سقوط کم‌سابقه در دادوستد؛ تجارت افغانستان و پاکستان در ماه اکتوبر ۵۴ درصد کاهش یافت

روزنامه د نشن پاکستان گزارش داده است که تجارت دوجانبه میان افغانستان و پاکستان در ماه اکتوبر سال مالی ۲۰۲۵–۲۶ با یک کاهش بی‌سابقه روبه‌رو شده و بر بنیاد آمارهای رسمی، حجم مجموعی دادوستد میان دو کشور از ۲۴۷ میلیون دالر در اکتوبر سال گذشته به ۱۱۴ میلیون دالر در اکتوبر امسال سقوط کرده است—کاهشی که به گفتهٔ منابع، ناشی از بسته‌ماندن گذرگاه‌ها و رکود جدی در جریان تجارت است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که تجارت ماه‌به‌ماه نیز روند نزولی داشته و از ۱۷۷ میلیون دالر در ماه سپتمبر به ۱۱۴ میلیون دالر در اکتوبر رسیده که بیانگر کاهش ۳۶ درصدی است.

روزنامه د نشن نگاشته است که بر اساس ارقام تازه، دادوستد مجموعی چهار ماه نخست سال مالی جاری نیز نسبت به سال گذشته ۲۱ درصد کاهش یافته و از ۷۴۹ میلیون دالر به ۵۸۹ میلیون دالر تنزل کرده است.

سقوط شدید صادرات و واردات

آمارها نشان می‌دهد:

صادرات پاکستان به افغانستان در چهار ماه نخست سال مالی جاری با کاهش ۲۷ درصدی از ۴۵۰ میلیون دالر به ۳۳۰ میلیون دالر رسیده است.

واردات پاکستان از افغانستان نیز ۱۴ درصد کاهش یافته و از ۲۹۹ میلیون دالر به ۲۵۸ میلیون دالر تنزل کرده است.

تنها در ماه اکتوبر ۲۰۲۵، صادرات پاکستان به افغانستان به ۵۹ میلیون دالر کاهش یافته که نسبت به ماه سپتمبر، ۲۸ درصد کمتر است. واردات نیز با کاهش ۴۲ درصدی از ۹۶ میلیون دالر به ۵۵ میلیون دالر رسیده است.

با این وضعیت، حجم کلی تجارت دو کشور در اکتوبر ۲۰۲۵ به ۱۱۴ میلیون دالر محدود شده—در حالی‌که در اکتوبر ۲۰۲۴ رقم ۲۴۷ میلیون دالر ثبت شده بود. این امر نشان‌دهندهٔ افت ۵۴ درصدی در مقیاس سالانه است.

بسته‌بودن گذرگاه‌ها؛ دلیل اصلی رکود

پس از درگیری‌های ۱۱ اکتوبر، پاکستان هر هشت گذرگاه با افغانستان را به‌طور کامل مسدود کرد؛ اقدامی که هزاران موتر حامل کالا و صدها تاجر را در دو سوی مرز متوقف ساخت. بر اساس برآوردهای رسمی، ادامۀ ۲۴ روزۀ این بسته‌گی تا اوایل ماه نوامبر، نزدیک به ۲۰۰ میلیون دالر خسارت اقتصادی به‌بار آورده است.

منابع تجارتی می‌گویند کاهش تقاضای دوسویه، اختلال در جریان ترانزیت و توقف گستردهٔ اموال تجارتی، باعث شده تا تجارت دوجانبه در یکی از پایین‌ترین سطوح سال‌های اخیر قرار گیرد.

آگاهان می‌گویند در صورت ادامۀ بسته‌بودن گذرگاه‌ها، دادوستد میان دو کشور ممکن است با کاهش‌های بیشتر و پیامدهای جدی اقتصادی برای هر دو طرف همراه شود.

این درحالیست که امارت اسلامی افغانستان به تازگی تمام روابط تجارتی با پاکستان را به حالت تعلیق درآورده است.

اخیراً، ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی ریاست الوزرا، اعلام کرد که تاجران سه ماه فرصت دارند تا قراردادهای شان را در پاکستان تصفیه حساب کنند و به مسیرهای دیگر روی آورند. او با متهم کردن اسلام‌آباد به استفاده از «مسائل تجارتی و بشردوستانه به عنوان اهرم سیاسی» به وزارتخانه‌ها دستور داد تا محصول ادویه پاکستانی را به دلیل «بی‌کیفیت» بودن آن متوقف کنند.

سخنگوی وزارت صنعت و تجارت گفته است که ایران تجهیزات جدید و اسکنرهای اشعه ایکس را در بندر چابهار نصب کرده است و به کالاهای افغانستان ۳۰ درصد کاهش در تعرفه‌های بندری، ۷۵ درصد تخفیف در هزینه‌های ذخیره‌سازی و ۵۵ درصد تخفیف در هزینه‌های لنگراندازی ارائه می‌دهد.