یو افغان وګړی، چې په یونان کې د یوې سکاټلینډۍ مرستندویې د وژنې پر تور نیول شوی؛ د آتن محکمې ته حاضر شوی دی.

۲۶ کلن شریف احمدزی، چې د افغانستان سوک‌وهونکی هم دی؛ نن سهار د آتن د لومړنۍ محکمې د څارنوالۍ دفتر ته ولېږدول شو.

د سکاټلینډۍ وګړې الیزابټ جین راس جسد د جولای پر اته‌لسمه د آتن د یوه پرېښودل شوي کور په یوه بکس کې موندل شوی و.

د محکمې غونډه د تړلو دروازو تر شا ترسره شوې او تورن ته د محکمې له‌خوا مدافع وکیل وټاکل شو. ټاکل شوې، چې هغه د نورو اورېدنو لپاره د پنجشنبې پر ورځ بیا محکمې ته حاضر شي.

احمدزی د عمدي وژنې، غلا او د وسلو اړوند سرغړونو پر تور نیول شوی دی.

د یونان پولیسو ویلي، تورن لومړی د وسلو د ناقانونه ساتلو پر تور نیول شوی و؛ خو وروسته څارنوالۍ پرې د عمدي وژنې او غلا تورونه هم ولګول.

څېړونکي ادعا کوي، چې نوموړي د راس له مړینې وروسته د هغې د بانکي کارتونو پر کارولو له بانکي حسابونو څخه له ۱۰ زره یورو ډېرې پیسې ایستلې دي.

پولیسو ویلي، تورن منلې، چې د راس جسد یې لېږدولی؛ خو د هغې وژنه ردوي.

د پولیسو د څرګندونو له مخې، څېړونکو هغه مهال تورن وپېژاند، چې د هغې پرېښودل شوې ودانۍ شاوخوا د څار کمرې وکتل شوې؛ هغه ودانۍ، چې د راس جسد په کې دننه په یوه بکس کې موندل شوی و.

چارواکي همداراز ادعا کوي، چې د راس له مړینې وروسته تورن د هغې له ګرځنده ټیلیفون څخه د هغې ملګرو او د کورنۍ غړیو ته پیغامونه لېږلي او وروسته یې ټیلیفون بند کړی دی.

یوناني رسنیو هم راپور ورکړی، چې تورن وروسته بل ټیلیفون اخیستی او په آتن کې یې د راس ملګرو، د خپلې مېرمنې په ګډون ته د یوه ناپېژانده«جهادي» پر نوم پیغامونه استولي او په ناسم ډول یې د راس د مړینې مسوولیت د هغې د مذهب له کبله منلی دی.

د سیمه‌ییزو راپورونو له مخې، د تورن مېرمن هغه مهال شکمنه شوه، چې مېړه یې کور ته ستون نه‌شو، او وروسته یې د هغه د ټیلیفون له لارې هغه اپارتمان وموند، چې راس له ترورکېدا مخکې په کې اوسېده.

د دې پېښې په اړه څېړنې اوس هم روانې دي.

د افغانستان د سولې په چارو کې د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد د عمران خان د زنداني کېدو د درېیمې کلیزې پر مناسبت په یوه پیغام کې ویلي؛ اصلي پوښتنه دا ده، چې آیا د نوموړي زنداني کېدا پاکستان ته ګټه رسولې او که نه؟

خلیلزاد د چارشنبې پر ورځ په ایکس‌پاڼه کې لیکلي، پاکستان د بهرني سیاست په ځینو برخو کې بریاوې لرلې دي؛ خو پوښتنه یې کړې:« آیا خلک او خپله پاکستان نن د درې کاله مخکې پر پرتله ښه وضعیت لري؟»

د نوموړي د څرګندونو له مخې، د دې پوښتنې ځواب«پر څرګنده منفي» دی.

هغه زیاته کړې، د پاکستان اقتصاد په ټینګ وضعیت کې نه‌دی او حکومت یې د بېړنۍ مالي مرستې په لټه کې دی.

خلیلزاد ویلي، بلوچستان د بشپړ بغاوت پړاو ته داخل شوی، د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر له تاوتریخوالي سره مخ دی او خیبر پښتونخوا هم ورته وضعیت لري.

خلیلزاد زیاته کړې، د بهرني سیاست په برخه کې هم ناکامۍ لیدل کېږي او د پاکستان اړیکې له افغانستان او هند سره خرابې شوې دي.

هغه ټینګار کړی، چې د پاکستان عمومي وضعیت«بحراني» دی او دغه هېواد «بیا سمون» ته اړتیا لري؛ هغه څه، چې پر خبره یې کورنۍ پخلاینه او کورنی جوړجاړی هم رانغاړي.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت د سټراټیژیکو مطالعاتو د مرکز رییس عبدالحي قانت ویلي؛ د امریکا، چین او روسیې په څېر ستر ځواکونه د جګړې، سولې او نورو نړیوالو چارو بهیر ټاکي او کوچني هېوادونه اړ دي، چې خپله بهرنۍ تګلاره د دغو هېوادونو له پرېکړو او سټراټیژیو سره برابره کړي.

قانت د سې‌شنبې پر ورځ په ایکس‌پاڼه کې هېوادونه پر درې ډلو وېشلي دي: ستر ځواکونه، منځني ځواکونه او کوچني هېوادونه.

د عبدالحي قانت د څرګندونو له مخې: منځني ځواکونه لکه ترکیه، هند، ایران، جرمني، فرانسه، بریټانیا، انډونیزیا او برازیل که څه هم د سترو ځواکمنو هېوادونو له سیاستونو اغېزمنیږي؛ خو په خپلو سیمو کې د سیاسي بدلونونو په رامنځته کولو کې د پام وړ ونډه لري.

نوموړي ویلي، کوچني هېوادونه په ټوله کې درې ډوله بهرنۍ تګلارې غوره کوي: د سیالو سترو ځواکمنو هېوادونو ترمنځ د توازن ساتل، له یوه ستر ځواک سره همغږي«هجینګ » یا هم داسې تګلاره، چې له څو سترو یا سیمه‌ییزو ځواکمنو هېوادونو سره اړیکې وساتي؛ خو د کوم یوه بشپړ ملاتړ ونه‌کړي.

قانت د امریکا او ایران وروستۍ شخړې ته په نغوته کې ویلي، عمان یوه داسې بریالۍ بېلګې ده، چې د همدې درېیمې تګلارې له غوره کولو سره یې له امریکا، لویدیځو هېوادونو او ایران سره اړیکې ساتلي او هم یې خپل امنیت خوندي کړی او هم د کړکېچ پر مهال د منځګړيتوب رغنده رول لوبوي.

هغه په پای کې ویلي؛ کوچني هېوادونه په نړیوال نظام کې لږ غوراوي لري او بریالیتوب هغه مهال ترلاسه کولی شي، چې روښانه تګلارې(سټراټیژي) کافي سرچینې، پیاوړي بنسټونه او سنجول شوی مشرتابه ولري.