د ۲۰۲۵-۲۰۲۶ مالي کال پر مهال له نهه ګاونډ هېوادونو سره د پاکستان سوداګریز کسر د ۳۰ سلنې له زیاتوالي سره نږدې ۱۵.۹ میلیارډ ډالرو ته رسېدلی دی.

د رسمي څرګندونو له مخې، د دې کسر لوی لامل د سیمې هېوادونو، په ځانګړي ډول افغانستان ته د پاکستان د صادراتو کمېدل بلل شوي دي.

د پاکستان د مرکزي بانک د څرګندونو له مخې؛ افغانستان، چین، بنګله‌دېش، سریلانکا، هند، ایران، نیپال، بوټان او مالډیف ته د پاکستان صادرات ۱۱ سلنه کم شوي او ۳.۹۵۳ میلیارډ ډالرو ته رسېدلي دي، خو له دغو هېوادونو واردات ۱۹.۱ سلنه زیات شوي او ۱۹.۸۸۶ میلیارډ ډالرو ته لوړ شوي دي.

راپور ښیي، چې د ۲۰۲۵ز.کال د اوکټوبر له لسمې نېټې راپدېخوا له افغانستان سره د سوداګرۍ ځنډېدا د پاکستان پر سیمه‌ییزو صادراتو د پام وړ اغېز کړی دی. په دې موده کې افغانستان ته د پاکستان صادرات ۶۸.۹ سلنه راکم شوي او ۲۴۳.۷ میلیونه ډالرو ته رسېدلي، همدارنګه له افغانستان څخه واردات هم ۷۴.۹ سلنه کم شوي او ۶.۵ میلیون ډالرو ته راټیټ شوي دي.

بل لور ته چین اوس هم د پاکستان تر ټولو ستر ګاونډ سوداګریز شریک پاتې شوی دی.

چین ته د پاکستان صادرات ۸.۴ سلنه زیات شوي او ۲.۶۸۴ میلیارډ ډالرو ته رسېدلي؛ خو له چینه واردات هم نږدې ۲۰ سلنه لوړ شوي او ۱۹.۵۳۸ میلیارډ ډالرو ته رسېدلي، چې د پاکستان د ټولې سیمه‌ییزې وارداتي کچې ۹۸ سلنه جوړوي.

همدارنګه بنګله‌دېش او سریلانکا ته د پاکستان صادرات کم شوي. په داسې حال کې، چې هند ته صادرات که څه هم تر دوه برابرو ډېر شوي؛ خو ارزښت یې اوس هم ډېر ټیټ دی او شاوخوا ۲.۹ میلیون ډالرو ته رسېږي.

د پاکستان«ډان» ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د پاکستان له لارې د افغانستان ټرانزیټي سوداګري په وروستیو کلونو کې خپلې تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې ده.

د راپور له مخې: د افغانستان د ټرانزیټي توکو ارزښت، چې د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا مخکې شاوخوا ۵ میلیارډ ډالر و؛ په وروستي مالي کال کې ۳۶۷ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

ډان لیکلي، که څه هم پاکستان د ۲۰۲۵ز.کال په اوکټوبر میاشت کې د امنیتي اندېښنو له کبله د ډیورند کرښې ځینې لارې وتړلې او دې چارې د ټرانزیټ د کمېدو بهیر چټک کړ؛ خو د سوداګرۍ د راکمېدا لړۍ له دې وړاندې پیل شوې وه.

د راپور له مخې؛ افغانستان هڅه کړې، چې د پاکستان پر بندرونو خپله تکیه کمه کړي او د ایران له لارې د سوداګرۍ پر پراخولو او د منځنۍ آسیا له هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو پر پیاوړتیا بدیلې لارې ومومي.

راپور زیاتوي، چې د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا وروسته په لومړیو کې د پاکستان له لارې ټرانزیټ زیات شو او په ۲۰۲۳ مالي کال کې له ۱۰۲ زره کانټینرونو واوښت؛ خو وروسته یې پرله‌پسې د کمېدا لوری خپل کړ.

ډان همداراز ویلي؛ معکوس ټرانزیټ، چې د پاکستان له لارې یې درېیمو هېوادونو؛ پر ځانګړي توګه هند ته د افغانستان د صادراتو زمینه برابروله، نږدې درېدلی دی. د دغه ټرانزیټ ارزښت په ۲۰۲۵ مالي کال کې له ۴۵۴ میلیون ډالرو څخه په ۲۰۲۶ مالي کال کې یوازې ۷ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

ورځپاڼې د نړیوال بانک د څرګندونو له مخې لیکلي، چې ایران اوس د افغانستان د وارداتو تر ټولو ستره سرچینه ده او د دغه هېواد مستقیمې او ټرانزیټي لارې د افغانستان د ټولو وارداتو نږدې نیمايي برخه جوړوي؛ خو نړیوال بانک خبرداری ورکړی، چې بدیلو لارو ته د سوداګرۍ اوښتل د وارداتو لګښتونه لوړ کړي، د صادراتو عواید یې راکم کړي او د بیو د لوړېدا فشارونه یې زیات کړي دي.

د راپور له مخې، د ډیورند کرښې په اوږدو کې د سوداګرۍ کمېدا د لېږد رالېږد، ګمرکونو، زېرمتونونو او نورو اړوند سکټورونو زرګونه کاري فرصتونه هم اغېزمن کړي دي.

ایران، افغانستان او تاجکستان د یوه ګډ هوکړه‌لیک له لاسلیکولو سره د ټرانزیټي همکاریو، د توکو د نړیوال لېږد رالېږد او د درې‌واړو هېوادونو ترمنځ د سیمه‌ییز نښلون پر پیاوړتیا ټینګار وکړ.

د ایران سفارت په دوشنبه ښار کې ویلي، دغه سند د افغانستان، ایران او تاجکستان ټرانسپورټي چارواکو د مشهد د درې‌اړخیزه غونډې پر مهال لاسلیک کړی دی.

د راپور له مخې، دغه غونډه د سیمه‌ییزو همکاریو د پراختیا، د توکو د نړیوال ټرانزیټ د ودې، د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا او د نړیوال ټرانسپورټ په برخه کې د همغږۍ له لارې د رغنده تعاملاتو د پراختیا پر موخه جوړه شوې وه.

دغه هوکړه‌لیک د ایران د سړکونو او سړکیز ټرانسپورټ د ادارې رییس او د ترانسپورټ وزارت مرستیال رضا اکبري، د تاجکستان د ټرانسپورټ وزارت مرستیال شایسته سعیدمرادزاده او د افغانستان د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د حقوقي چارو او هوکړه‌لیکونو عمومي رییس یارمحمد رمضان لاسلیک کړی دی.

تمه ده، چې د دې هوکړې پلي کېدل به د افغانستان، ایران او تاجکستان ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا، د توکو د ټرانزیټ آسانتیا او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا زمینه برابره کړي.