د کانونو او پټرولیم وزارت ویلي، د سمنګان ولایت د فیروزنخچیر ولسوالۍ د ایبک سمنټ پروژې تړون د ۶۷ میلیون امریکايي ډالرو پر پانګونه لاسلیک شوی دی.

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې، دا قرارداد د پنجشنبې پر ورځ د کانونو او پټرولیم وزیر هدایت‌الله بدري او د «ایبک سمنت» شرکت ترمنځ لاسلیک شو. د قرارداد له مخې، یاد شرکت به د تولید شوي هر ټن سمنټو په بدل کې ۲۰۰ افغانۍ د دولت حق الامتیاز (رویالټي) ورکوي.

د کانونو او پټرولیم وزیر د لاسلیک په مراسمو کې ویلي، دا پروژه د ۳۰ کلونو لپاره ورکړ شوې او د هغې دوام به د کانونو د اصولو، کړنلارو او په تړون کې د راغلو ژمنو له رعایت سره تړلی وي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، د دې پروژې له عملي کېدا سره به شاوخوا ۶۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره شي. همداراز پانګوال شرکت ژمنه کړې، چې په ټاکلې موده کې به شاوخوا یو میلیون ډالر پر ټولنیزو خدماتو ولګوي.

د کانونو او پټرولیم وزارت وایي، چې د دې فابریکې د تولید ظرفیت به په ورځ کې ۱۲۰۰ ټنه سمنټ وي.

د سرو زرو د نړیوالې شورا د یوې نوې نظرپوښتنې پایلې ښيي، چې ډېرو مرکزي بانکونو د سرو زرو د زېرمو زیاتولو ته مخه کړې ده.

دې نړیوالې ادارې ویلي، د بهرنۍ اسعارو د زېرمو ۴۵ سلنه مدیران، چې په دې سروې کې یې ګډون کړی؛ تمه لري، چې اړوند مرکزي بانکونه به په راتلونکو ۱۲ میاشتو کې د سرو زرو زېرمې زیاتې کړي. دا تر اوسه بې‌ساری شمېر دی او د تېر کال پر پرتله دوه سلنه زیاتوالی ښيي.

د ۷۴ مرکزي بانکونو د دغې سروې له مخې، ۵۴ سلنه ځواب‌ورکوونکو ویلي، چې د سرو زرو زېرمې به یې له بدلون پرته پاتې شي او یوازې یې د یوې سلنې د کمېدا شونتیا یاده کړې ده.

دغه راز ۹۳ سلنه ګډونوالو ویلي، چې اوسمهال سره زر د دوی د بهرنیو اسعارو د زېرمو برخه جوړوي. په داسې حال کې، چې دا کچه تېر کال ۸۱ سلنه وه.

د کړکېچونو پر مهال د سرو زرو ښه چلند، په اوږدمهال کې د ارزښت ساتنه، د زېرمو تنوع او د جیوپولیټیکي خطرونو پر وړاندې خوندیتوب هغه مهم عوامل بلل شوي، چې مرکزي بانکونه یې د دغه ګران بیه فلز د ساتلو لوري ته هڅولي دي.

یاد راپور دا هم ښيي، چې ځینې مرکزي بانکونه د خپلو سرو زرو د زېرمو د ساتنې ځایونه لېږدوي یا یې متنوع کوي. د سرو زرو د نړیوالې شورا د موندنو له مخې، Bank of England اوس هم د نړۍ د مرکزي بانکونو د سرو زرو د زېرمو د ساتنې تر ټولو محبوب مرکز ګڼل کېږي.

د امریکا او ایران د شخړو د پای ته رسولو او د سیمه‌ییز کړکېچ د کمولو لپاره یوې لومړنۍ هوکړې ته له رسېدو وروسته د سرو زرو بیه له دوه سلنې ډېره لوړه شوه. دغه راز ورسره په نړیوالو بازارونو کې د تېلو بیې راکمې شوې او د امریکايي ډالر ارزښت هم کمزوری شو.

د بازار د راپورونو له مخې، د سرو زرو د نغدو معاملو بیه د ۲.۵ سلنې له زیاتوالي سره هر اونس ۴زره او ۳۲۲ اعشاریه ۸۷ ډالرو ته رسېدلې، چې د جون له نهمې راپدېخوا تر ټولو لوړه کچه بلل کېږي.

همداراز د امریکا د اګست میاشتې د سرو زرو راتلونکو معاملو بیه هم پر ورته کچه لوړه شوې او ۴زره او ۳۴۴ اعشاریه ۸۰ ډالرو ته رسېدلې ده.

امریکايي او ایراني چارواکو ویلي، چې په دې هوکړه کې د جګړې د پای ته رسولو، پر ایران د امریکا د اقتصادي محاصرې د ختمولو او د هرمز تنګي د پرانیستلو چوکاټ شامل دی. هرمز تنګی د نړۍ د تېلو د لېږد له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي.

له دې بدلون وروسته د امریکايي ډالر ارزښت په تېرو لس ورځو کې تر ټولو ټیټې کچې ته راکښته شوی او د نفتو بیه هم تر څلور سلنې ډېره کمه شوې ده.

د بازار شنونکي وايي، چې دې وضعیت د بیو د لوړېدا بهیر ورو کړی او د سرو زرو د بیو د لوړېدو لپاره یې مناسبه فضا برابره کړې ده.

د KCM Trade شرکت لوړپوړي شنونکي ټیم واټرر ویلي، چې د نفتو د بیو ټیټېدل او د ډالر کمزوري کېدل، چې د جیوپولیټیکي خطرونو د کمېدا پایله ده؛ په وروستیو ورځو کې د سرو زرو د بیو د ملاتړ مهم عوامل ول.

هغه خبرداری ورکړی، چې د دې بهیر دوام به تر ډېره د امریکا او ایران ترمنځ د سولې د هوکړې له ټینګښت سره تړلی وي.

دغه راز ځینو مالي بنسټونو ویلي، چې د نړیوالو سیاسي او اقتصادي بې‌ثباتیو په اړه اندېښنې اوس هم د سرو زرو د اوږدمهالې غوښتنې ملاتړ کوي؛ خو د سود د کچې لوړېدا کولی شي پر بازار فشار راولي.

په بازار کې د نورو فلزاتو په بیه کې هم د پام وړ زیاتوالی ثبت شوی دی؛ سپین زر، پلاټین او پالاډیوم ټولو تر درې سلنې ډېره وده کړې ده.

دا بدلونونه په داسې وخت کې رامنځته کېږي، چې نړیوال پانګه‌وال اوس د امریکا د فډرال ریزرف د سود د کچې د نوې پرېکړې پر تمه دي؛ هغه پرېکړه، چې د نړیوالو بازارونو راتلونکی ټاکلی شي.