تازه خبرونه
د افغانستان په خاوره کې د ټاپي او نورو اقتصادي پروژو چارې پرانستل شوې
د ټاپي سیمهییزه نللیکه، چې د ترکمنستان ګاز د افغانستان له لارې پاکستان او هند ته لېږدوي، ۱۸۲۱ کیلومټر اوږدوالی لري او د کلني لېږد ظرفیت یې ۳۳ میلیارد مټر مکعب دی او له دې ټرانزیتي سند څخه به د افغانستان کلني عواید ۴۰۰ میلیون ډالره وي.
نن چارشنبه د وږي یوویشتمه د اسلامي امارت د چارواکو او د ترکمنستان د ملي مشر په حضور کې ټاپي او نورې سترې پرمختیايي پروژې (تېل او ګاز، انرژي او ټرانسپورټ) په رسمي ډول پرانیستل شوې.
د افغانستان په خاوره کې د ټاپي پروژې د چارو د پيل په مراسمو کې افغان – ترکمن چارواکو ګډون کړی و.
د افغانستان په شمول ټاپي پروژه د سیمي او ګاونډ هېوادونو لپاره د اقتصادي ثبات پروژه یادیږي.
افغان چارواکي وايي، چې په افغانستان کې د ټاپي پروژې بشپړول مو یو لومړیتوب دی.
د افغانستان اسلامي امارت رییس الوزراء ملا محمد حسن اخوند په خپله وینا کې د افغانستان او ترکمنستان خلکو، د ترکمنستان ملي مشر او ولسمشر، چارواکو او د غونډې ټولو ګډونوالو ته د دغې تاریخي ورځې مبارکي وویله.
رییس الوزراء ویلي: نن هغه ورځ ده، چې مونږ ورته کلونه کلونه سترګې پر لار وو او له سختیو او کړاوونو له تېرېدو وروسته دا سترې پروژې پرانېستل شوې.
ملا محمد حسن اخوند د دغو مهمو پروژو پرانیستلو ته په نغوته کې وويل، چې د دغو پروژو پرانیستل د ترکمنستان د ملي مشر او نورو چارواکو د ښه نيت او هوښيار سياست څرګندونه کوي.
د هغه د څرګندونو له مخې، دغه پروژې به د افغانستان او ترکمنستان تر منځ دوستي نوره هم پراخه کړي او د دواړو هېوادونو ولسونو ته به ډېرې ګټې ورسوي.
د اسلامي امارت رییس الوزراء اړوند مسوولینو ته سپارښتنه وکړه، چې د یادو پروژو د بشپړېدو لپاره په پوره امانتدارۍ، اخلاص او زغم کار وکړي.
په دې مراسمو کې د ترکمنستان ولسمشر سردار بیردي محمدوف، چې د ویډیو کنفرانس له لارې یې اړیکه نیولې وه ویلي، نن مونږ د ټاپي او ټاپ پروژو په ګډون د یو شمېر لویو پروژو د لاسلیک شاهدان یوو.
هغه زیاته کړې: د دواړو هېوادونو تر منځ دوستانه، ورورګلوي او ښه ګاونډیتوب د پراختیا په حال کې دي او د دغو مهمو پروژو پلي کېدل نه یوازې د ترکمنستان او افغانستان ګټه ده، بلکې د سیمې په ګټه هم دي.
په دې مراسمو کې د ترکمنستان ملي مشر قربانقلي بردي محمدوف ويلي: نن د دواړو هېوادونو لپاره يوه تاريخي ورځ ده او د دواړو هېوادونو په اړيکو کې نوې پاڼه پرانيستل کېږي.
هغه زیاته کړې، د افغانستان او ترکمنستان اړیکې تاریخي دي، د دواړو هېوادونو ترمنځ متقابل احترام، برابري، ورورولي او ښه ګاونډیتوب یې غوره بېلګه ده او په راتلونکي کې به دا اړیکې نورې هم پراخې شي.
د ترکمنستان ملي مشر وایي، په ټرانسپورټي، مخابراتي، برښنايي، انرژۍ او نورو برخو کې د دواړو هېوادونو همکاري د افغانستان په ګټه ده او د رښتينې دوستۍ بېلګه او د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوستۍ د یوې نوې پاڼې پرانيستل دي.
هغه ویلي: زمونږ د پالیسۍ مهمه برخه دا ده، چې مونږ د افغانستان له خلکو سره په اقتصادي، سیاسي او ډیپلوماټیکو برخو کې خپلو همکاریو ته دوام ورکړو.
قربانقلي بردي محمدوف ويلي، يادې پروژې به د افغانستان پر اقتصادي پراختيا، د صنعت پر وده او ټولنيز ژوند مثبت اغېز وکړي، دولس زره افغانانو ته به د کار زمينه برابره شي او هر کال به له دغو پروژو څخه د افغانستان لپاره شاوخوا يو ميليارډ ډالر عوايد هم رامنځته شي. د تاسیس شویو لارو له کارولو سره زمونږ محصولات اروپایي هېوادونو ته لېږدول کیږي او د مرکزي او سویلي آسیا په نښلولو کې مهم رول لوبوي.
د ټاپي سیمهییزه نللیکه، چې د ترکمنستان ګاز د افغانستان له لارې پاکستان او هند ته لېږدوي، ۱۸۲۱ کیلومټر اوږدوالی لري او د کلني لېږد ظرفیت یې ۳۳ میلیارد مټر مکعب دی او له دې ټرانزیتي سند څخه به د افغانستان کلني عواید ۴۰۰ میلیون ډالره وي.
دغه راز د تورغوندۍ بندر د پراختیا پروژه، چې له هرات څخه تر صنوبر پورې د ۲۲ کیلومټرو پر اوږدوالي د اوسپنې پټلۍ د غځولو دوه پړاوونه او د بار وړلو لپاره په یاده شوې لار کې د هنګرونو، تاسیساتو او د اوسپنې یوه فرعي پټلۍ جوړول شامل دي، چې عملي کېدا به یې شاوخوا ۴۰ ملیون ډالر لګښت ولري.
دغه راز د نور الجهاد سب سټېشن د ۳۵۳۹۲۹۵ ډالرو پر لګښت د برښنا شرکت پر مالي مرسته رامنځته شو، چې د هرات ولایت د برښنا د تأمین او له ۱۱۰ څخه ۲۲۰ ته د ولتاژ له لوړولو سره به یې په تخنیکي ضایعاتو کې کموالی راشي. د نوري فایبر پروژه به افغانستان د ترکمنستان له لارې له اروپا سره ونښلوي او ترکمنستان به د افغانستان له لارې له پاکستان او نورو ګاونډ هېوادونو سره ونښلوي.
د دې پروژې طرح په ۱۹۹۷ ز.کال کې لومړي اسلامي امارت وړاندیز کړې وه و، چې اسلامي امارت یې په هغه وخت کې هرکلی وکړ؛ خو کله، چې امریکا او ناټو پر افغانستان برید وکړ ، نو دا پروژه له پیل مخکې ودرول شوه.
د افغانستان له لارې پاکستان او هند ته د ترکمنستان د ګازو د لېږد طرحه لومړی د ترکمنستان، افغانستان او پاکستان ترمنځ وړاندیز شوې وه او هند هم په ۲۰۰۸ ز.کال کې ورسره یوځای شو.
د ۲۰۰۲ ز. کال په ډسمبر میاشت کې د افغانستان، ترکمنستان او پاکستان د حکومتونو مشران د ترکمنستان په پلازمېنه عشقآباد کې سره جرګه شول او د درې اړخیزه تړون پر لاسلیکولو یې د پروژې لپاره نوی بنسټ کېښود، چې ټاپ (ترکمنستان- افغانستان- پاکستان) نومېده؛ خو کله، چې هند رسماً له ټاپ سره یو ځای شو بیا دا پروژه له ټاپ څخه ټاپي شوه.
په ۲۰۱۳ ز. کال کې افغانستان، ترکمنستان، پاکستان او هندوستان خپل د ګازو دولتي شرکتونه معرفي کړل، چې هر یو د خپل دولت په استازیتوب د پروژې تخنیکي چارې مدیریت او پر مخ یوسي.
په ۲۰۱۵ کال کې د ټاپي کمپنۍ لمېټډ په نامه د متحده عربي اماراتو په دوبۍ کې د ټاپي شرکت تاسیس شو، چې د پروژې د ډیزاین، تمویل او تطبیق چارې پرمخ یوسي.
اوس مهال د پروژې د مدیریت، تطبیق او تمویل چارې د همدې شرکت پر غاړه دي.
اسلامي امارت مسوولین وايي افغانان هغه ارمان ته ورسیدل، چې ۳۰ کاله ورته سترګې پر لار پاتې ول.
د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد وایي؛ افغان ولس نن هغه ارمان ته ورسید، چې درې لسیزې ورته پر تمه و. له دې سره به د افغانستان او افغانانو په ژوند کې مثبت اقتصادي بدلونونه رامنځته شي.
د اقتصادي چارو ځینې شنونکي وايي؛ د دې پروژې د پلي کېدو لپاره زمینه برابره ده او له شریکوهېوادونو څخه غوښتنه لري، چې د پلي کیدو لپاره پخپلو سیمو کې کار وکړي. د دې پروژې ځنډیدو افغانستان او ترکمنستان ته میلیارډونه ډالر مالي زیان اړولی دی.
د اقتصادي چارو شنونکي سید مسعود ویلي: د افغانستان او ترکمنستان د اقتصادونو لپاره د ټاپي پروژې پیل ډېر مهم دی. دواړه هېوادونه باید د دې سترې اقتصادي پروژې دعملي کېدو لپاره هڅې زیاتې کړي. هیله لرم، چې د دې پروژې چارې په افغانستان کې چټکې بشپړې شي. دا به د سیمې او افغانستان پر اقتصاد مهم اغېز ولري.
ځینې نور شنونکي بیا په دې باور دي، چې د دې پروژې تخنیکې ځانکړنې دا سې بیا نوي، چې د ترکمنستان له ګالکنېش ګازي ساحې څخه د پاکستان او هند تر سرحدي نقطې فاضیلکا پورې ۱۸۲۱ کیلومټره اوږده ګازنللیکه، چې کلنی ظرفیت يي ۳۳ میلیارډ مټرمکعب دی؛ په افغانستان کې یې اوږدوالی۸۲۱ کیلومټره دی. د دې پروژې ټول تخمیني لګښت ۶ او ۷ میلیارډ امریکايي ډالر ښودل شو. د پروژې عمر له ۳۰ څخه تر۵۰ کاله، د نللیکې قطر ۵۶ اینچه، د ټرانزیټ فیس (حق العبور) له درکه د افغانستان کلني عواید تخمیني ۴۰۰ میلیون ډالرو ته رسیږي.
د اقتصادي چارو شنونکي سیر قریشي ویلي؛ د دې پروژې د عملي کیدو لپاره په افغانستان کې زمنیه مساعده شوې ده. مونږ هیله لرو، چې د دې پروژې چارې په افغانستان کې بشپړې شي. دا به مو د هېواد پر ملي اقتصاد ډېر مثبت اغېز ولري او هیله ده، چې د پروژې په پليکېدا کې له چټک ګامونه پورته شي.
دا د انرژۍ یوه پروژه ده، چې انرژي نن سبا د اقتصادي ودې لپاره اساسي شرط ګڼل کېږي؛ په ځانګړي توګه د افغانستان لپاره دا پروژه مستقیمې ګټې لري. که څه هم تر اوسه د افغانستان، هند او پاکستان ترمنځ د ټرانزیټ تړون نهايي شوی ندی؛ خو په ۲۰۱۲ ز.کال کې د یوې لومړنۍ هوکړې او محاسبې پربنسټ به له هر هېواد څخه په کال کې شاوخوا ۲۱۲ میلیون امریکايي ډالر د ټرانزیټ فیس اخیستل کېږي. د ټاپي ګاز نللیکې د ساختمان او عملیاتو په پړاوونو کې به زرګونه افغانان کار وکړي.
د اقتصادي چارو شنونکی نذیر احمد خلیل وایي: د دې پروژې عملي کېدل کولي شي په هېواد کې د عمومې بېکارې کچه راټیټه کړې او په ټولو برخو کې به زرګونه هېوادوالو ته مستقیمه او غیز مستقیمه کاري زمینه برابره شي او د دې ترڅنګ نورې اقتصادي پروژې هم شته، چې ګټه به يي افغانستان ته زیاته وي او دا کار د ستاینې وړدی.
دا، چې ټاپي ګازنللیکه د افغانستان له درې مهمو صنعتي، زراعني او تجارتي ولایتونو لکه هلمند، هرات او کندهار څخه تېرېږي؛ نو له ارزانې او پایدارې انرژۍ څخه برخمن شي. د ټاپي پروژې له بشپړېدو وروسته په لومړيو لس کلونو کې افغانستان پېنځه سوه ميليون مترمکعبه ګاز ترلاسه او دوهيمه لسيزه کې به يو ميليارډ مټرمکعبه او درېيمه لسيزه کې به یو نیم میلیارډ مټر مکعب ګاز له دې پروژې تر لاسه کړي.
تازه خبرونه
امریکا میگوید کمکهای ملل متحد به افغانستان نیاز به ارزیابی دارد
ایالات متحده اعلام کرده است که با توجه به «سختگیری» امارت اسلامی و محرومیت زنان از حقوق اولیه، کمکهای بینالمللی به این کشور باید ارزیابی شود.
مایک والتز، نماینده ایالات متحده در سازمان ملل متحد، روز دوشنبه در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد افغانستان، خاطرنشان کرد که بودجه مأموریت یوناما، که قرار است هفته آینده تمدید شود، بزرگترین بودجه مأموریتهای ویژه سازمان ملل متحد در جهان است.
والتز با وجود پذیرفتن این که افغانستان شاهد «فاجعه انسانی» است، گفت: «با توجه به سختگیری طالبان (امارت اسلامی)، ما باید با دقت سودمندی کمکها و مشارکت بینالمللی در افغانستان را ارزیابی کنیم.»
وی افزود: «این شورا باید پولی را که ما به طور جمعی برای بودجه این مأموریت فراهم میکنیم، به دقت بررسی کند، در حالی که کارکنان زن این مأموریت حتی قادر به رفتن به دفتر برای کار نیستند.»
امارت اسلامی پیش از این گفته بود که سیاستهایش در مورد زنان مبتنی بر قوانین اسلامی است.
افغانستان با یکی از شدیدترین بحرانهای بشری جهان روبهرو است.
طبق گزارش برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد، بیش از ۱۷ میلیون افغان – یا یک سوم جمعیت – با کمبود شدید غذا مواجه هستند، از جمله ۴.۷ میلیون نفر که با گرسنگی شدید مواجه هستند.
جورجیت گانیون، سرپرست یوناما، در این نشست گفت که افغانستان نیازهای بشردوستانه «فوری» دارد و بحران انسانی در این کشور به دلیل کاهش بودجه بدتر شده است. او گفت که سازمانهای بشردوستانه قصد دارند در سال ۲۰۲۶ از طریق درخواست ۱.۷۱ میلیارد دالر به ۱۷.۵ میلیون افغان کمک کنند، اما در حال حاضر تنها ۱۰ درصد از این مبلغ تأمین شده است.
گاگنون گفت که درگیریهای تقریباً دو هفتهای افغانستان با پاکستان «هزینههای انسانی و اقتصادی سنگینی» داشته است و جنگ ایران باعث افزایش قیمت مواد اولیه شده است.
او گفت برخی تحولات مثبت، از جمله ممنوعیت کشت خشخاش توسط امارت اسلامی، نشاندهنده اهمیت تعامل بینالمللی است. او اما هشدار داد که اگر به مسائل حقوق بشری و بشردوستانه رسیدگی نشود، افغانستان ممکن است «بار دیگر به عامل بیثباتی منطقهای و جهانی در قالب مهاجرت، تروریزم، مواد مخدر و موارد دیگر تبدیل شود.»
تازه خبرونه
افغانستان به د پاکستان ناروا غوښتنې هیڅکله ونهمني
نوموړي زیاته کړې، چې اسلامي امارت د ستونزو د حل لپاره د تفاهم، خبرو اترو او متقابل احترام پر بنسټ اړیکو ته ژمن دی؛ خو د هر ډول تېري په صورت کې له خپلې خاورې دفاع د افغانستان مشروع حق ګڼي.
د افغانستان بهرنیو چارو وزیر د یکشنبې پر ورځ د بهرنیو چارو وزارت په ستوري ماڼۍ کې کابل مېشتو سفیرانو ، ډیپلوماټانو، د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او د ځینو نړیوالو بنسټونو له استازو سره د ګډ روژه ماتي پر مهال له ځمکني بشپړتیا د دفاع او د ستونزو پر ډیپلوماتیک حل د وینا پر مهال ویلي: درنو سفیرانو او ډیپلوماټانو! ټولو اسلامي هېوادونو ته د جګړې غځېدا خواشیني کړي یوو او غواړو، چې ستونزې د خبرو له لارې حل شي.
نوموړي ټینګار کړی، چې د پاکستان پوځي رژیم “پر ډېره بې رحمۍ” افغان کډوال ایستلي، سوداګریزې لارې یې بندې کړي، د افغانستان ملي حاکمیت یې نقض کړی او په نړیوالو غونډو کې یې د افغانستان پر ضد پروپاګند پیل کړی دی.
امیر خان متقي وایي، چې د پاکستان پوځیانو پر افغانستان جګړه تپلې، چې قربانیان یې ملکي وګړي دي. زمونږ دفاعي برید د تېري ځواب دی، چې په کې یوازې پوځیان پرنښه شوي دي.
بهرنیو چارو وزیر د سیمې پر عمومي وضعیت هم اندېښنه څرګنده کړې او څرګندوي؛ د وروستیو تحولاتو، په ځانګړي ډول پر ایران د بریدونو او همدارنګه د ایران او ځینو خلیجي هېوادونو تر منځ د زیاتېدونکي کړکېچ، سیمه له امنیتي خطرونو سره مخ کړې، چې د ستونزو د حل یوازنۍ لار خبرې او ډیپلوماټیکې هڅې دي.
امیرخان متقي ټینګار کړی، چې افغانستان به د پاکستان ناروا غوښتنې هیڅکله ونهمني.
نوموړي ویلي: هیله ده، چې د تحمیلي جګړو پرځای د ولسونو غوښتنو ته غاړه کېښودل شي.
تازه خبرونه
نن د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغانستان په اړه غونډه کوي
په دې غونډه کې به د شورا نوي غړي( بحرین، کولمبیا، د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت، لټوانیا او لیبریا) په دې شورا کې د غړیتوب له ترلاسه کولو وروسته د افغانستان په اړه خپل لومړني نظرونه وړاندې کړي.
ټاکل شوې، چې نن( دوشنبه د کب اتهلسمه ) د ملګرو ملتونوامنیت شورا د افغانستان په اړه یوه غونډه ترسره کړي.
له دې غونډې مخکې به پاناما د ښځو، سولې او امنیت د ملاتړو هېوادونو پر استازیتوب یوه خبرپاڼه خپره کړي.
په دې غونډه کې به د شورا نوي غړي( بحرین، کولمبیا، د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت، لټوانیا او لیبریا) په دې شورا کې د غړیتوب له ترلاسه کولو وروسته د افغانستان په اړه خپل لومړني نظرونه وړاندې کړي.
ټاکل شوې، چې د یوناما چارسمبالې(سرپرسته) ګاګنون د ملګرو ملتونو د عمومي منشي د وروستي راپور پر بنسټ د افغانستان د سیاسي، بشري او بشري حقونو د وضعیت په اړه معلومات وړاندې کړي.
دا غونډه داسې مهال ترسره کېږي، چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پر افغانستان د وروستیو تپل شویو نښتو( د فبروري له شپږویشتمې څخه د مارچ تر پېنځمې پورې ۱۸۵ ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي دي) له کبله د ملکي وګړو مرګ او ژوبله، بېځایه کېدا او زیربناوو ته زیانونه اوښتي دي.
بشري وضعیت اوس هم اندېښمنوونکی دی او د افغانستان له شاوخوا ۴۴ میلیون وګړو څخه نږدې نیمایي یې مرستو ته اړتیا لري.
تمه ده، چې د شورا غړي به د ملکي وګړو د خوندیتوب، د ملکي زیربناوو د ساتنې او د نړیوالو بشردوستانه قوانینو د رعایت پر اړتیا ټینګار وکړي.
همداراز به بحثونه د یوناما د ماموریت د غځولو پر موضوع هم راوڅرخیږي؛ ځکه، چې د دې ماموریت وخت د مارچ پر اووهلسمه پای ته رسېږي.
-
تازه خبرونه2 days agoسږ کال د ښځو د حقونو ۳۴۰۰ شکایتونه وارزول شول – امر بالمعروف
-
تازه خبرونه5 days agoیو ټولګډونه پلاوی دې افغانستان ته سفر وکړي – سهیل افریدی
-
سوداگري5 days agoد اوسپنېپټلۍ له لارې د توکو لېږد له خڼډ پرته روان دی
-
تازه خبرونه1 day agoپه ایران کې مو د دښمن پر ګونډو کول موخه ده – د امریکا د جنګ وزیر
-
تازه خبرونه2 days agoپه پېښور کې د کندوز پر کابل بانک د برید طرح ووژل شو- راپور
-
سیمه ییز خبرونه2 days agoد ایران هر نوي برید ته به متقابل ځواب ورکړ شي- عربستان
-
تازه خبرونه5 days agoله احتکار او کورونو کرايې لوړولو ډډه وکړئ – د عدلیې وزیر
-
تازه خبرونه2 days agoخلیلزاد په افغانستان کې د نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو د بیا پرانیستلو غوښتنه وکړه

