د اسلامي امارت د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمدالله زاهد او د تاشکند والي میرزایف زویر توییروویچ په یوه لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.

یاد وزارت ویلي، چې په دې لیدنه کې د پانګونې فرصتونو، صنعتي همکاریو، د خصوصي سکټور د ونډې زیاتېدا او د دوه اړخیزو سوداګریزو اړیکو د پراختیا په اړه بحث او اندونه وړاندې شول.

احمدالله زاهد په دې ناسته کې افغانستان د پانګونې لپاره یو مناسب بازار وباله او د ازبکستان پانګوال یې وهڅول، چې د صنعت، سوداګرۍ او نورو اقتصادي برخو کې پانګونه وکړي.

هغه همدارنګه د تاشکند والي ته بلنه ورکړه، چې افغانستان ته سفر وکړي او شته فرصتونه له نږدې وڅېړي.

د صنعت او سوداګرۍ وزارت د خبرپاڼې له مخې، د تاشکند والي هم د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو له پراختیا هرکلی کړی او د پانګونې او سوداګرۍ د ودې لپاره یې د ډېرې همغږۍ پر اړتیا ټینګار کړی دی. هغه همدارنګه ژمنه کړې، چې د روان کال په جولای میاشت کې به له شاوخوا ۱۰۰ ازبک سوداګرو سره یوځای کابل ته سفر وکړي.

دواړو لوریو هیله څرګنده کړې، چې دا ډول لیدنې به د افغانستان او ازبکستان ترمنځ اقتصادي اړیکې نورې هم پیاوړې او د ګډې پانګونې لپاره نوي فرصتونه رامنځته کړي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي نوي ټاکل شوي مرستیال او د بشري چارو همغږي کوونکي برونو لمارکیس د سې‌شنبې پر ورځ( د غبرګولي شپږویشتمه) په کابل کې رسمي دنده پیل کړه. نوموړی د اینډریکا راتواته پر ځای ټاکل شوی دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي(یوناما) دفتر ویلي، لمارکیس به په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ادارو د فعالیتونو د همغږۍ مسوولیت پر غاړه ولري او د یوناما د پراختیايي چارو مشري به هم کوي.

هغه له دې مخکې د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت او هایټي په ګډون د ملګرو ملتونو په بېلابېلو ماموریتونو کې دندې ترسره کړې دي او په دې نړیواله ټولنه کې له درې لسیزو ډېره کاري تجربه لري.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د دوشنبې پر ورځ د رایو له مخې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) ماموریت وغځاوه او سترو نړیوالو قدرتونو د افغانستان د راتلونکې په اړه خپل لومړیتوبونه او تمې څرګندې کړې.

د امنیت شورا ټولو ۱۵ غړو هېوادونو له پرېکړه‌لیک ملاتړ وکړ او په دې توګه یې د نړیوالو مرستو د همغږۍ، د خبرو اترو د ملاتړ، د بشري حقونو د ودې او له افغان چارواکو سره د تعامل په برخه کې د یوناما پر رول خپل ملاتړ بیا تازه کړ.

د رای ورکولو له پای ته رسېدو وروسته د ملګرو ملتونو په چارو کې د امریکا د ځانګړې سیاسي استازولۍ مرستیالې استازې جنیفر لوکیټا په ستونزمنو شرایطو کې د یوناما له فعالیتونو ستاینه وکړه.

هغې ویلي:« د یوناما ارزښتناک راپورونه د افغانستان په اړه د امنیت شورا د پرېکړو لپاره مهم بنسټ برابروي؛ هغه هېواد، چې وضعیت یې اوس هم ستونزمن دی. د بشري ناورین د مهارولو او د خبرو اترو د ملاتړ لپاره د یوناما هڅې د سولې او امنیت په ټینګښت کې مهم رول لوبولی شي.»

جنیفر لوکیټا د یوناما له سټراټیژیکې ارزونې هرکلی وکړ او د افغانستان لپاره یې د ملګرو ملتونو د نوي ځانګړي استازي د ژر ټاکلو غوښتنه وکړه. هغې همدارنګه ټینګار کړی، چې اسلامي امارت باید خپلې نړیوالې ژمنې عملي کړي.

هغې زیاته کړې:« طالبان باید د ترهګرۍ ضد ژمنې ترسره کړي، د افغانستان نړیوال مکلفیتونه رعایت کړي، د یرغمل نیولو له سیاست څخه لاس واخلي او د ښځو او نجونو د حقونو نقض پای ته ورسوي.»

روسیې هم له پرېکړه‌لیک ملاتړ وکړ. په ملګرو ملتونو کې د روسیې شارژدافیرې انا اوېستګنېوا د افغانستان د اقتصادي پراختیا او بشري اړتیاوو پر ملاتړ ټینګار وکړ.

هغې ویلي:« مونږ داسې ګډ سند تصویب کړی، چې له ترهګرۍ او نشه‌يي توکو څخه د پاک، سوله‌ییز او هوسا افغانستان په جوړولو کې د افغانانو پر ملاتړ ټینګار کوي.»

اوېستګنېوا د یوناما د سټراټیژیکې ارزونې ملاتړ وکړ؛ خو خبرداری یې ورکړ، چې دا بهیر باید د لویدیځو هېوادونو د لومړیتوبونو د پلي کولو لپاره ونه کارول شي.

هغې زیاته کړې:« د منلو وړ نه ده، چې دا ارزونه د یوناما د هغو لویدیځو هېوادونو د ګټو د ساتونکي پر بنسټ بدله شي، چې په ۲۰۲۱ز. کال کې یې له افغانستان څخه په بې‌پروا ډول وتل غوره کړل.»

نوموړې له افغان چارواکو سره د تعامل پر اړتیا هم ټینګار وکړ او څرګندووي، چې په افغانستان کې د تلپاتې سولې ټینګښت له داسې تګلارې پرته ناشونی دی، چې د دغه هېواد نړیوالې ادغام ته لاره هواره کړي.

چین، چې د افغانستان اړوند د امنیت شورا د پرېکړه‌لیکونو د مسودو د چمتو کولو مسوول هېواد دی، ویلي؛ نوی پرېکړه‌لیک د یوناما مرکزي رول نور هم پیاوړی کوي او ورسره مرسته کوي، چې له نویو واقعیتونو سره ځان عیار کړي.

د چین استازي امنیت شورا ته ویلي:« دغه پرېکړه‌لیک د یوناما اساسي دندې؛ لکه د نړیوالو مرستو همغږي، د اړیکو او منځګړیتوب آسانتیا او د بشري حقونو ملاتړ، ساتي او پیاوړې کوي.»

چین همدارنګه د افغانستان د بشري او اقتصادي ستونزو په اړه اندېښنه څرګنده کړه او د نړیوالو مرستو د زیاتوالي غوښتنه یې وکړه.

د چین استازي څرګنده کړې:« مونږ له اړوند هېوادونو غواړو، چې د افغانستان د مرکزي بانک شتمنۍ ژر تر ژره بېرته وسپاري او پر افغانستان لګېدلي یو اړخیز بندیزونه لرې کړي.»

په دغه پرېکړه‌لیک کې د افغانستان د بشري وضعیت، اقتصادي ستونزو، ترهګرۍ او د ښځو او نجونو د حقونو په اړه اندېښنې بیا تکرار شوې دي. همدارنګه د ملګرو ملتونو له سرمنشي انټونیو ګوټرش څخه غوښتل شوي، چې د یوناما سټراتیژیکه ارزونه ترسره او د راتلونکي کال د مارچ تر پایه د دې ماموریت د راتلونکې تګلارې په اړه خپلې سپارښتنې وړاندې کړي.