په کویټ کې د افغانستان اسلامي امارت د سفارت چارسمبالي محمد شفیق خطیب د دې هېواد د بندیانو چارو ادارې له چارواکو سره د افغان بندیانو د وضعیت په اړه خبرې کړي دي.

په کویټ کې د افغانستان سفارت د خبرپاڼې له مخې، محمد شفیق خطیب د یادې ادارې له مرستیال ابوفهد منصور فایز البراک او د حقوقي چارو له مسوول علي عباس سره کتلي دي.

په دې لیدنه کې دواړو لوریو په کویټ کې د افغان بندیانو د وضعیت په اړه خبرې کړې دي.

سفارت تر اوسه د دغو خبرو د جزئیاتو او پایلو په اړه نور معلومات  خپاره کړي نه‌دي.

لرغون‌پوهانو د کابل د تاریخي بالاحصار په نویو کېندنو کې د مغلي پېر د ماڼیو پاتې شوني، د بودایي عبادت‌خونو(صومعو) اړوند ودانۍ او د ستوري په بڼه یو حوض موندلی دی؛ دا هغه لرغوني آثار دي، چې په دې تاریخي ځای کې د څه باندې دوه زره کلن استوګنځای، تمدن، سیاسي او مذهبي بدلونونو کیسه کوي.

دا موندنې د بالاحصار د لرغون‌پېژندنې او ساتنې د پراخ پروګرام یوه برخه ده، چې موخه یې د دغه تاریخي ځای د بېلابېلو تاریخي پړاوونو پېژندنه او مستندول دي.

له دې تازه موندنو څخه یو هم د مغولي پېر د یوې ماڼۍ پاتې شوني دي، چې په کې دیوالیز انځورونه، د حمام آسانتیاوې او د تخت په څېر یوه جوړښت موندل شوی دی.

لرغون‌پوهانو د ستوري پر بڼه یو حوض هم موندلی، چې د بالاحصار د لوړې برخې د ډبرین بستر په منځ کې جوړ شوی دی. که څه هم دغه حوض د مغولي ماڼۍ له جوړښت سره تړاو لري؛ خو د جوړېدا کره نېټه او اصلي کارونه یې نه‌دي معلوم.

د دغو آثارو ترڅنګ، د بودایي عبادت‌خونو اړوند د ودانیو پاتې شوني او د بودایي پژو(مجسمو) ټوټې هم موندل شوې دي.

دغه شواهد ښيي، چې بالاحصار له اسلامي پېر مخکې هم مذهبي اهمیت درلود.

لرغونې سکې، اسلامي لعاب‌لرونکي لوښي، د تېلو څراغونه او د ورځني ژوند نور وسایل هم د دغو کېندنو پر مهال ترلاسه شوي دي.

د اړوند څرګندونو له مخې، لرغون‌پوهان د بالاحصار په پنځه بېلابېلو برخو کې پر کېندنو بوخت دي او د یوې کېندنې ژوروالی د ځمکې له اوسنۍ سطحې څخه شاوخوا ۱۱ مټرو ته رسېدلی دی.

بالاحصار د کابل ښار په جنوبي برخه کې پر ډبرینې او خاورینې غونډۍ پروت دی او د تاریخ په بېلابېلو پړاوونو کې شاهي استوګنځی، اداري مرکز، پوځي قرارګاه او دفاعي سنګر و.

دې کلا د مغولي سترواکۍ پر مهال هم ځانګړی اهمیت درلود. د مغولي سترواکۍ بنسټګر ظهیرالدین محمد بابر په ۱۵۰۴ز.کال کې کابل ونیو او دغه ښار د هغه د سترواکۍ پر یوه مهم سیاسي او فرهنګي مرکز بدل شو؛ خو تاریخي جګړو او نښتو او په ۱۸۷۹ز.کال کې د افغان ـ انګلیس دوه‌یمې جګړې، د دغه تاریخي ځای لویه برخه ویجاړه کړه. پوځي کارونې او ورپسې نښتو هم بالاحصار ته نور زیانونه اړولي دي.

د بالاحصار د ساتنې او څېړنې اوسنی پروګرام د آغاخان د کلتور له بنسټ سره په همکارۍ پر مخ وړل کېږي او په دې برخه کې پراخ کارونه له ۲۰۱۸ میلادي کال راپدېخوا روان دي. په دغو څېړنو کې د دودیزو کېندنو ترڅنګ د ځمکې د نفوذي رادار او درې‌بعدي لیزري سکین له ټکنالوژۍ هم کار اخیستل کېږي.

لرغون‌پوهان وایي، د بالاحصار ډېرې برخې اوس هم  څېړل شوې نه‌دي او په دې ځای کې د لومړني استوګنځای کره تاریخ، د بودایي جوړښتونو د جوړېدا وخت او د ستوري په بڼه د حوض اصلي کارونه روښانه شوي نه‌دي.

دې موندنې یو ځل بیا وښوده، چې افغانستان د منځنۍ آسیا، ایراني نړۍ او د هند د نیمې وچې د تمدنونو د نښلېدا یوه اړینه سیمه وه.

د کورنیو چارو وزیر خلیفه سراج‌الدین حقاني غزني، پکتیکا، پکتیا او میدان وردګو ولایتونو ته د سفر پر مهال له سیمه‌ییزو مسوولانو، مجاهدینو، علماوو، قومي مخورو او ولسي وګړو سره لیدلي او د هغوی ستونزې او غوښتنې یې اورېدلې دي.

د خلیفه حقاني د سفر پر مهال د غزني په شلګر ولسوالۍ کې د نورالمدارس مدرسې د زده‌کوونکو د فراغت په مراسمو کې ګډون وکړ، چې له بېلابېلو څانګو څخه یې څه باندې ۴۰۰ زده‌کوونکو د فراغت اسناد ترلاسه کړل.

نوموړي د غزني په ګیلان ولسوالۍ کې له قومي مخورو او سپین‌ږیرو سره هم لیدلي او د سیمې د اوسېدونکو د قربانیو او زغم ستاینه یې کړې ده.

هغه همداراز د بهبود کلا له لومړني ښوونځي او د جنډې سیمې د شهید مسلم له دارالایتام څخه لیدنه کړې او د زده‌کړو او روزنې بهیر یې ارزولی دی.

د سفر پر مهال یې د غزني په مقر ولسوالۍ کې د یوه مجاهد له کورنۍ سره هم لیدلي او د هغوی د وفات شوي غړي لپاره یې فاتحه لوستې ده.

د کورنیو چارو وزیر په پکتیکا کې له مجاهدینو، قومي مخورو او ولسي وګړو سره په لیدنه کې د هېواد پر بیارغونې او پرمختګ ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د جګړو او وینې تویېدو دوره پای ته رسېدلې او اوس د هېواد د آبادۍ وخت دی.

هغه د پکتیکا له ملکي او نظامي مسوولانو سره په لیدنه کې د دې ولایت پر اداري، امنیتي او خدماتي وضعیت او شته ستونزو خبرې کړي او د مسوولیتونو د سمې ادا کولو او د نظام د پیاوړتیا په اړه یې ورته سپارښتنې کړې دي.

حقاني په پکتیکا کې له معلولانو سره هم لیدلي، د هغوی ستونزې او غوښتنې یې اورېدلې او د همکارۍ ډاډ یې ورکړی دی.

نوموړي د سفر په بله برخه کې پکتیا ولایت ته تللی او د ګردې څېړۍ ولسوالۍ په یوه سیمه کې یې د یوې کورنۍ د وفات شوي غړي لپاره فاتحه لوستې ده. هغه په همدې سیمه کې له قومي مخورو سره هم لیدلي دي.

د دغه سفر وروستی تمځای میدان وردګ ولایت و، چې د کورنیو چارو وزیر د دغه ولایت تنګي درې ته تللی او هلته یې هم فاتحه‌خواني کړې ده.

خلیفه سراج‌الدین حقاني د څلور ولایتونو د سفر له بشپړولو وروسته بېرته کابل ته راستون شوی دی.