د شمالي کوریا مشر کیم جونګ اون ویلي، د نړۍ د پېچلي او نه اټکل کېدونکي امنیتي وضعیت پر وړاندې د شمالي کوریا د اټومي ځواک دریځ ساتل او پلي کول د ژغورنې یوازنۍ لاره ده.

د شمالي کوریا دولتي خبري آژانس د راپور له مخې، کیم د واکمن کارګر ګوند د مرکزي کمیټې په ناسته کې ویلي؛ د واکمنو قدرتونو د «زورواکه حرص» له کبله په نړۍ کې «حیرانوونکې او نه تصور کېدونکې» پېښې رامنځته کېږي او همدې چارې په بېلابېلو سیمو کې شخړې زیاتې کړې دي.

هغه امریکا په اروپا او منځني ختیځ کې د وینې تویېدا د زیاتېدا مسووله بللې او واشنګټن او جنوبي کوریا یې تورن کړي، چې د خپلو اټومي همکاریو پر پراخولو یې د کوریا ټاپووزمې امنیتي وضعیت نور هم خطرناک کړی دی.

کیم ویلي، د اټومي ځواک د پیاوړتیا او د اټومي وسلو لرونکي هېواد د دریځ له بشپړ کارولو موخه دا ده، چې د نړۍ د پوځي او سیاسي پېچلو شرایطو پر وړاندې فعال او ډاډمن غبرګون وښيي.

که څه هم د شمالي کوریا دولتي رسنیو د دې هېواد د اټومي وسلو د زېرمو په اړه ځانګړي(مشخص) جزئیات نه‌دي ورکړي، خو څرګندوي: کیم د دودیزو وسلو د پیاوړتیا او د لس زره ټنه سټراټیژیکې جنګي بېړۍ د جوړولو د چټکتیا امر هم کړی؛ هغه بېړۍ، چې پر هدایت کېدونکو توغندیو سمبالېږي.

په سیول کې د شمالي کوریا د څېړنیز پوهنتون استاد یانګ مو جین ویلي؛ د کیم څرګندونې ښيي، چې پیونګ‌یانګ اوس هم د اټومي بې‌وسلې کېدا مخالف دی او غواړي اټومي هېواد وپېژندل شي.

هغه زیاته کړې، شمالي کوریا یو ځل بیا ټینګار کړی، چې د اټومي بې‌وسلې کېدا خبرې منتفي دي او د اټومي ځواک له برابر دریځ سره به خبرو ته کېني؛ داسې خبرې، چې ښايي د وسلو پر کمولو راڅرخي، نه د هغو پر بشپړ له منځه وړلو.

کارپوهانو ویلي، دا ډول خبرې به د لږ تر لږه د اټومي مخنیوي د منلو او د بندیزونو د کمېدا غوښتنه هم ولري او له هغو پخوانیو وړاندیزونو سره به بنسټیز توپیر ولري، چې د تدریجي بې‌وسلې کېدو په اړه وړاندې شوي وه.

شمالي کوریا سره له دې، چې د ۲۰۰۶ او ۲۰۱۷ز.کلونو ترمنځ پرې د ملګرو ملتونو او امریکا پراخ بندیزونه لګېدلي؛ خپل اټومي پروګرام روان ساتلي دی.

پیونګ‌یانګ ځان اټومي هېواد بولي او بیا-بیا یې ویلي؛ هیڅ شی به یې د اټومي وسلو پرېښودو ته اړ نه‌کړي.

په دې حزبي ناسته کې د ډبروسکرو د صنعت پر بیاجوړونې او د کان‌کېندونکو ټولنو پر بیا پراختیا هم ټینګار شوی؛ هغه څه، چې کیم یې سټراټیژیک لومړیتوب بولي.

د بریټانیا لومړي وزیر کی‌یر سټارمر د دوشنبې پر ورځ اعلان وکړ، چې له خپلې دندې استعفا کوي.

سټارمر، چې نږدې دوه کاله مخکې یې په ټاکنو کې پراخ اکثریت خپل کړی و، ویلي؛ اوس څرګنده شوې، چې د کارګر ګوند غړي د مشرتابه بدلون غواړي.

هغه وایي:« زما ګوند اوس دا پوښتنه کوي، چې آیا زه راتلونکو ټاکنو ته د ګوند د رهبرۍ لپاره تر ټولو مناسب کس یم که نه. ما د خپلو همکارانو ځواب اورېدلی او پر درناوي یې منم.»

په وروستیو میاشتو کې پر سټارمر فشارونه زیات شوي وه او د ستر مانچسټر ښاروال انډي برنهام له پارلماني بریا وروسته دا فشارونه نور هم ډېر شول. د برنهام بریا د کارګر ګوند په غړو کې دا هیله راپیدا کړه؛ ښايي هغه وکولی شي د ګوند هغه دریځ بېرته پیاوړی کړي، چې د سټارمر د مشرۍ پر مهال یې محبوبیت کم شوی و.

سټارمر د استعفا د اعلان پر مهال له خپلو همکارانو، مېرمنې او اولادونو مننه کړې او وینا یې په احساساتي فضا کې پای ته رسولې ده.

شنونکي وايي، چې د هغه ځای‌ناستی به له لویو ننګونو سره مخ وي؛ لکه اقتصادي ستونزې، د ژوند د لګښتونو لوړېدل، د دولت درانده پورونه او د حکومت له کړنو د خلکو نارضایتي.

سټارمر له دې مخکې ویلي وه، چې د ګوند د مشرۍ د ساتلو لپاره به مبارزه وکړي؛ خو په پای کې یې له واکه د لاس اخيستو پرېکړه وکړه. د هغه ځای‌ناستی به د ۲۰۱۶ز. کال د بریګزیټ له ټولپوښتنې وروسته د بریټانیا اووم صدراعظم وي؛ هغه څه، چې په تېره یوه لسیزه کې د دې هېواد سیاسي بې‌ثباتي ښيي.

د اسلام‌آباد د هوکړه‌لیک په چوکاټ کې د لوړې کچې خبرو لومړۍ غونډه د سویس په بېرګن‌سټاک کې پای ته رسېدلې ده. په دې غونډه کې د ایران، امریکا او دوه منځګړو هېوادونو؛ قطر او پاکستان استازو ګډون کړی و.

د لوسرن جهیل غونډه په مثبت او رغنده فضا کې ترسره شوې ده.

د راپورونو له مخې، په دې خبرو کې د نورو تخنیکي ناستو لپاره د یوه میکانیزم د جوړېدا په ګډون، هیله‌بښونکی پرمختګ شوی دی.

د هوکړه‌لیک پر بنسټ دغو لوریو د یوې لوړې کچې کمیټې پر جوړېدا هوکړه کړې، چې د منځګړیتوب د بهیر سیاسي څارنه به کوي. ټاکل شوې، چې مرکچي پلاوي به په منظم ډول دې کمیټې ته راپور ورکوي او د اټومي موضوع، بندیزونو او همداراز د څارنې او د شخړو د هوارۍ ډلې په برخو کې به کاري ډلې رهبري کوي، چې هوکړه‌‌لیک اغېزمن پلی شي او پر نورو اړوند موضوعاتو هم کار وشي.

د لوړې کچې کمیټې د ۶۰ ورځو په موده کې وروستۍ هوکړې ته د رسېدو لپاره د لارې پر نقشه هم سلا کړې، چې له مخې به یې نورې تخنیکي خبرې هم سمدستي پیل شي.

سربېره پر دې د هوکړه‌‌لیک د پېنځم بند له مخې د ټاکلې مودې لپاره د لوریو ترمنځ د اړیکو یوه کرښه هم رامنځته شوې، چې د هرمز تنګي له لارې د سوداګریزو بېړیو د خوندي تګ راتګ لپاره د احتمالي پېښو او ناسمو پوهاویو مخه ونیول شي.

همداراز لوریو د یوې داسې همغږۍ خونې پر جوړېدا هم هوکړه کړې، چې د لوریو او د لبنان جمهوریت ترمنځ به د منځګړو هېوادونو پر آسانتیا فعالیت کوي او د هوکړه‌‌لیک له مخې په لبنان کې د پوځي عملیاتو د پای ته رسېدو ژمنه عملي شي. ټاکل شوې، چې تخنیکي خبرې به د اوونۍ تر پایه د بېرګن‌سټاک په تفریحي مرکز کې د ټولو موضوعاتو په اړه دوام ومومي.

منځګړي هېوادونه وايي، هڅه به وکړي، چې خبرې اترې همداسې په رغنده فضا کې روانې پاتې او وروستۍ هوکړې ته لاره هواره شي.

قطر او پاکستان له امریکا او ایران څخه د ډیپلوماسۍ او د شخړې د سوله‌ییز حل لپاره د دوامدار ژمنتیا له کبله مننه کړې او همداراز یې له هغو ورونو او دوستو هېوادونو هم ستاینه کړې، چې د روانو خبرو په ملاتړ او پرمختګ کې یې ونډه اخیستې ده.