د پاکستان د«ډان» ورځپاڼې د شننې له مخې؛ کابل ته د اسلامي امارت له بېرته ستنېدا پېنځه کاله وروسته، د افغانستان او پاکستان اقتصادي اړیکې د جوړښتي بدلون په حال کې دي او د پاکستان له لارې د افغانستان ټرانزیټي سوداګري د پام وړ کمه شوې او د خیبر پښتونخوا ایالت او پېښور ښار پر اقتصادي ننګونې بدل شوی دی.

د ډان‌ورځپاڼې په خپور شوي راپور کې راغلي: د پاکستان له لارې د افغانستان د ټرانزیټي توکو لېږد، چې د اسلامي امارت له بېرته ستنېدا مخکې نږدې ۸۹ زره کانټینرونه او ارزښت یې شاوخوا پېنځه میلیارډ ډالره و؛ په ۲۰۲۳ز.مالي کال کې د ۱۰۲زره او ۸۸۶ کانټینرونو ته رسېدو او د ۶.۷ میلیارډ ډالرو پر ارزښت، ریکارډ ته لوړ شوی و.

په ۲۰۲۴ز.مالي کال کې د ټرانزیټي کانټینرونو شمېر ۵۴ زره او ۱۱۴ او په ۲۰۲۵ز.مالي کال کې ۴۲ زره او ۹۵۹ ته راکم شو. دغه شمېر په ۲۰۲۶ز.مالي کال کې یوازې ۱۱ زره او ۵۹۲ کانټینرونو ته راټیټ شوی، چې ارزښت یې شاوخوا ۳۶۷ میلیون ډالره دی.

ډان‌ورځپاڼې لیکلي، چې د پاکستان له لوري د ۲۰۲۵ز.کال په اوکټوبر کې د تګ راتګ پر لارو لګېدلي محدودیتونه د دې کموالي د پیل لامل نه‌دي، بلکې هغه بهیر یې چټک کړی، چې له دې مخکې پیل شوی و.

د دې ورځپاڼې د لیکنې له مخې؛ افغانستان په وروستیو کلونو کې هڅه کړې، چې خپلې سوداګریزې لارې متنوع کړي او ایران د بدیلې لارې په توګه پر تر ټولو مهم مسیر بدل شوی دی.

د نړیوال بانک د راپور له مخې، ایران په ۲۰۲۵ز.مالي کال کې د افغانستان د وارداتو شاوخوا ۳۱.۳ سلنه برخه لرله او له ایران څخه مستقیم واردات او هغه توکي، چې د ایران له لارې لېږدول شوي، د افغانستان د ټولو وارداتو ۴۸.۶ سلنه جوړوي.

د منځنۍ آسیا د لارو اهمیت هم پر زیاتېدا دی او د «ډان» د راپور له مخې؛ پاکستان له دې ګواښ سره مخ کوي، چې د افغانستان لپاره نړیوالو بازارونو ته د اصلي ټرانزیټي لارې په توګه خپل دودیز ځای له لاسه ورکړي.

دغه راپور زیاتوي، چې د پاکستان له لارې د درېیمو هېوادونو بازارونو ته د افغانستان د صادراتي سوداګرۍ کموالی ډېر دی او په ۲۰۲۵ز.مالي کال کې له ۴۵۴ میلیون ډالرو څخه په ۲۰۲۶ز.مالي کال کې یوازې اووه میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

د «ډان» د څذرګندونو له مخې، د افغانستان د سوداګرۍ کموالی یوازې د پاکستان ګمرکي عواید نه‌زیانمنوي، بلکې په پاکستان کې د خیبر پښتونخوا د تولیدوونکو، عمده پلورونکو، ټرانسپورټي شرکتونو، ګودامونو، ګمرکي استازو او مالي منځګړو پراخه ځنځیر هم اغېزمنوي.

دې ورځپاڼې خبرداری ورکړی، چې د افغانستان له بازار څخه د تقاضا کموالی په داسې حال کې رامنځته شوی، چې د خیبر پښتونخوا صنعتونه هممهاله د انرژۍ، ټرانسپورټ او مالي سرچینو له لوړو لګښتونو سره مخ دي او د دې وضعیت دوام د شرکتونو سیاليزه وسه کمولی شي.

«ډان» د راپور په یوه بله برخه کې د تورخم او چمن دروازو تړل کېدا یا ګڼې ګوڼې پر کرنیزو محصولاتو د اغېز یادونه کړې او لیکلي، چې د مېوو او سبزیو په لېږد کې ځنډ، د دغو محصولاتو د ژر خرابېدا له کبله د دواړو خواوو سوداګرو ته درانده زیانونه اړوي.

دغه راز «ډان» ټینګار کړی، چې دواړه هېوادونه به د دې بهیر له دوام څخه زیانمن شي؛ افغانستان به په اوږدو لارو د توکو د لېږد له لوړ لګښت سره مخ شي او پاکستان به بندري فعالیتونه، ټرانسپورټ، د توکو زېرمه کول، ګمرکي خدمتونه او د افغانستان بازار له لاسه ورکړي.

د دې راپور په پای کې وړاندیز شوی، چې کابل او اسلام‌آباد د ډېرو زیانونو د مخنیوي لپاره باید د یوه داسې ټرانزیټي نظام د رامنځته کولو پر لور حرکت وکړي، چې د وړاندویېنې وړ، روڼ او پر قوانینو ولاړ وي.

#افغانستان #پاکستان #ډان‌نیوز #ټرانزیټ #سوداګري #پېښور #خیبرپښتونخوا #اسلام‌آباد #تورخم #چمن #ایران #منځنۍ‌آسیا #صادرات #واردات #ټرانزیټي‌سوداګري #اقتصاد

د اسلامي امارت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت ويلي، په تېرو څه باندې دوه کلونو کې جبري راستنو شویو ۸۹ سوداګرو او صنعتکارانو خپلې پانګې افغانستان ته رالېږدولې او اړینې آسانتیاوې ورته برابرې شوې دي.

د فطرت د څرګندونو له مخې؛ له جبري راستانه شویو پانګه‌والو او صنعتکارانو څخه یو کس د لویې کچې، ۷۴ کسان د منځنۍ کچې او ۱۴ نور کسان د ټیټې کچې پانګه‌وال دي.

هغه زیاته کړې، چې دغو پانګه‌والو او صنعتکارانو ته د هېواد په صنعتي پارکونو کې ۲۸۸ جریبه ځمکه وېشل شوې او هغوی په ټوله کې یې ۶۸ میلیون ډالره پانګونه کړې ده.

د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ د دغو سوداګرو او صنعتکارانو د پانګونې په پایله کې له ۴ زره څخه ډېرو کسانو ته په مستقیم ډول د کار زمینه برابره شوې ده.

د اسلامي امارت د ویاند مرستیال همدارنګه ویلي، چې د ۱۵ نورو سوداګرو او پانګه‌والو اسناد هم ارزول شوي او د قانوني پړاوونو له بشپړېدا وروسته به هغوی هم له ورته آسانتیاوو او امتیازونو برخمن شي.

د ترکمنستان رسنیو راپور ورکړی، چې له افغان او متحده عربي اماراتو سوداګرو سره د ټولټال ۱.۴۴ میلیون ډالرو پر ارزښت د چان شويو ډیزلو د پلورلو دوه تړونونه لاسلیک شوي دي.

د «آرزو نیوز» د راپور له مخې، د ترکمنستان د دولتي او اومه توکو د بازار د څرګندونو پر بنسټ دغه تړونونه د جمعې پر ورځ په بهرني بازار کې وروستي شوي دي.

د دغو توکو پېرودونکي د افغانستان او متحده عربي اماراتو سوداګر ول او د «ترکمن‌هیمیا» دولتي شرکت په دغو راکړو ورکړو کې د پلورونکي په توګه ګډون کړی و.

په دغو تړونونو کې چاڼ شوی ډیزل شامل دی، چې د ترکمنستان د تېلو او پټروشیمي صنایعو له تولیداتو څخه دی.

د دغو دوه راکړو ورکړو ټولیز ارزښت ۱.۴۴ میلیون ډالر ښودل شوی؛ خو د پلورل شويو ډیزلو د کچې او د هر تړون د جلا ارزښت په اړه جزئیات خپاره شوي نه‌دي.

د ترکمنستان د توکو او اومه توکو دولتي بازار په منظم ډول نړیوالو پېرودونکو ته د دغه هېواد د تېلو، تېل‌وړونکو توکو او پټروشیمي محصولاتو د صادراتو زمینه برابروي.