د پاکستان سترې محکمې چارواکو ته امر کړی، چې د دې هېواد پخوانی لومړی وزیر عمران خان د روغتیايي اندېښنو له کبله له اډیاله زندان څخه د اسلام‌‌آباد یوه روغتون ته ولېږدوي.

محکمې امر کړی، چې ۷۳ کلن عمران خان دې په ۴۸ ساعتونو کې د شفا نړیوال روغتون ته ولېږدول شي او لږ تر لږه دې د سپټمبر تر تر شپاړلسمې هلته پاتې شي. شونې ده، چې په همدې نېټه د هغه دوسیه بیا وڅېړل شي. ویل کیږي، چې د نوموړي لېږد به تر سختو امنیتي تدابیرو لاندې ترسره شي.

دغه حکم د عمران خان د کورنۍ، وکیلانو او د پاکستان تحریک انصاف ګوند له غوښتنو وروسته صادر شوی دی. دوی څو ځله د عمران خان د روغتیايي وضعیت د خرابېدا او روغتیايي خدمتونو ته د هغه د لاسرسي په اړه اندېښنه څرګنده کړې وه.

د سترې محکمې درې کسیزې قضايي ډلې هم د عمران خان د روغتیایي کتنې او درملنې لپاره د یوه طبي پلاوي د جوړولو امر کړی دی.

د عمران خان خور ډاکټرې عظمی خان او د هغه شخصي ډاکټر ته اجازه ورکړ شوې، چې د نوموړي د کتنې او درملنې پر مهال حضور ولري. د درملنې لګښتونه به هم د هغه کورنۍ ورکوي.

د عمران خان وکیلانو له دې مخکې ویلي وه، چې نوموړي د زندان په موده کې د خپلې ښۍ سترګې د لید یوه د پام وړ برخه له لاسه ورکړې ده. هغه د روان کال په لومړیو کې هم د سترګې د یوې ستونزې له کبله تر درملنې لاندې و.

د تحریک انصاف ګوند ویاند ذوالفقار بخاري د سترې محکمې له پرېکړې هرکلی کړی؛ خو ویلي یې دي، چې عمران خان باید مخکې روغتون ته لېږدول شوی وای؛ ځکه د نوموړي پر وینا د عمران خان روغتیايي وضعیت له دې وړاندې د پام وړ خراب شوی دی.

محکمې اړوند چارواکو ته هم امر کړی، چې په روغتون کې د عمران خان د بستر کېدا پر مهال د روغتون شاوخوا امنیت او عامه نظم خوندي کړي.

عمران خان د ۲۰۲۳ز.کال له اګست راپدېخوا په څو قضیو کې له محکومېدا وروسته په زندان کې دی. نوموړی او ګوند یې دغه قضیې سیاسي انګېزه لرونکې بولي. د هغه یو شمېر محکومیتونه ځنډول شوي یا لغوه شوي او په ځینو نورو قضیو کې یې د استیناف غوښتنې تر څېړنې لاندې دي.

عمران خان له ۲۰۱۸ز.کال څخه د ۲۰۲۲ز.کال تر اپریل پورې د پاکستان لومړی وزیر و او د ۲۰۲۲ز.کال په اپریل کې د باور رای له لاسه ورکولو وروسته له دندې لرې شو.

قطر ويلي؛ ایراني پیلوټان یې نه دي نیولي، بلکې د یوه ایراني پیلوټ مړی یې له هغې وروسته موندلی، چې د دغه هېواد له هوايي حریم څخه یې سرغړونه کړی وه.

د قطر بهرنیو چارو وزارت ویاند د شنبې پر ورځ ویلي، ایراني پیلوټان د روان کال په لومړیو کې د قطر هوايي حریم ته ننوتي وه؛ خو د قطري چارواکو اړیکې ته یې ځواب نه‌و ویلی.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، له دې وروسته د قطر د لټون او ژغورنې ډلو د یوه پیلوټ د مړي پاتې شوني موندلي او قطري چارواکو د مړي د لېږد د همغږۍ لپاره له ایران سره اړیکه نیولې ده.

د قطر بهرنیو چارو وزارت ویاند زیاته کړې، چې تهران تر اوسه د دوحې هغې بلنې ته ځواب نه‌دی ورکړی، چې د دې عملیاتو اړوند جزئیات وڅېړل شي.

دا موضوع په داسې حال کې راپورته شوې، چې په منځني ختیځ کې سیمه‌ییز تاوتریخوالی او د هوايي حریم د امنیت په اړه اندېښنې اوس هم دوام لري.

د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي د څرګندونو له مخې؛ ایران او امریکا په خلیج کې د جګړې د دایمي پای ته رسولو پر څرنګوالي اوس هم سره اختلاف لري او په جون کې د شوې لنډمهاله هوکړې د بیا عملي کولو او د هغې د ژمنو د پلي کېدا لپاره د مهال‌وېش ټاکلو په خبرو کې هیڅ پرمختګ نه‌دی شوی.

د رویټرز د راپور له مخې دې ایراني سرچینې ویلي: د منځګړو له لارې د خبرو له مهمو موضوعاتو څخه یوه دا ده، چې امریکا بېرته لنډمهالې هوکړې ته راوګرځي او د خپلو ژمنو د پلي کېدا لپاره مهال‌وېش وټاکي؛ خو په دې برخه کې«په هېڅ ډول پرمختګ» نه‌دی شوی.

دا څرګندونې له هغې وروسته راپورته شوې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یو ځل بیا د ایران پر مشرانو سختې نیوکې وکړې.

په سیمه کې د سې‌شنبې ورځې د سمندري بېړیو پر وړاندې له نویو بریدونو وروسته، دغو څرګندونو د کړکېچ د اواري هیلې نورې هم کمزورې کړې.

په جون کې شوې هوکړې د« ټولو جبهاتو د پوځي عملیاتو سمدستي او دایمي پای» اعلان کړی و؛ خو دغه هوکړه ډېر ژر له منځه ولاړه. ټرمپ د جولای پر اوومه ویلي، چې هوکړه« پای ته رسېدلې» او د ایران بهرنیو چارو وزارت یوه اوونۍ وروسته اعلان وکړ، چې هوکړه «ځنډول شوې» ده.

امریکا ایران تورنوي، چې د هوکړې له مخې یې د هرمز مهمه سمندري لار د بیا پرانیستلو ژمنه نه‌ده عملي کړې.

تهران وايي؛ واشنګټن پخپلو هغو ژمنو عمل نه‌دی کړی، چې د ایران پر بندرونو د بندیز لرې کول او د ایران د کنګل شویو شتمنیو خوشې کول هم په کې شامل دي.

ټرمپ د چارشنبې پر ورځ ویلي، چې امریکا د هرمز تنګي« بشپړ کنټرول» په لاس کې لري.

د هرمز تنګي د چارو ادارې، چې ایران د دې اوبلارې د مدیریت لپاره جوړه کړې ویلي، دغه سمندري لار اوس هم تړلې ده او تر هغې به بېرته نه پرانیستل کیږي، چې د ایران شرایط ونه منل شي.

ټرمپ په «ټروت سوشل» پاڼکه کې لیکلي:« ایران یوازې خبرې کوي او هیڅ عملي اقدام نه‌کوي؛ د منځني ختیځ زورواکي نوره نشته.»

ټرمپ نه یوازې له جګړې راپدېخوا د کړکېچ د زیاتېدا ګواښونه کړي، بلکې دا ادعا هم کوي، چې د سولې هوکړه نږدې ده.

د راپور له مخې، د فبرورۍ له اته‌ویشتمې راپدېخوا، چې امریکا او اسرائیل پر ایران بریدونه پیل کړي؛ په دې جګړه کې زرګونه کسان وژل شوي، چې ډېری یې په ایران او لبنان کې دي.

ایران بیا په عمان، اردن، کویټ، اسرائیل، متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان په ګډون په بېلابېلو هېوادونو کې پر امریکايي تاسیساتو او بېخبناوو بریدونه کړي دي.

د جون د لنډمهاله اوربند هوکړې ۶۰ ورځې وخت ټاکلې و، چې د دواړو لوریو پر ګډه هوکړه د غځېدا وړ وه. ټاکل شوې وه، چې په دې ورځو کې ایران او امریکا یوې وروستۍ هوکړې ته ورسېږي او د ایران اټومي پروګرام به محدود او د امریکا بندیزونه لرې شي.

ایراني سرچینې د چارشنبې پر ورځ د ترکیې د انادولو خبري آژانس هغه راپور هم رد کړ، چې د پاکستاني حکومتي سرچینو د څرګندونو له مخې یې ویلي وه، چې دواړو لوریو د دغې ۶۰ ورځني وخت پر غځولو هوکړه کړې ده.

سرچینې رویټرز ته ویلي:« د وخت د غځولو په اړه هیڅ خبرې نه‌کېږي؛ ځکه د ایران له نظره داسې وخت نه‌دی راغلی، نو د غځولو خبره یې هم نشته. امریکا له هوکړې ۴۸ ساعته وروسته هغه نقض کړه او څو ورځې وروسته ترې ووتله.»

هرمز تنګی، چې د ایران او عمان ترمنځ پروت دی او د خلیج د سیمې د اوبو لارې ته لار پرانیزي؛ له جګړې مخکې د نړۍ د تېلو او مایع طبیعي ګاز د لېږد شاوخوا پېنځمه برخه سمبالوله.

د جګړې له پیل راپدېخوا د برنټ اومه تېلو بیې لوړې شوې او په یوه پړاو کې یې د هر بېرل بیه ۱۲۶ ډالرو ته ورسېده، چې د جګړې له پیل مخکې کچې شاوخوا ۷۵ سلنه لوړه وه. په بازار کې بې‌ثباته راکړه ورکړه د خلیج له سیمې د تېلو د رسولو د احتمالي ګډوډۍ او د سولې د خبرو په اړه د بدلېدونکو څرګندونو له کبله ده.

د چارشنبې پر ورځ د تېلو بیې لومړی لوړې شوې؛ خو وروسته په بې‌ثباته بازار کې بېرته ثابتې شوې. دا بدلون وروسته له هغې راغی، چې د ۲۰۲۶ز.کال لپاره د تېلو د تقاضا وړاندوینې راکمې شوې. د برنټ اومه تېلو بیه شاوخوا ۸۸ ډالره او د امریکا د «وسټ ټکزاس انټرمیډیټ» اومه تېلو بیه شاوخوا ۸۳ ډالره وه.