د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي؛ د روان کال په لومړیو اووه میاشتو کې د هېواد د جلغوزیو صادرات د تېر کال د همدې وخت پر پرتله ۶۹ سلنه زیات شوي او ارزښت یې ۷۲ میلیون ډالرو ته رسېدلی دی.

د دې خونې د مسوولانو د څرګندونو له مخې؛ د تېر کال په لومړیو اووه میاشتو کې د افغانستان د جلغوزیو د صادراتو ارزښت ۴۲ میلیون ډالر و. دغه محصول اروپايي هېوادونو، هند او چین ته صادر شوی دی.

د صنعت او سوداګرۍ وزارت مسوولانو ويلي، د روان کال له پیله یې د جلغوزیو د صادراتو د پراختیا او د دې محصول لپاره د نویو بازارونو د موندلو هڅې پیل کړې دي.

یو شمېر اقتصادي کارپوهانو ويلي، جلغوزي د افغانستان له مهمو صادراتي محصولاتو څخه دي او د صادراتو د زیاتوالي لپاره باید د صنعت او سوداګرۍ وزارت د بازارموندنې او نویو بازارونو ته د لاسرسي په برخه کې خپلې هڅې پراخې کړي.

د افغانستان جلغوزي چین، هند، متحده عربي اماراتو، سعودي عربستان، پاکستان، امریکا، بریټانیا، ایټالیا، جرمني، اسټرالیا، ترکیې، اتریش او کویټ ته هم صادرېږي.

کارپوهانو ټینګار کړی، چې د جلغوزیو د صادراتو د زیاتوالي لپاره باید د دې محصول د وړاندې کولو بڼه د نړۍ د بېلابېلو بازارونو له غوښتنو او معیارونو سره سمه شي.

ایراني چارواکو د افغانستان، پاکستان او عراق په ګډون ګاونډ هېوادونو ته د توکو د صادراتو د خنډونو لرې کولو لپاره د طرحو له ارزونې خبر ورکړی دی. د دغو هڅو موخه د سوداګرۍ آسانول او د صادرونکو ستونزو ته رسېدنه ګڼل شوې ده.

د ایران بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي ډیپلوماسۍ مرستیال حمید قنبري ویلي، د دې هېواد د اقتصادي اړیکو د همغږۍ مرکز له دولسمې غونډې وروسته؛ ګاونډ هېوادونو ته د صادراتي ستونزو د حل لپاره وړاندیزونه چمتو شوي دي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، دغه غونډه د شنبې پر ورځ د ایران په بهرنیو چارو وزارت کې جوړه شوې وه او ګډونوالو د صادرونکو ستونزې، د لېږد رالېږد ننګونې او د غیرنفتي صادراتو د پیاوړتیا لارې چارې وڅېړلې.

قنبري ویلي، د لېږد رالېږد او اکمالاتو په ځنځیري لارو کې ګډوډۍ د یو شمېر صادرونکو سوداګریزې ژمنې له ستونزو سره مخ کړې دي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، ځینو صادرونکو نه‌شو کولی خپل اړین توکي وارد کړي او یا خپلو اسعارو ته اړوند ژمنې پر وخت پوره کړي.

هغه زیاته کړې، د دغو ستونزو د حل لپاره د ځینو مقرراتو او اجرایي کړنلارو د بیاکتنې وړاندیز شوی او اړوند دولتي ادارو هم دغه طرحې تائید کړې دي.

د ایران بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي ډیپلوماسۍ مرستیال زیاته کړې؛ افغانستان، پاکستان او عراق ته د صادراتو د خنډونو د لرې کولو وړاندیزونه به له بهرنیو لوریو سره د خبرو او د ایران د سفارتونو او کونسلګریو له لارې وارزوي.

دا هڅې په داسې وخت کې کېږي، چې ایران او افغانستان پراخې سوداګریزې اړیکې لري او د صادراتو د بهیر آسانول د دواړو هېوادونو پر سوداګرۍ اغېز لرلی شي؛ خو د دغو وړاندیزونو وروستي جزئیات او د پلي کېدا نېټه تر دې دمه اعلان شوې نه‌ده.

ایراني رسنیو راپور ورکړی، چې د ۱۴۰۵ لمریز لېږدیز کال په لومړیو شپږ میاشتو کې د شیخ ابونصر فراهۍ بندر له لارې د افغان سوداګرو د توکو ټرانزیټ د تېر کال د همدومره وخت پر پرتله ۱۰۰ سلنه زیات شوی دی.

د ایراني چارواکو د څرګندونو له مخې؛ دې زیاتوالي په سیمه‌ییزه سوداګرۍ او ټرانزیټ کې د دغه بندر ارزښت نور هم لوړ کړی دی.

د ایرنا خبري آژانس د راپور له مخې؛ د ایران د جنوبي خراسان ولایت د ګمرکونو عمومي رییس محمد کوه‌ګرد ویلي، چې د شیخ ابونصر فراهۍ بندر له لارې د افغان سوداګرو ۸۰۵ زره ټنه توکي ټرانزیټ شوي دي.

د نوموړي د څرګندونو، ۸۵ زره ټنه توکي هم د مبدأ ټرانزیټ د کړنلارې له مخې د ماهیروډ له ګمرک څخه تېر شوي، چې د تېر کال د همدې وخت پر پرتله یې وزن څه باندې ۱۳۰۰ سلنه زیات شوی دی.

کوه‌ګرد زیاته کړې، چې د دې کړنلارې له مخې د افغانستان د سوداګرو د توکو ګمرکي چارې په ماهیروډ ګمرک کې ترسره کېږي او توکي له دې لارې د سوداګرو د خوښې وړ موخو هېوادونو ته لېږدول کېږي.

دغه ایراني چارواکي ویلي، چې د ماهیروډ او د افغانستان د فراه ترمنځ د لارې څه باندې ۶۵ کیلومټره برخه پاخه شوې ده. د دې لارې بشپړېدل کولی شي د دواړو هېوادونو ترمنځ د توکو د لېږد وخت او د ټرانسپورټ لګښتونه راکم کړي.

د ایران د بیرجند د سوداګرۍ خونې رییس ویلي، چې افغانستان د جنوبي خراسان ولایت تر ټولو مهم هدف بازار او سوداګریز شریک دی. د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ له افغانستان سره د سوداګریزو اړیکو پراختیا، د وارداتو آسانتیا او د ګمرکي خنډونو لرې کول کولی شي د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه لوړه کړي.