ازبکستان ته د افغان سوداګریز پلاوي د سفر پر مهال د افغانستان او ازبکستان د خصوصي سکټورونو ترمنځ په فرغانه ولایت کې یوه اړینه غونډه ترسره شوه، چې په کې د سوداګرۍ خونې د پانګونې څانګې د مرستیال زړګي عظیمي پر مشرۍ د ۴۰۰ میلیون ډالرو پر ارزښت ۲۰ بېلابېل سوداګریز تړونونه لاسلیک شول.

لاسلیک شوي تړونونه به د جامو، اومه توکو، درملو او نورو صنایعو لپاره زمینه برابره کړي.

د افغانستان سوداګرۍ خونې پلاوي د سیمې د اقتصادي وړتیاوو د ارزونې لپاره د فرغانې ښار له یو شمېر لویو کارخونو او تولیدي څانګو لیدنه وکړه.

په دې غونډه کې د سوداګرۍ خونې د مدیره پلاوي غړو عبدالله رحیمي، سید احمد نورزاد او عبیدالله هوتک په ګډون د اجرائیوي رییس مرستیال میرزامان پوپل او د دواړو هېوادونو یو شمېر سوداګرو ګډون درلود، چې په کې د اقتصادي همکاریو پر پراختیا ټینګار وشو.

ویل کیږي، چې دا غونډه د سیمه‌ییزې سوداګرۍ د پراختیا او د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا لپاره یو اړین ګام دی.

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ویلي، چې د امریکا، اسرائیلو او ایران روانه جګړه د سیمه‌ییزو قدرتونو له‌خوا د جګړې او نامستقیمو خبرو یو نوي پړاو ته دننه شوې ده.

د نوموړي د څرګندونو له مخې: په دې اړه څه نا څه پرمختګونه رامنځته شوي؛ د پېنځه اوونیو اوربند، ټولو ته د هرمز تنګي پرانیستل او د امریکا او ایران ترمنځ پر هغو مسلو خبرې، چې متقابلې ګټې اغېزمنوي.

خلیلزاد زیاته کړې: د امریکا ولسمشر پر ښکاره هوکړه کړې، چې د سبا(سې‌شنبې) ګواښ ګڼل شوی تاوتریخوالی به وځنډوي؛ خو اصلي ننګونه اوس هم دا ده، چې ایران جګړې ته پر نه‌ستنېدا ټینګار کوي.

امریکا ویلي، چې د وروستۍ هوکړې نه ترلاسه کېدا به ټولو لوریو ته د جګړې د بېرته پیلولو اختیار خوندي وساتي.

خلیل‌زاد ټینګار کړی، چې «که خبرې د دوه اړخیز رضایت په ترلاسه کېدا پای ته ورسېږي؛ نو د تاوتریخوالي درېدا یوه عادي خبره ده.»

خلیلزاد ویلي؛ یوه شونې حل‌لار دا هم کېدی شي، چې د خبرو له پای ته رسېدا مخکې جګړې ته د بېرته نه ستنېدا ژمنه وشي.

ایران له دې مخکې داسې اندېښنه څرګنده کړې وه؛ امریکا پرې په داسې وخت کې برید وکړ، چې خبرې روانې وې.

رویټرز راپور ورکړی؛ د سې‌شنبې پر ورځ د سیډني په هوایي ډګر کې هغه اسټرالیايي سرتېری او د ویکټوریا صلیب په ګډون د څو پوځي ویاړنو لرونکی بین رابرټس سمیت ونیول شو، چې د ۲۰۰۹ او ۲۰۱۲ ز.کلونو ترمنځ په افغانستان کې د جنګي جرمونو او د ملکي وګړو د وژنې پر ۵ تورونو تورن پېژندل شوی دی.

د اسټرالیا فډرالي پولیسو ویلي، چې قربانیان د وژنې په وخت کې بې‌وسلې او د آسټرالیایي ځواکونو تر څارنې لاندې ول او ځینې یې رابرټس سمیت یا د هغه تر قومندې لاندې او د ده په ​​شتون کې وژل شوي او د هر تور لپاره پوره سزا عمري بند دی.

دا تورونه په ۲۰۱۸ ز.کال کې د رسنیو له یو لړ راپورونو وروسته، چې په کې پر یو بې‌وسلې افغان ځوان ډزې کول او د مرګ له امر مخکې له غره څخه د لاس تړلي بندي غورځول هم شامل ول.

رابرتس-اسمیت تر اوسه ټول تورونه رد کړي او له دې سره تړلې حقوقي قضیې، چې په کې په استرالیا کې د لوړ لګښت افترا قضیه هم شامله ده؛ په وروستیو کلونو کې د لوړو محاکمو له‌خوا ارزول شوي دي.

د ځانګړو څېړنو دفتر او د آسټرالیا فډرالي پولیسو په افغانستان کې د ځانګړو ځواکونو له‌خوا د ترسره شويو جنګي جرمونو په اړه د ۵۳ دوسیو څېړنه روانه ساتلې، چې ۱۰ یې اوس هم تر کار لاندې دي. چارواکو ویلي؛ د اړتیا له مخې به د نورو ښکېلو خلکو محاکمه هم په پام کې ونیول شي.

ټاکل شوې، چې رابرټس سمیت نن سې‌ شنبې د نیو ساوت ولز ایالت سیمه‌ییزې محکمې ته حاضر شي.