په افغانستان کې د امریکا پخواني سفیر رونالډ نیومن ویلي، چې واشنګټن ښايي په راتلونکي کې کابل ته خپل ډیپلوماټیک شتون بېرته ولېږدوي؛ خو ټینګار یې کړی، چې له اسلامي امارت سره هر ډول نوې اړیکه باید«ګام پر ګام» او د دواړو لوریو د عملي اقداماتو پر بنسټ رامنځته شي.

نیومن له«آی۲۴ نیوز» شبکې سره په خبرو کې ویلي، که د اسلامي امارت په سیاستونو کې څرګند بدلونونه رامنځته شي؛ افغانستان ته د امریکا د ډیپلوماټیک حضور بېرته ستنېدل د اټکل وړ ده؛ خو هغه د دې کړنې د ترسره کولو لپاره کومه نېټه ځانګړې کړې نه‌ده.

د نیومن د څرګندونو له مخې؛ د ښځو حقونه او پر ښځو او نجونو لګېدلي محدودیتونه له هغو مسئلو څخه دي، چې له کابل سره د اړیکو د عادي کولو په اړه به د واشنګټن هره پرېکړه له سیاسي فشار سره مخ کړي.

هغه له دې سره-سره ویلي، چې امریکا افغانستان ته د بېرته ستنېدا دلایل لري او واشنګټن اوس هم په ځینو برخو کې لکه؛ د امریکايي وګړو د خوشې کولو او د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په مسئلو کې د اسلامي امارت له چارواکو سره عملي اړیکې لري.

دا څرګندونې له هغې وروسته راپورته کېږي، چې د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له امریکا څخه په کابل کې د سفارت د بېرته پرانیستلو غوښتنه وکړه او په اقتصادي برخو؛ کانونو، بندونو او سړکونو کې پانګونه وکړي.

نیومن د افغانستان د کانونو ظرفیتونو ته په نغوته کې ویلي، چې دغه برخه د امریکايي شرکتونو لپاره بالقوه د پام وړ ده؛ خو ټینګار یې کړی، چې د دا ډول پانګونو د عملي کېدا لپاره تلپاتي امنیت، د قانون حاکمیت او د شرکتونو باور ته اړتیا ده؛ هغه شرایط، چې د ده پر وینا اوس‌مهال برابر نه‌دي.

د امریکا پخواني سفیر همداراز خبرداری ورکړی، چې افغانستان له پامه غورځول د واشنګټن لپاره پایلې لرلی شي او دغه هېواد اوس هم د منځنۍ او جنوبي آسیا پر امنیت اغېز کولی شي.

نیومن د امریکا او افغانستان د راتلونکو اړیکو په اړه وړاندیز کړی، چې هر ډول پرمختګ باید د« واقعي اقدام په بدل کې د واقعي اقدام» پر بنسټ وي. هغه ویلي، چې واشنګټن باید یوازې پر ژمنو یا د سیاستونو د بدلون پر هیلو تکیه ونه‌کړي.

هغه ټینګار کړی، که په کابل کې د امریکا سفارت بېرته پرانیستل کېږي؛ واشنګټن باید د دغه اقدام په بدل کې له کابل څخه مشخص امتیازات او عملي اقدامات ترلاسه کړي.

د روغتیا نړیوالې ټولنې ویلي، چې د ګوزڼ د لومړي ډول د ویروس د څلورو نویو پېښو له ثبتېدا سره په افغانستان کې د ۲۰۲۶ز. کال له پیل راپدېخوا د دې ناروغۍ د تائید شویو پېښو ټول شمېر ۱۹ ته رسېدلی دی.

د روغتیا نړیوالې ټولنې د ختیځې مډیټرانې سیمې د تازه راپور له مخې؛ نوې پېښې په هرات، پکتیکا او کندهار ولایتونو کې ثبت شوې دي.

د هرات په شینډنډ او ادرسکن ولسوالیو کې دوه پېښې ثبت شوې دي. په داسې حال کې، چې د پکتیکا په ډیله او د کندهار په ارغستان ولسوالیو کې هم یوه – یوه نوې پېښه ثبت شوې ده.

د دې ټولنې په راپور کې ویل شوي، چې د روان کال د اګست تر شپاړلسمې د ختیځې مډیټرانې په سیمه کې د ګوزڼ یا پولیو د لومړي ډول ۲۲ پېښې تائید شوې، چې ۱۹ یې په افغانستان او درې نورې په پاکستان کې ثبت شوې دي.

افغانستان په ۲۰۲۵ز.کال کې د ګوزڼ ۲۱ پېښې او پاکستان ۳۱ پېښې ثبت کړې وې.

د چاپېریالي څارنې پایلې هم ښيي، چې په افغانستان او پاکستان کې د ګوزڼ ویروس اوس هم په خپرېدو دی.

د روغتیا نړیوالې ټولنې د راپور له مخې، سږ کال تر دې دمه په افغانستان کې د چاپېریال ۵۸ مثبتې نمونې او په پاکستان کې ۱۱۸ مثبتې نمونې ثبت شوې دي.

افغانستان او پاکستان هغه دوه هېوادونه دي، چې د ګوزڼ وحشي ویروس په کې شتون لري.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنر مرستیالۍ د ژبو عالي شورا کمیسیون د افغانستان په ملي موزیم کې د«پښتو او دري ژبو د لیکدود د سمون او یو شان کولو» پر موخه پېنځه ورځنی علمي او کلتوري ورکشاپ پیل کړی دی.

مسوولانو ويلي، د دغه ورکشاپ موخه د ژبو د علمي بنسټونو پیاوړتیا، د لیکلو د طریقې همغږي او د ادبي او فرهنګي معیارونو لوړول دي.

په دې پروګرام کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنر مرستیال شیخ عبدالرحمن طیبي، د دغه وزارت یو شمېر رییسانو، د لوړو زده‌کړو او پوهنې وزارتونو استازو، د علومو اکاډمۍ، کابل پوهنتون او د ښوونې او روزنې پوهنتون استازو، استادانو، څېړونکو، ژبپوهانو، لیکوالانو او د رسنیو استازو ګډون کړی و.

د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ولسي کلتور رییس حافظ سیف‌الرحمن محمدي ویلي، چې د ژبو عالي شورا کمیسیون د هېواد ژبو ته د آسانتیاوو برابرولو او د ملي او نورو ژبو لپاره د یو شان لیکدودونو د چمتو کولو په موخه جوړ شوی دی.

شیخ عبدالرحمن طیبي هم د ژبو پر ارزښت ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې اسلامي امارت د هېواد د ټولو ژبو د پیاوړتیا او پراختیا لپاره ژمن دی او د ژبې، قوم، سیمې او مذهب پر بنسټ باید د خلکو ترمنځ تعصب نه‌وي.

دغه راز د پوهنتون یو شمېر استادانو، د پوهنې وزارت مسوولانو او د افغانستان د علومو اکاډمۍ استازي د پښتو او دري ژبو لپاره د یوه ګډ لیکدود د رامنځته کولو په اړه خبرې کړې دي.

ګډونوالو ویلي؛ د دغو دوه ژبو په لیکدود کې یو شمېر توپیرونه شته او د دغه ورکشاپ موخه د دغو توپیرونو څېړل او د معیاري او همغږو لیکلو د طریقو رامنځته کول دي، چې په علمي، ښوونیزو، اداري او کلتوري(هڅوبي ) برخو کې ترې ګټه واخیستل شي.