اسرائیلي چارواکو ويلي، د فلای‌دوبۍ یوې الوتنې مسافرو او عملې د چارشنبې پر ورځ د مرستیال پیلوټ له‌خوا د الوتکې د غورځولو هڅه شنډه کړه او الوتکه له بېړني حالت وروسته د سعودي عربستان په تبوک ښار کې خوندي کښېناسته.

د رویټرز راپور ښیي؛ د پیلوټ او مرستیال پیلوټ ناندرې او شخړه هغه مهال پیل شوه، چې مرستیال پیلوټ د الوتکې پیلوټ پر چاړه ټپي کړ او الوتکې له ۳۰ ثانیو څخه په لږ وخت کې شاوخوا ۱۴ زره فوټه ارتفاع له لاسه ورکړه.

اسرائیلي چارواکو زیاته کړې؛ یو شمېر مسافر او د الوتکې د عملې غړي د پیلوټانو خونې ته ننوتل او مرستیال پیلوټ یې مهار کړ. په همدې حال کې د فلای‌دوبۍ دوه نور پیلوټان، چې په الوتکه کې موجود ول، د الوتنې کنټرول تر لاسه کړ او الوتکه یې په تبوک کې خوندي راکښته کړه.

شاوخوا ۱۰ ساعته وروسته مسافر د فلای‌دوبۍ په بله الوتکه کې د تل‌ابیب بن‌ګوریون هوايي ډګر ته ورسېدل.

اسرائیلي چارواکي وايي؛ د مرستیال پیلوټ انګېزه، چې له دوبۍ څخه تل‌ابیب ته په FZ1073 الوتنه کې موجود و؛ نه ده معلومه او په دې اړه څېړنې روانې دي.

فلای‌دوبۍ شرکت هم ویلي، چې د دې پېښې اصلي لامل لا نه‌دی روښانه شوی او تر هغې، چې څېړنې بشپړې شوې نه‌وي، په دې اړه باید اټکل ونه‌شي.

یوه اسرائیلي چارواکي ویلي، چې مرستیال پیلوټ د عمان تبعه دی.

د اسرائیلو د لومړي وزیر دفتر ویلي، چې په دې الوتنه کې ۱۷۴ کسان سپاره ول، چې ډېری یې اسرائیلي وګړي دي.

د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو دغه پېښه« یوه جدي امنیتي پېښه» بللې او وایي، چې سعودي عربستاني چارواکي به له مرستیال پیلوټ څخه پوښتنې وکړي.

د اسرائیلو د امبولانس خدمتونو هم ویلي، چې یو ۵۱ کلن سړی د بدن د پورتنۍ برخې د سپکو ټپونو له کبله روغتون ته لېږدول شوی دی.

د پاکستان د سند ایالت عالي محکمې د سې‌شنبې پر ورځ یوه طبي پوهنتون ته امر کړی، چې افغان زده‌کړیالان بېرته ټولګیو ته پرېږدي او د هغو افغان زده‌کړیالانو لپاره یې لنډمهالی قضایي ملاتړ هم غځولی، چې افغانستان ته د ستنېدا له امر سره یې مخالفت کړی دی.

دا پرېکړه داسې مهال رامنځته شوې، چې د پاکستان د طبي پوهنتونونو او د غاښونو څانګو شورا روانه میاشت ښوونیزو مرکزونو ته امر کړی و، چې له افغان زده‌کړیالانو سره افغانستان ته د ستنېدو لپاره چمتووالی ونیسي او په روان ښوونیز کال کې د نویو افغان زده‌کړیالانو له منلو او لېږدولو ډډه وکړي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویلي، هغه زده‌کړیالان، چې معتبرې ویزې لري او په رسمي پېژندل شویو زده‌کړیزو پروګرامونو کې شامل دي؛ کولی شي خپلې زده‌کړې بشپړې کړي. دې موضوع د طبي شورا د پرېکړې د پلي کېدا د څرنګوالي په اړه پوښتنې راولاړې کړې دي.

د سند عالي محکمې له دې مخکې هم د سېپټمبر پر څوارلسمه د هغو زده‌کړیالانو پر وړاندې د یادې پرېکړې پلي کېدل درولي وه، چې پرې اعتراض شوی و.

د سې‌شنبې ورځې په غونډه کې د زده‌کړیالانو وکیل ویلي، چې د سند جناح طبي پوهنتون افغان زده‌کړیالانو ته ټولګیو ته د ننوتلو اجازه نه‌ورکوي؛ د هغوی بایومټریک لاسرسی یې غیرفعال کړی او له لیلیو څخه یې د ایستلو لپاره هم اقدام کړی دی.

محکمې امر کړی، چې ټولګیو او لیلیو ته د زده‌کړیالانو لاسرسی بېرته فعال شي او تر راتلونکې غونډې پورې دې د هغوی د زده‌کړو بهیر نه‌درول کېږي.

د ځینو زده‌کړیالانو وکیل افتخار شاه ویلي، د دې قضایي د ملاتړ په یوه قضیه کې ۲۹ او په بله قضیه کې درې زده‌کړیالان رانغاړي.

د افغان زده‌کړیالانو قضیه داسې مهال روانه ده، چې د پنجاب او خیبر پښتونخوا محکمو هم په جلا قضیو کې د یو شمېر افغان زده‌کړیالانو او ډاکټرانو لپاره لنډمهالی قضایي ملاتړ صادر کړی دی؛ خو د بلوچستان عالي محکمې د یو شمېر افغان وګړو هغه غوښتنه رد کړې، چې غوښتل یې خپلې زده‌کړې او طبي روزنه روانه وساتي.

همدارنګه په اسلام‌آباد کې یوې محکمې هم د یوه افغان ډاکټر ملاتړ کړی، چې د تخصص په دوره کې زده‌کړې کوي. د دغو محکمو پرېکړو تر اوسه په ټول پاکستان کې د افغان زده‌کړیالانو او ډاکټرانو وضعیت بښپړ روښانه کړی نه‌دی.

د سندهـ د قضیې ځینې زده‌کړیالان د افغان وګړو لپاره د پاکستان د حکومت له بورسونو څخه پر ګټه اخیستنې زده‌کړې کوي. دوه ښځینه زده‌کړیالانې، چې تمه ده په ۲۰۲۷ز. کال کې د کراچۍ له یوې طبي څانګې څخه فارغې شي؛ وایي، چې د زده‌کړو له بشپړېدا مخکې بېرته ستنېدل یې د زده‌کړو د درېدلو لامل کېدی شي.

دا موضوع د ښځینه زده‌کړیالانو لپاره ډېره اړینه ده؛ ځکه په افغانستان کې د اسلامي امارت له‌خوا د ښځو لوړو او طبي زده‌کړو ته لنډمهاله اجازه نه ورکول کېږي.

د صربستان ولسمشر الکسانډر ووچیچ د یکشنبې پر ورځ له خپلې دندې استعفا وکړه او له دې سره یې په دې هېواد کې له وخت مخکې د ولسمشرۍ ټاکنو د ترسره کېدا زمینه برابره کړه.

ووچیچ، چې د ولسمشرۍ دوه‌یمه او وروستۍ پېنځه کلنه دوره یې تېروله؛ د خپل دوه‌یم پړاو له پای ته رسېدا شاوخوا اووه میاشتې مخکې له دندې ځان ګوښه کړ.

نوموړي دا کار په داسې حال کې کړی، چې د صربستان له وخت مخکې پارلماني ټاکنې د اوکټوبر پر پېنځه‌ویشتمه ترسره کېږي.

ووچیچ ویلي، که د صربستان د پرمختګ غوښتونکي ګوند (SNS) پر مشرۍ نوی حکومت جوړ شي؛ ښايي دی لومړی وزیر وټاکل شي.

د صربستان د اساسي قانون له مخې، د دغه هېواد د پارلمان اوسنۍ مشره آنا برنابیچ به د نوي ولسمشر تر ټاکل کېدا پورې د لنډمهالې ولسمشرې دنده ترسره کوي.

د ولسمشرۍ ټاکنې باید تر ډېره په ۹۰ ورځو کې ترسره شي.

راتلونکې پارلماني ټاکنې به د صربستان د پرمختګ غوښتونکی ګوند او د هغه متحدین د زده‌کړیالانو له «زده‌کړیالان بریالي کېږي» غورځنګ او د لویدیځ پلوو مخالفو ګوندونو له ائتلاف سره مخ کړي.

ووچیچ، چې له څه باندې یوې لسیزې راپدېخوا د صربستان د سیاست له مهمو څېرو څخه دی؛ په ۲۰۱۷ز.کال کې ولسمشر وټاکل شو.

د هغه منتقدانو او د بشري حقونو ځینو ډلو د هغه حکومت د واک د زیات تمرکز پر هڅه تورن کړی؛ خو د صربستان چارواکو دغه تورونه رد کړي دي.

د ووچیچ استعفا په داسې وخت کې رامنځته شوې، چې صربستان د ۲۰۲۴ز.کال په نومبر کې د نووي‌ساډ ښار د بیا رغول شوي ریل‌ګاډي تمځي د سیوري د چت له نړېدا وروسته د زدهکړ‌یالانو او د حکومت د مخالفانو له پراخو لاریونونو سره مخ شوی دی. په دغه پېښه کې ۱۶ کسان مړه شول.

ووچیچ د یکشنبې پر ورځ هم اعلان وکړ، چې ۴۹ کسان، چې د لاریونونو په تړاو نیول شوي یا محاکمه شوي وه، د فعالانو او د هغه د یو شمېر پلویانو په ګډون؛ له بښنې برخمن کړي دي.