زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان، در پیامی به مناسبت سومین سالگرد زندانی شدن عمران خان گفته است که پرسش اصلی این است که آیا زندانی کردن او به سود پاکستان بوده یا نه.

خلیلزاد روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که پاکستان در برخی بخش‌های سیاست خارجی موفقیت‌هایی داشته است، اما پرسید: «آیا مردم و خود پاکستان امروز نسبت به سه سال پیش وضعیت بهتری دارند؟» به گفته او، پاسخ «به‌طور واضح منفی» است.

او افزود که اقتصاد پاکستان در وضعیتی ناپایدار قرار دارد و حکومت این کشور به‌دنبال کمک مالی فوری است. به گفته خلیلزاد، بلوچستان وارد مرحله کامل شورش شده، کشمیر تحت اداره پاکستان با خشونت روبه‌رو است و خیبرپختونخوا نیز وضعیت مشابه دارد.

خلیلزاد همچنین گفت که در سیاست خارجی نیز ناکامی‌هایی دیده می‌شود و روابط پاکستان با افغانستان و هند بدتر شده است.

او در پایان تأکید کرد که وضعیت کلی پاکستان «بحرانی» است و این کشور به «تنظیمات مجدد» نیاز دارد؛ موضوعی که به گفته او باید شامل آشتی و مصالحه داخلی نیز باشد.

عبدالحی قانت، رئیس مرکز مطالعات استراتژیک وزارت امور خارجه، با اشاره به ساختار نظام بین‌الملل، گفته است که قدرت‌های بزرگ مانند امریکا، چین و روسیه نقش اصلی را در تعیین روندهای جهانی، از جمله مسائل جنگ و صلح، ایفا می‌کنند و کشورهای کوچک ناچارند سیاست خارجی خود را با توجه به تصمیم‌ها و سیاست‌های این قدرت‌ها تنظیم کنند.

او کشورهای جهان را به سه دسته قدرت‌های بزرگ، قدرت‌های متوسط و کشورهای کوچک تقسیم کرد و گفت قدرت‌های متوسط، از جمله ترکیه، هند، ایران، آلمان، فرانسه، بریتانیا، اندونزی و برازیل، اگرچه تحت تأثیر تصمیم‌های قدرت‌های بزرگ قرار دارند، اما در سطح منطقه‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای در معادلات سیاسی ایفا می‌کنند.

قانت افزود کشورهای کوچک برای تنظیم سیاست خارجی خود معمولاً از سه استراتژی اصلی استفاده می‌کنند؛ ایجاد موازنه میان قدرت‌ها، همسو شدن با یک قدرت بزرگ، یا حفظ روابط همزمان با چند قدرت بدون جانبداری کامل از هیچ‌یک.

او با اشاره به جنگ اخیر میان امریکا و ایران، عمان را نمونه‌ای از یک کشور کوچک دانست که به گفته او، با اتخاذ سیاست «هجینگ» و حفظ روابط همزمان با امریکا، کشورهای غربی و ایران، توانست امنیت خود را حفظ کرده و نقش میانجی‌گرانه‌ای نیز در بحران ایفا کند.

رئیس سوم سیاسی وزارت امور خارجه در پایان تأکید کرد که کشورهای کوچک در نظام بین‌الملل انتخاب‌های محدودی دارند و موفقیت آن‌ها مستلزم برخورداری از ظرفیت، منابع و مدیریت هوشمندانه است.