والی تهران، محمد صادق معتمدیان، اعلام کرد که حدود ۱.۴ میلیون افغان بدون مدارک قانونی در شش ماه گذشته از ایران اخراج شده‌اند، اقدامی که از ابتدای سال آغاز شده است.

معتمدیان افزود که این موج گسترده اخراج‌ها بیش از ۳۰۰۰ صنف درسی را خالی کرده و موجب کاهش ۳۰ تا ۳۵ درصدی قیمت اجاره مسکن در تهران شده است، اما هم‌زمان فشار بر بخش‌های آموزش و مسکن این شهر را کاهش داده است. او تأکید کرد که مرحله دوم اخراج‌ها این هفته آغاز خواهد شد تا به گفته وی، «راه حل جامع» برای مسأله مهاجرین غیرقانونی فراهم شود.

ایران از اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، پس از تجاوز شوروی به افغانستان، میزبان میلیون‌ها افغان بوده است. در طول این سال‌ها، موج‌های متوالی جنگ شامل جنگ داخلی، حاکمیت امارت اسلامی، مداخله ایالات متحده و اکنون مشکلات جاری تحت حکومت امارت اسلامی، افغان‌ها را مجبور به مهاجرت به ایران برای جستجوی امنیت و کار کرده است.

بر اساس گزارش سازمان ملل، ایران هم‌اکنون بیش از سه میلیون افغان را میزبانی می‌کند که بسیاری از آنان دارای وضعیت قانونی نیستند. در حالی که مقامات ایرانی بارها بر فشار بر خدمات عمومی تأکید کرده‌اند، سازمان‌های بین‌المللی نگران پیامدهای انسانی اخراج‌های گسترده هستند، به‌ویژه اینکه افغانستان با فقر گسترده، ناامنی غذایی و ظرفیت محدود برای پذیرش بازگشت‌کنندگان روبه‌رو است.

بازگشت گسترده مهاجران تأثیر زیادی بر سیستم‌های محلی افغانستان گذاشته و خدماتی همچون مسکن، صحت و تغذیه در ولایات مرزی تحت فشار شدید قرار گرفته‌اند. بسیاری از بازگشت‌کنندگان با کمترین دارایی‌ها وارد کشور می‌شوند و برخی خسته، آسیب‌دیده یا نیازمند کمک فوری هستند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت گزارش داده است که از ابتدای سال ۲۰۲۵ میلادی، بیش از ۱.۵ میلیون افغان تنها از ایران به افغانستان بازگشته‌اند. همچنین کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اعلام کرده است که از سپتمبر ۲۰۲۳، بیش از چهار میلیون افغان از پاکستان و ایران بازگشته‌اند و مجموع بازگشت‌ها در سال جاری بیش از ۲.۳ میلیون نفر بوده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون افزایش حمایت‌های مالی و انسانی، وضعیت انسانی بازگشت‌کنندگان در زمستان پیش رو می‌تواند به وخامت بیشتری برسد و بحران‌های موجود در افغانستان تشدید شود.