د سعودي عربستان چارواکو ویلي؛ د چارشنبې پر ورځ د دغه هېواد د مکې په اړوند سیمه کې د هوايي دفاعي سیسټمونو له‌خوا د شنډ شويودوه بالسټیک توغندیو پاتې شونيراغورځېدلي دي.

د سعودي دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د توغندیو پاتې شوني په« سبوحه» نومي کلي کې، چې د مسجدالحرام شمال ختیځ لوري ته شاوخوا ۳۵ کیلومټره واټن لري او د« وادي المغمس» په سیمه کې، چې د دې جومات ختیځ ته شاوخوا ۲۱ کیلومټره لرې پرته ده؛ لوېدلي دي.

د سعودي عربستان د ملکي دفاع ادارې په خبرپاڼه کې راغلي، توغندي د دې سیمې پر لوري توغول شوي وه؛ خو د دې هېواد هوايي دفاعي ځواکونو شنډ او له منځه وړي دي.

حوثیانو څو ځله د سعودي عربستان هغه تورونه رد کړي، چې ګواکې د مسلمانانو دوه سپېڅلي ښارونه مکه او مدینه یې پر نښه کړي دي. هغوی وايي، پوځي عملیات یې د سعودي عربستان په نورو سیمو کې پر پوځي تاسیساتو او سټراټیژیکو موخو متمرکز دي.

د سعودي عربستان ملکي دفاع ادارې د پنجشنبې په لومړیو ساعتونو کې څرګنده کړې:« پر ملکي سیمو دښمنانه بریدونه له نړیوالو بشري قوانینو ښکاره سرغړونه ده او د حوثي ملېشو هغه خطرناکه دښمنانه تګلاره څرګندوي، چې دوی یې تعقیبوي.»

حوثیانو په ۲۰۱۴ز.کال کې د یمن پلازمېنه صنعا ونیوله، چې له کبله یې سعودي عربستان په راتلونکي کال کې د یمن د نړیوالې ټولنې له‌خوا په رسمیت پېژندل شوي حکومت پر ملاتړ پوځي مداخله وکړه.

په ۲۰۲۲ز.کال کې د ملګرو ملتونو پر منځګړیتوب د اوربند هوکړې تر ډېره جګړې ودرولې؛ خو د روان میلادي کال په لومړیو کې کړکېچونه بېرته پیل شول. حوثیانو د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو پر مټ د سعودي عربستان پر خاوره بریدونه وکړل او ریاض هم په یمن کې هوايي بریدونه پیل کړل.

د جګړو زیاتېدا د باب‌المندب سټراټیژیکه اوبلاره هم له ګواښ سره مخ کړې ده. دا اوبلاره د بېړیو د تګ راتګ یوه مهمه لاره ده، چې سره بحیره د عدن له خلیج سره نښلوي.

د ایران دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د شنبې پر ماښام د دې هېواد په څو سویلي سیمو او د هرمز تنګي قشم ټاپو کې د چاودنو غږونه اورېدل شوي دي.

د ایران دولتي ټلویزیون احتمال ښودلی، چې دغه چاودنې ښايي په سټراټیژیک هرمز تنګي کې د ایران له پوځي فعالیتونو سره تړاو ولري.

له هغه وخت راپدېخوا، چې د فبرورۍ په میاشت کې د امریکا او ایران ترمنځ جګړه پیل شوې؛ په دې اوب‌لاره کې سوداګریزې بېړۍ څو ځله تر بریدونو لاندې راغلي دي.

د راپور له مخې، ایراني چارواکو په دې سیمو کې د توغندیزو بریدونو په اړه څه نه‌دي ویلي؛ خو نیمه دولتي تسنیم خبري آژانس د یوې سرچینې له قوله ویلي، چې د قشم ټاپو د چاودنو غږونه له توغندیزو بریدونو سره تړاو نه‌لري.

د ایران سپاه پاسداران سمندري ځواکونو د یکشنبې پر سهار ویلي، چې دوه د تېلو لېږدوونکې بېړۍ د هرمز تنګي له یوې« نااجازې لارې» څخه د تېرېدا پر مهال له ماینونو سره د لګېدو له کبله اور اخیستی دی.

اوس هم څرګنده نه‌ده، چې د سپاه پاسداران له‌خوا یادې شوې پېښې د ایران په سویلي سیمو کې د اورېدل شویو چاودنو له غږونو سره تړاو لري او که نه.

ایران هغه بېړۍ پر نښه کړي، چې د چارواکو پر وینا؛ د هرمز تنګي له لارې د تګ راتګ له محدودیتونو سرغړونه کوي.

دا هېواد هڅه کوي، پدې تنګي خپل کنټرول ټینګ او پر واشنګټن فشار زیات کړي.

له دې مخکې د شنبې پر ورځ تسنیم خبري آژانس راپور ورکړی و، چې دوه توغندي پر قشم ټاپو لګېدلي؛ خو د احتمالي زیانونو په اړه یې رسمي معلومات  خپاره کړي نه‌وه.

دا چاودنې له هغې څو ورځې وروسته اورېدل کېږي، چې امریکا پر دغه ټاپو بریدونه وکړل.

یوه امریکايي چارواکي ویلي، چې دغه بریدونه محدود ول او د پراخو پوځي عملیاتو د بیا پیل پر معنا نه‌ول.

د امریکا پوځ د شنبې پر ماښام ویلي وه؛ ځواکونو یې یوه سوداګریزه بېړۍ له کاره غورځولې، چې غوښتل یې د ایران پر وړاندې د امریکا له سمندري کلابندۍ تېره شي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ ویلي، چې د دوی یوې الوتکې د دغې بېړۍ پر شا برخه ډزې کړي او وروسته یې هغه له کاره غورځولې ده.

د سیمې هېوادونه تمه لرله، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ به د منځمهاله ټاکنو له پای ته رسېدا وروسته پر ایران بریدونه بېرته پیل کړي. نوموړي له دې ټاکنو مخکې پر ایران د بریدونو له بیا پیلولو ډډه کړې وه. ایران هم څو ځله خبرداری ورکړی، چې د نویو بریدونو په صورت کې به د ګاونډ هېوادونو په خاوره کې د امریکا او اسرائیلو پر موخو بریدونه وکړي.

د سعودي عربستان او سوریې دفاع وزارتونو د چارشنبې پر ورځ د دواړو هېوادونو ترمنځ د همکارۍ تړون لاسلیک کړ. دا په داسې حال کې ده، چې د یمن حوثیانو اوس هم پر سعودي عربستان خپل بریدونه روان ساتلي دي.

دغه تړون ریاض ته د سوریې د ولسمشر احمد الشرع د سفر او د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان سره د هغه د لیدنې پر مهال لاسلیک شوی دی.

دا په سعودي عربستان کې له یوې میاشتې څخه په کم وخت کې د دواړو لوریو دوه‌یمه لیدنه ده.

د دې هوکړه‌لیک د منځپانګې په اړه نور جزئیات  خپاره شوي نه‌دي.

رویټرز خبري آژانس تېره میاشت راپور ورکړی و، چې سوریه له حوثیانو سره د سعودي عربستان د جګړې له پراخېدا وروسته دې هېواد ته د پوځي مرستې پر برابرولو احتیاطي غور کوي.

یوه سوریایي ډیپلوماټ هغه مهال ویلي وه، چې د پوځي همکارۍ یا د تجربو د تبادلې هر ډول غوښتنه به « یوازې له رسمي لارو او د دواړو وروڼو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د تنظیموونکو دوه‌اړخیزو تړونونو په چوکاټ کې » ترسره کېږي.

سعودي عربستان له حوثیانو سره د جګړې له بیا پیل وروسته د دفاعي او بریدیزو مرستو ترلاسه کولو لپاره له امریکا نیولې د اروپا او منځني ختیځ تر هېوادونو د مرستې غوښتنه کړې ده.

سعودي عربستان ته د احمد الشرع د سفر پر مهال دواړو هېوادونو څو نور تړونونه هم لاسلیک کړل. سعودي عربستان له سوریې سره مالي مرستې کوي او د بشار الاسد د حکومت له نسکورېدا وروسته یې له نړیوالو قدرتونو سره د دمشق د اړیکو په بیا ټینګولو کې مهم رول لوبولی دی.

د سوریې د مالیې وزارت اعلان کړی، چې د سعودي عربستان پراختیايي صندوق د چارشنبې پر ورځ له دې وزارت سره شپږ تړونونه لاسلیک کړي، چې له مخې به یې د سوریې د پراختیايي او خدماتي برخو د ملاتړ لپاره د غوره شرایطو لرونکي څه باندې ۴۰۳ میلیون ډالرو پورونه ځانګړي شي.