روزنامه واشنگتن‌پُست در گزارشی تازه فاش کرده است که سازمان استخبارات مرکزی امریکا (سی‌آی‌اِی) میان سال‌های ۲۰۱۵-۲۰۰۴ میلادی برنامه‌ای مخفی را برای تضعیف تولید تریاک در افغانستان اجرا کرده است.

براساس این گزارش، سی‌آی‌اِی در چارچوب این برنامه، تخم‌های اصلاح‌شده‌ی ژنتیکی کوکنار را در ولایت‌های ننگرهار و هلمند پخش کرده تا توانایی تولید مواد مخدر از این گیاه را کاهش دهد. گفته می‌شود در مرحله نخست،  طیاره‌های بریتانیایی نوع «C-130» برای پخش این تخم‌ها در مناطق عمده‌ی کشت کوکنار به کار گرفته شده‌اند.

منابع آگاه به واشنگتن‌پُست گفته‌اند که این برنامه با مجوز رئیس‌جمهور وقت امریکا، جرج بوش، آغاز و در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما نیز ادامه یافته است. اداره‌ی این پروژه زیر نظر «مرکز جرایم و مواد مخدر سیا» بوده و هزینه‌های هنگفتی را در بر داشته است.

تقریباً دو دهه شایعاتی مداوم در میان دهقانان افغان وجود داشت مبنی بر این‌که خارجی‌ها کشت کوکنار آن‌ها را آلوده کرده‌اند — یا به‌طور مخفیانه آن را پاشیده‌اند، یا کود مورد استفاده‌شان را دست‌کاری کرده‌اند، و یا عمداً بیماری پخش کرده‌اند. حالا معلوم شده که آن شایعات کاملاً بی‌اساس نبوده‌اند.

زمانی‌که ایالات متحده و سازمان سیا در سال ۲۰۲۱ میلادی به‌شکل آشفته‌ای از افغانستان بیرون شدند، تجارت تریاک میان ۹ تا ۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی افغانستان را تشکیل می‌داد — یعنی بین ۱.۸ تا ۲.۷ میلیارد دالر، بر اساس آمار دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد.

پس از بازگشت امارت اسلامی به قدرت، آنان کشت کوکنار را ممنوع کردند. تا سال ۲۰۲۳، سطح کشت این گیاه ۹۵ درصد کاهش یافت.

با این حال، مقام‌های پیشین امریکایی اذعان کرده‌اند که این طرح نتوانسته تأثیر قابل توجهی در کاهش تجارت تریاک در افغانستان بگذارد.

سازمان سیا تاکنون در مورد این گزارش هیچ واکنشی نشان نداده است، اما افشای این برنامه‌ بار دیگر ابعاد پنهان تلاش‌های استخباراتی امریکا در جنگ و مبارزه با مواد مخدر در افغانستان را برجسته می‌سازد.

این درحالیست که به تازگی روزنامه نیکی آسیا گزارش داده است که کشت و تولید مواد مخدر در جنوب‌غرب آسیا بار دیگر در حال گسترش است، زیرا پس از ممنوعیت تریاک در افغانستان، اکنون این پدیده به کشورهای همسایه چون پاکستان و ایران سرایت کرده است.

بر بنیاد گزارش تازه دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) ، کشت تریاک در افغانستان امسال به حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار زمین کاهش یافته که نسبت به سال گذشته ۲۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد. با این حال، در پاکستان و ایران روند کشت دوباره افزایش یافته است.

در همین حال، شرکت تحقیقاتی «السیس» (Alcis) مستقر در بریتانیا، رقم متفاوتی را ارائه کرده و گفته است که حدود ۱۲ هزار و ۸۰۰ هکتار زمین در افغانستان زیر کشت تریاک قرار دارد، اما هر دو منبع تأکید کرده‌اند که سطح کشت در افغانستان نسبت به دوره پیش از ممنوعیت امارت اسلامی بسیار اندک است، زمانی که بیش از ۲۰۰ هزار هکتار زمین به تریاک اختصاص داشت.

روز یک‌شنبه (۱۸عقرب) وزارت امور داخله اعلام کرد که فعالیت‌های مرتبط با کشت، تجارت و قاچاق مواد مخدر در افغانستان به صفر رسیده است. به گفته این وزارت، در یک سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار کیلوگرام انواع مختلف مواد مخدر طبیعی و مصنوعی کشف و ضبط شده که تمامی آن به آتش کشیده و نابود گردیده است.

درهمین حال، قاسم خالد، معین مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله می‌گوید که در دوران جمهوریت، مقام‌های بلند رتبه شان در قاچاق مواد مخدر دست داشتند و به شکل ماهرانه به کشورهای خارجی قاچاق می‌نمودند.

به گفته آقای خالد: «در یک سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار کیلوگرام انواع مختلف مواد مخدر طبیعی و مصنوعی کشف و ضبط شده که تمامی آن به آتش کشیده و نابود گردیده است.»

به گفته آقای خالد در یک‌سال گذشته حدود ۷۵۰ تن قاچاقبران مواد مخدر بازداشت و تحت پیگرد قراردارند.