینا وکړي او تمه ده، چې په نیویارک کې د دواړو هېوادونو ترمنځ ډیپلوماټیکې هڅې روانې وساتل شي.

د اووه هېوادونو ډلې د بهرنیو چارو وزیرانو له ایران څخه غوښتي، چې په یمن کې د حوثیانو ملاتړ او هغوی ته د وسلو ورکول ودروي؛ ځکه دا چاره کولی شي د کړکېچ د زیاتېدا، د نړیوالې سوداګرۍ د ګډوډېدا او په سیمه کې د ډېرې بې‌ثباتۍ خطر زیات کړي.

د بریټانیا، کاناډا، فرانسې، جرمني، ایټالیا، جاپان او امریکا بهرنیو چارو وزیرانو په یوه ګډه خبرپاڼه کې د یمني حوثیانو بریدونه او په سمندري لارو کې پر ملکي بېړیو بریدونه غندلي دي.

په خبرپاڼه کې له حوثیانو غوښتل شوي، چې د ملکي بېړیو پر وړاندې ټول پوځي اقدامات او ګواښونه سمدستي ودروي او پر ښه نیت سیاسي بهیر ته بېرته راوګرځي.

دغه خبرپاڼه په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په څنډه کې خپره شوې ده.