په امریکا کې د سنا او استازو جرګې د ټاکنو له پایلو وروسته، چې« سیاسي زلزله» بلل شوې؛ د ډونالډ ټرمپ یو شمېر جمهوري‌غوښتونکو متحدانو او سلاکارانو له هغه غوښتي، چې د سپینې ماڼۍ په پلویانو کې بدلون راولي او د ایران پر جګړه او تعرفو بیاکتنه وکړي.

د سپینې ماڼۍ یوه لوړپوړي چارواکي، چې نه‌غواړي نوم یې خپور شي؛ پرون( چارشنبه د نومبر څلورمه) رویټرز ته ویلي: کورنیو نظرپوښتنو له ټاکنو شپږ اوونۍ مخکې وښودله، چې جمهوري‌‌غوښتونکي په دواړو جرګو کې د ماتې له ګواښ سره مخ دي؛ خو ټرمپ د ایران جګړې د سیاسي پایلو په اړه له خبرداریو سره – سره د خپل دریځ له بدلولو ډډه وکړه.

د ټرمپ دې چارواکي ویلي:« په پای کې ورته دا مهمه نه‌وه او نه‌یې ‌غوښتل، چې د چا خبره واوري.»

ټرمپ د سې‌شنبې پر شپه ومنله، چې د ایران اته‌میاشتنۍ جګړې جمهوري‌غوښتونکو نوماندانو ته زیان رسولی؛ خو د جګړې د پیلولو له خپلې پرېکړې یې دفاع وکړه.

هغه فاکس‌نیوز ته ویلي:« زه دا پایله پر ځان ګوزار نه‌ګڼم.»

د جمهوري‌پالو تجربه‌کار سټراټیژیست جان فیهري د ټاکنو پایله د ټرمپ لپاره« ستر باورین» وګاڼه او څرګندوي:« هغه باید په کاري ډله کې بدلون راولي؛ له دې وروسته به یې هره ورځ ځواک نور هم کمیږي.»

د امریکا مرستیال ولسمشر جې‌ډي ونس، چې د ټرمپ احتمالي سیاسي ځایناستی بلل کېږي؛ چارشنبه د جمهوري‌غوښتونکو د ماتې لامل د ایران جګړه وبلله.

د سپینې ماڼۍ د لوړپوړي چارواکي د څرګندونو له مخې؛ د ټرمپ لوړپوړي مرستیالان د یو شمېر کارکوونکو د وتلو، په کابینه کې د احتمالي بدلونونو او د ډیموکراټانو له‌خوا د څېړنو لپاره چمتووالی نیسي.

هغه وایي:« په دې ورځو کې دلته پاتې کېدل رښتیا هم ډېر بد دي او له دې څخه د رواني حالت نور هم خرابېدای نه‌شي.»

یو جمهوري‌غوښتونکي سیاسي سلاکار رویټرز ته ویلي:« که ټرمپ راتلونکي دوه کاله هم پر نااړینو موضوعاتو ټینګار روان وساتي؛ په راتلونکو ټاکنو کې به بیا هم درنده ماتې وخورو.»

ډیموکراټان به د راتلونکي کال له پیل سره د دواړو جرګو د اکثریت پر ترلاسه کولو وکولی شي د ټرمپ د ملاتړ وړ لایحو د تصویب مخه ونیسي، د حکومتي دندو لپاره د هغه د وړاندیز شویو کسانو له تائید څخه ډډه وکړي او د هغه د حکومت پر کړنو څېړنې وکړي.

د امریکا ټلوېزیوني شبکو د راپورونو له مخې، د ډیموکرات ګوند نوماند عبدال السید د میشیګان ایالت د سنا څوکۍ وګټله او خپل جمهوري‌غوښتونکی سیال او پخواني قانون‌جوړوونکي مایک راجرز ته یې ماتې ورکړه. له دې بریا سره نوموړی د امریکا په تاریخ کې د مشرانو جرګې لومړنی مسلمان غړی شو.

عبدال السید د ډیټرایټ ښار په یوه غونډه کې، چې سلګونه پلویان یې د بریا نمانځلو لپاره ورغونډ شوي وه؛ وویل: «میشیګان، بریالي شو!»

نوموړی، چې ۴۲ کلن دی؛ زیاته کړې:« ویاړم او د خوښۍ احساس کوم، چې د میشیګان ایالت د خلکو استازیتوب کوم.»

هغه د ټاکنیز کمپاین په وروستیو کې له یوې ستونزې سره هم مخ شو؛ د ډیموکراټ ګوند د کانګرس غړې هیلي سټیونز په ګوندي ټاکنو کې له عبدال السید څخه ماتې خوړلې وه، د ټاکنو له ورځې لږ مخکې د هغه د سیال مایک راجرز ملاتړ اعلان کړ.

عبدال السید، چې پخوا د یوې روغتیايي ادارې چارواکي و؛ په خپل کمپاین کې د ټولو لپاره د روغتیايي چوپړتیاوو، په سیاست کې د پیسو د نفوذ کمولو او د ژوند د مخ پر لوړېدونکو لګښتونو د راټیټولو ژمنې کړې وې.

نوموړی د ډیموکراټ سناټور ګیري پیټرز ځای ناستی کېږي، چې له خپلې دندې تقاعد کوي. د امریکا ټلویزیونونو د ټاکنو د پایلو د اعلان پر مهال څرګنده کړه: هغه د راجرز پر پرتله نږدې شپږ سلنه ډېرې رایې ګټلې وې.

د هغه ټاکنیز کمپاین د میشیګان ایالت په بېلابېلو سیمو کې د خلکو پراخ ملاتړ ترلاسه کړ. ان په هغو سیمو کې، چې په دودیز ډول د جمهوري‌پالو پلویان په کې ډېر دي. د کارګرانو اتحادیو، فعالانو او ځوانو رای‌ورکوونکو هم د نوموړي ملاتړ کړی و.

جمهوري‌غوښتونکو د عبدال السید پر وړاندې سخت ټاکنیز کمپاین پیل کړی و او هغه یې توندلاری بللی و او پر هېوادپالنې یې شکونه راپورته کړي وه. نوموړی د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او مرستیال ولسمشر جي‌ډي ونس له‌خوا د اسلام‌ضد بریدونو او د عربي نوم د ملنډو له کبله هم له نیوکو سره مخ شوی و.

عبدال السید د بریا په غونډه کې د امریکا مرستیال ولسمشر جي‌ډي ونس ته په خطاب کې وویل، چې د اساسي قانون له مخې هغه مکلف دی، چې په راتلونکي جنورۍ کې د ده د لوړې مراسم ترسره کړي.

د عبدال السید بریا په داسې مهال ده، چې ډیموکرات ګوند په څو نورو ټاکنیزو سیالیو کې هم ښه پایلې ترلاسه کړې دي. د نوموړي په ټاکنیز مرکز کې راټولو شویو پلویانو د خوښۍ پر څرګندولو نارې وهلې: «سونامي! سونامي!»

د امریکا ډیموکراټ ګوند د منځمهاله ټاکنو په پایلو کې د کانګرس د دواړو جرګو اکثریت ترلاسه کړ؛ دا پایله د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د هغه د جمهوري‌غوښتونکو ګوند لپاره ستره سیاسي ماتې بلل شوې ده.

د سې‌شنبې په ټاکنو کې ډیموکراټانو د هغو ایالتونو بریاوې ترلاسه کړې، چې په دودیز ډول د جمهوري‌غوښتونکو پیاوړي مرکزونه ګڼل کېږي. هغوی په ټکزاس، جنوبي کارولاینا او کانزاز کې د سنا جرګې مهمې څوکۍ خپلې کړې؛ هغه ایالتونه، چې جمهوري‌پالو یې د څوکیو د ساتلو تمه لرله.

د دغو ټاکنو یوه مهمه پایله په ټکزاس کې د جیمز تالاریکو د سنا جرګې بریا وه. ډیموکراټانو له څه باندې ۳۰ کلونو راپدېخوا د دې ایالت په هیڅ ایالتي ټاکنو کې بریا نه‌وه ترلاسه کړې.

په جنوبي کارولاینا کې اني انډروز جمهوري‌غوښتونکی سناتور ډارلین ګراهام ته ماتې ورکړه او په مین ایالت کې ټرای جکسن د جمهوري‌غوښتونکې سناتورې سوزن کولینز څوکۍ وګټله.

ډیموکراټانو د استازو جرګې په ټاکنو کې هم د څو ایالتونو؛ آیوا، فلوریډا، پېنسلوانیا او ټکزاس د جمهوري‌‌غوښتونکو برلاسی له منځه یووړه او خپلې څوکۍ یې زیاتې کړې.

ټرمپ له دوه سختو کلونو سره مخ دی

د ټاکنو په پایلو کې د جمهوري‌غوښتونکو ماتې د ټرمپ لپاره ستر شاتګ بلل کېږي. هغه د ټاکنیز کمپاین په وروستیو ورځو کې د خپلو پلویانو راټولولو او د جمهوري‌غوښتونکو نوماندانو ملاتړ ته ډېر وخت ځانګړی کړی و؛ خو د هغه پر شخصي ملاتړ سربېره یو شمېر نوماندانو ټاکنې وبایللې.

رای ورکوونکو داسې ښکاري، چې د ژوند د لګښتونو لوړېدا، اقتصادي نارضایتي، له ایران سره جګړې او په حکومت کې د اداري فساد په اړه اندېښنو ته د پام وړ رایه ورکړې ده.

ټرمپ هڅه وکړه، چې د ټاکنو پایلې کم‌اهمیته وښيي.

هغه ویلي، چې نوموړی په ټاکنو کې نوماند نه‌و او د ماتې پړه یې د خپل مشرتابه پر ځای پر نوماندانو واچوله.

دغه راز د ډیموکراټ ګوند مشرانو دا بریا تاریخي سیاسي بدلون وباله او ژمنه یې وکړه، چې د حکومت پر کړنو به څارنه سخته کړي او د لوړپوړیو چارواکو په اړه به څېړنې پیل کړي.

د کانګرس د دواړو مجلسونو د اکثریت په ترلاسه کولو د ټرمپ د تقنیني پلانونو پر وړاندې لوی خنډ رامنځته شوی دی.

ډیموکراټانو همدارنګه ویلي، چې د حکومت د کړنو، د ولسمشر د شخصي ګټو او د لوړپوړیو چارواکو د چلند په اړه څېړنې به یې له لومړیتوبونو څخه وي.

د دغو ټاکنو پایله د ټرمپ د ولسمشرۍ په پېر کې له سترو سیاسي ماتو څخه یوه بلل کېږي، چې په واشنګټن کې یې د واک انډول بدل کړی او د راتلونکو دوه کلونو لپاره یې د سیاسي کړکېچونو زمینه برابره کړې ده.