د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادعا کړې، چې د ایران د نفتو پر مهم مرکز خارک ټاپو؛ بریدونه شوي دي.

ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي:« خارک ټاپو به له خاورو سره خاورې شي» خو د برید د څرنګوالي او اوښتو زیانونو په اړه یې نور جزئیات نه‌دي ورکړي.

هغه دغه لیکنه د سختو چاودنو له یوې ویډیو سره خپره کړې ده.

رویټرز څرګنده کړې، ښايي دا ویډیو د مصنوعي ځیرکتیا پر مرسته جوړه شوې وي.

سپینې ماڼۍ او د امریکا دفاع وزارت هم د ټرمپ د دغې ادعا په اړه څه نه‌دي ویلي.

خارک ټاپو د ایران د نفتو له مهمو صادراتي مرکزونو څخه دی او د ایران، امریکا او اسرائیلو ترمنځ د جګړې له پیل مخکې د دغه هېواد شاوخوا ۹۰ سلنه نفت له همدې ټاپو صادرېدل. پر خارک برید کولی شي د ایران د نفتو صادرات او اقتصاد له جدي ستونزو سره مخ کړي.

په هرمز تنګي کې نښتې

دغه راز یوه امریکايي چارواکي ویلي، چې د دې هېواد ځواکونو د هرمز تنګي ته نږدې په لارک ټاپو کې د ایران دوه توغندي ویشتونکي پر نښه کړي دي.

د دې چارواکي د څرګندونو له مخې، د سپاه پاسداران ځواکونه په هرمز تنګي کې د راکټونو توغولو او سمندري ماینونو د ځای پر ځای کولو لپاره چمتووالی نیوه.

ایران په غبرګون کې د اردن پر دوه امریکايي پوځي اډو بالسټیک توغندي توغولي دي.

د اردن دولتي ټلوېزیون ویلي، چې د دغه هېواد ځواکونو هغه اته توغندي شنډ کړي، چې د دوی هوايي حریم ته ننوتي وه.

سپاه پاسداران هم ویلي، چې په دغو بریدونو کې یو شمېر سرتېري او ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان دي او تهران به دغو بریدونو ته ځواب ورکړي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ ویلي، چې د سپاه پاسداران د ماین اېښودونکو ځواکونو پر وړاندې یې بریدونه «محدود او دقیق» ول او په هرمز تنګي کې د« نږدې ګواښ» د مخنیوي لپاره ترسره شوي دي.

همدارنګه د بېړیو د تګ راتګ معلومات ښيي، چې د هرمز تنګي له لارې د سوداګریزو بېړیو تګ راتګ د اوونۍ د پای په ورځ کې شاوخوا پېنځه بېړیو ته راټیټې شوې دي. ځینو بېړیو هم د بریدونو د مخنیوي لپاره خپل د اتومات پېژندنې سیسټمونه بند کړي دي.

هرمز تنګی د نړۍ له اړینو انرژۍ لېږدونکو لارو څخه دی او د جګړې له پیل مخکې د نړۍ نږدې پېنځمه برخه خام نفت او طبیعي مایع ګاز له همدې لارې لېږدول کېدل.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ويلي، د امریکا د بندیزونو او د ایران د بحري بندرونو د محاصرې له کبله د دغه هېواد صادرات او واردات نږدې ۳۵ سلنه کم شوي دي.

پزشکیان ویلي، سره له اقتصادي فشارونو؛ ایران له امریکا سره د جون د لنډمهالې هوکړې پر مهال شاوخوا ۹۰ میلیون بېرله تېل پلورلي دي. هغه د دغې هوکړې د بیا پلي کېدا غوښتنه کړې ده.

دغه راز د ایران حکومت ویلي، چې د جګړې او بندیزونو د اقتصادي پایلو مخنیوی یې لومړیتوب دی. د انفلاسیون کمول، د بازار سمبالول، د کار زمینه برابرول، د کورني تولید ملاتړ او له ډالر سره د تړاو کمول د یادو پروګرامونو له ډلې دي.

د راپورونو له مخې، په ایران کې کلنی انفلاسیون تېره میاشت ۶۶ سلنې ته رسېدلی دی. د ایران رهبر هم له حکومته غوښتي، چې د خلکو د اقتصادي ستونزو د کمولو لپاره جدي ګامونه واخلي.

تهران ټینګار کړی، چې د امریکا د فشارونو پر وړاندې به شاتګ ونه‌کړي او خپلې ډیپلوماټیکې هڅې به روانې وساتي. قطر او پاکستان هم د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو او هوکړې د بیا پیل لپاره هڅې کړې دي.

د هرمز تنګی اوس هم د تهران او واشنګټن ترمنځ د اختلاف له مهمو موضوعاتو څخه دی.

دغه اوبلاره له جګړې مخکې د نړۍ د شاوخوا ۲۰ سلنې تېلو او مایع ګازو د لېږد لپاره کارېده او ایران وايي، چې د دې لارې کنټرول له دوی سره دی.

رویټرز خبري آژانس راپور ورکړی؛ د قطر لومړی وزیر او د بهرنیو چارو وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثاني به د پنجشنبې پر ورځ تهران ته سفر وکړي، چې د ډیپلوماسۍ د بیا پیل او د ایران او امریکا ترمنځ د کړکېچ کمولو هڅې له نږدې وڅاري.

قطر له دې مخکې هم د ښکېلو لوریو ترمنځ د منځګړي رول لوبولی او د جون د اوربند په رامنځته کېدا کې یې ونډه لرله.

د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي ویلي، چې د قطر لومړی وزیر به په خپل سفر کې له ایراني چارواکو سره د قطر د منځګړیتوب د هڅو د دوام او په سیمه کې د وروستیو تحولاتو په اړه خبرې وکړي.

د قطر بهرنیو چارو وزارت د ویاند د څرګندونو له مخې؛ د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ آزادي او د فبرورۍ له اته‌ویشتمې مخکې وضعیت ته بېرته ستنېدل به هم د خبرو له مهمو موضوعاتو څخه وي.

هرمز تنګی د نړۍ د تېلو د لېږد له مهمو لارو څخه دی او اوس هم د تهران او واشنګټن ترمنځ د اختلاف له مهمو موضوعاتو ګڼل کېږي. د رویټرز د راپور له مخې، د دې اوبلارې د کنټرول او له هغې څخه د ترلاسه کېدونکو عوایدو د څرنګوالي په اړه د ایران او عمان خبرې هم روانې دي؛ خو تر اوسه په دې اړه وروستۍ هوکړه نه‌ده شوې.