مرکز مطالعات استراتژیک افغانستان می‌گوید که محور اصلی بحث‌ها در دومین نشست گفتگوی ترمذ، همکاری‌های اقتصادی میان آسیای مرکزی و جنوبی از طریق افغانستان و به‌ویژه تقویت اتصال اقتصادی بوده است.

این مرکز در صفحه ایکس خود نوشته است که در دومین نشست گفتگوی ترمذ که روز گذشته (پنجشنبه) برگزار شد، حدود ۲۰۰ نماینده از بیش از ۴۰ کشور و ۱۰ سازمان بین‌المللی و منطقه‌ای حضور داشتند.

در این نشست، نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت امارت اسلامی، به‌صورت آنلاین شرکت کرد و ذاکر جلالی و غنچه‌گل آرمان نیز به نمایندگی از مرکز مطالعات وزارت امور خارجه حضور داشتند.

در حاشیه این نشست، میان وزارت امور خارجه افغانستان و مراکز پژوهشی کشورهای آسیای مرکزی نیز درباره برگزاری «فورم اندیشکده‌های افغانستان و آسیای مرکزی» در کابل، که قرار است در ۱۶ جون برگزار شود، گفت‌وگوهای مفصلی انجام شد.

مقام‌های ارشد کشورهای آسیای مرکزی و جنوبی در نشست «گفتگوی ترمذ» روز پنج‌شنبه در شهر تاشکند ازبکستان گردهم آمدند تا درباره توسعه تجارت و تقویت اتصال منطقه‌ای گفتگو کنند؛ نشستی که در آن نقش افغانستان در شبکه‌های تجارتی منطقه‌ای مورد توجه ویژه قرار گرفت.

بر اساس گزارش «اوراسیانت»، شرکت‌کنندگان این نشست بر اهمیت راهبردی ادغام افغانستان در شبکه‌های تجارت منطقه‌ای تأکید کردند، هرچند بحث‌های مشخص درباره چگونگی تحقق این هدف در محور اصلی گفتگوها قرار نداشت.

بهروم‌جان علی‌اف، معاون اول وزارت امور خارجه ازبکستان، در این نشست گفت که برای کشورهای آسیای مرکزی، کوتاه‌ترین مسیر دسترسی به بنادر دریایی از خاک افغانستان عبور می‌کند. او افزود که افغانستان باثبات و برخوردار از رشد اقتصادی می‌تواند به پایان چرخه چندین دهه خشونت در این کشور کمک کرده و در تأمین ثبات منطقه‌ای نقش مهمی ایفا کند.

گزارش می‌افزاید که ازبکستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی در حال گسترش روابط تجارتی خود با افغانستان هستند. به گفته مقام‌ها، نهادهای ازبک و افغان از زمان خزان سال ۲۰۲۵ تاکنون توافق‌نامه‌هایی به ارزش حدود پنج میلیارد دالر امضا کرده‌اند.

با این حال، نبود به‌رسمیت‌شناسی بین‌المللی حکومت سرپرست افغانستان و ادامه تحریم‌های جهانی، همچنان از عوامل محدودکننده توسعه تجارت و گسترش مسیرهای جاده‌ای و ریلی میان افغانستان و کشورهای منطقه عنوان شده است.

نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت، در این نشست بار دیگر بر تمایل کابل برای افزایش حجم تجارت با کشورهای همسایه و توسعه ظرفیت‌های ترانزیتی و لوژستیکی افغانستان تأکید کرد.

در همین حال، شماری از مقام‌های افغان حاضر در تاشکند نیز به‌گونه غیررسمی از رهبران کشورهای آسیای مرکزی و جنوبی خواستند تا برای کاهش تحریم‌های بین‌المللی علیه افغانستان تلاش کنند.

سید کریم هاشمی، رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، در گفتگو با «اوراسیانت» خواستار بازنگری در سیاست تحریم‌ها شد و گفت که تاجران و فعالان بخش خصوصی که فعالیت‌های غیرسیاسی دارند، بیشترین آسیب را از محدودیت‌های اقتصادی متحمل می‌شوند.

او تأکید کرد که بخش خصوصی حدود ۷۰ درصد فعالیت‌های اقتصادی افغانستان را تشکیل می‌دهد و خواستار تعدیل محدودیت‌های بانکی برای تسهیل انتقالات مالی مرتبط با تجارت شد.

گفتگوی ترمذ بر اساس قطعنامه سال ۲۰۲۲ سازمان ملل متحد درباره تقویت اتصال میان آسیای مرکزی و جنوبی ایجاد شده است؛ قطعنامه‌ای که بر توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل پایدار و قابل دسترس برای تقویت ارتباطات اقتصادی میان کشورهای منطقه تأکید دارد.

برنامه جهانی غذا هشدار داده است که افغانستان در پی اختلالات ناشی از بحران جاری تنگه هرمز با چالش‌های فزاینده بشردوستانه روبه‌رو شده و افزایش هزینه‌های مواد غذایی، سوخت و حمل‌ونقل، روند کمک‌رسانی به میلیون‌ها نیازمند را با دشواری‌های جدی مواجه کرده است.

کارل اسکاو، سرپرست برنامه جهانی غذا، روز پنج‌شنبه در مقر سازمان ملل متحد در نیویارک گفت که هشدارهای اولیه درباره پیامدهای افزایش بهای انرژی اکنون در برخی از آسیب‌پذیرترین کشورهای جهان، از جمله افغانستان، به واقعیت تبدیل شده است.

او که به‌تازگی از افغانستان دیدار کرده، وضعیت انسانی در این کشور را نگران‌کننده توصیف کرد و گفت در یک مرکز صحی روستایی در نزدیکی جلال‌آباد، صدها مادر را مشاهده کرده که کودکان دچار سوءتغذیه خود را به دلیل پایان یافتن ذخایر مواد تغذیه‌ای، بدون دریافت کمک به خانه بازمی‌گرداندند.

اسکاو افزود: «در طول سال‌های کاری خود هرگز چنین وضعیتی را ندیده بودم. میزان ناامیدی و درماندگی در آن مرکز صحی قابل توصیف نیست.»

به گفته برنامه جهانی غذا، کمبود کمک‌ها نتیجه کاهش بودجه‌های بشردوستانه و اختلال در زنجیره‌های تأمین است؛ موضوعی که انتقال محموله‌های کمکی از مسیر کشورهای همسایه را با مشکلات گسترده روبه‌رو کرده است.

افغانستان همزمان با این بحران، با فشارهای اقتصادی ناشی از تحولات منطقه و بازگشت حدود ۲.۸ میلیون مهاجر اخراج‌شده و عودت‌کننده از کشورهای همسایه طی یک سال گذشته نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند.

برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که از زمان آغاز بحران تنگه هرمز، نزدیک به ۲.۳ میلیون نفر دیگر در افغانستان به جمعیت دچار گرسنگی حاد افزوده شده‌اند.

در همین حال، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) نیز هشدار داده است که تأخیر در انتقال کالاها و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، روند رساندن واکسین‌ها، غذاهای درمانی و سایر کمک‌های حیاتی را مختل کرده است. بر بنیاد این گزارش، برخی محموله‌های بشردوستانه اکنون با تأخیرهایی تا شش ماه مواجه هستند.

مقام‌های سازمان ملل تأکید می‌کنند که پیامدهای بحران تنگه هرمز فراتر از خاورمیانه گسترش یافته و کشورهایی چون افغانستان از سنگین‌ترین تبعات آن آسیب می‌بینند. آنان هشدار داده‌اند که ادامه این وضعیت می‌تواند گرسنگی را تشدید کرده، فقر را افزایش دهد و دستاوردهای شکننده بشردوستانه در افغانستان را با خطر جدی مواجه سازد.

این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که نهادهای کمک‌رسان بار دیگر از جامعه جهانی خواسته‌اند برای جلوگیری از وخامت بیشتر وضعیت میلیون‌ها افغان نیازمند، حمایت‌های مالی و بشردوستانه خود را افزایش دهند.