د پاکستان«ډان» ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د پاکستان له لارې د افغانستان ټرانزیټي سوداګري په وروستیو کلونو کې خپلې تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې ده.

د راپور له مخې: د افغانستان د ټرانزیټي توکو ارزښت، چې د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا مخکې شاوخوا ۵ میلیارډ ډالر و؛ په وروستي مالي کال کې ۳۶۷ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

ډان لیکلي، که څه هم پاکستان د ۲۰۲۵ز.کال په اوکټوبر میاشت کې د امنیتي اندېښنو له کبله د ډیورند کرښې ځینې لارې وتړلې او دې چارې د ټرانزیټ د کمېدو بهیر چټک کړ؛ خو د سوداګرۍ د راکمېدا لړۍ له دې وړاندې پیل شوې وه.

د راپور له مخې؛ افغانستان هڅه کړې، چې د پاکستان پر بندرونو خپله تکیه کمه کړي او د ایران له لارې د سوداګرۍ پر پراخولو او د منځنۍ آسیا له هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو پر پیاوړتیا بدیلې لارې ومومي.

راپور زیاتوي، چې د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا وروسته په لومړیو کې د پاکستان له لارې ټرانزیټ زیات شو او په ۲۰۲۳ مالي کال کې له ۱۰۲ زره کانټینرونو واوښت؛ خو وروسته یې پرله‌پسې د کمېدا لوری خپل کړ.

ډان همداراز ویلي؛ معکوس ټرانزیټ، چې د پاکستان له لارې یې درېیمو هېوادونو؛ پر ځانګړي توګه هند ته د افغانستان د صادراتو زمینه برابروله، نږدې درېدلی دی. د دغه ټرانزیټ ارزښت په ۲۰۲۵ مالي کال کې له ۴۵۴ میلیون ډالرو څخه په ۲۰۲۶ مالي کال کې یوازې ۷ میلیون ډالرو ته راټیټ شوی دی.

ورځپاڼې د نړیوال بانک د څرګندونو له مخې لیکلي، چې ایران اوس د افغانستان د وارداتو تر ټولو ستره سرچینه ده او د دغه هېواد مستقیمې او ټرانزیټي لارې د افغانستان د ټولو وارداتو نږدې نیمايي برخه جوړوي؛ خو نړیوال بانک خبرداری ورکړی، چې بدیلو لارو ته د سوداګرۍ اوښتل د وارداتو لګښتونه لوړ کړي، د صادراتو عواید یې راکم کړي او د بیو د لوړېدا فشارونه یې زیات کړي دي.

د راپور له مخې، د ډیورند کرښې په اوږدو کې د سوداګرۍ کمېدا د لېږد رالېږد، ګمرکونو، زېرمتونونو او نورو اړوند سکټورونو زرګونه کاري فرصتونه هم اغېزمن کړي دي.

ایران، افغانستان او تاجکستان د یوه ګډ هوکړه‌لیک له لاسلیکولو سره د ټرانزیټي همکاریو، د توکو د نړیوال لېږد رالېږد او د درې‌واړو هېوادونو ترمنځ د سیمه‌ییز نښلون پر پیاوړتیا ټینګار وکړ.

د ایران سفارت په دوشنبه ښار کې ویلي، دغه سند د افغانستان، ایران او تاجکستان ټرانسپورټي چارواکو د مشهد د درې‌اړخیزه غونډې پر مهال لاسلیک کړی دی.

د راپور له مخې، دغه غونډه د سیمه‌ییزو همکاریو د پراختیا، د توکو د نړیوال ټرانزیټ د ودې، د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا او د نړیوال ټرانسپورټ په برخه کې د همغږۍ له لارې د رغنده تعاملاتو د پراختیا پر موخه جوړه شوې وه.

دغه هوکړه‌لیک د ایران د سړکونو او سړکیز ټرانسپورټ د ادارې رییس او د ترانسپورټ وزارت مرستیال رضا اکبري، د تاجکستان د ټرانسپورټ وزارت مرستیال شایسته سعیدمرادزاده او د افغانستان د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د حقوقي چارو او هوکړه‌لیکونو عمومي رییس یارمحمد رمضان لاسلیک کړی دی.

تمه ده، چې د دې هوکړې پلي کېدل به د افغانستان، ایران او تاجکستان ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا، د توکو د ټرانزیټ آسانتیا او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا زمینه برابره کړي.

ایران، افغانستان او تاجکستان په یوه درې‌اړخیزه غونډه کې د درې واړو هېوادونو ترمنځ د ټرانزیټي او سړکیز لېږد رالېږد د همکاریو د پراختیا لارې چارې وڅېړلې.

د ایران د لارو او ښار جوړونې وزارت ویلي، دغه غونډه د چنګاښ پر درویشتمه او څلیریشتمه / د جولای پر څوارلسمه او پېنځلسمه د خراسان رضوي ولایت په مرکز مشهد ښار کې د درې واړو هېوادونو د چارواکو پر ګډون جوړه شوې وه.

د یاد وزارت د څرګندونو له مخې، په دې غونډه کې د توکو د سړکیز لېږد رالېږد په برخه کې د درې‌اړخیزو همکاریو پیاوړتیا، د ټرانزیټي دهلېزونو فعالول، د سوداګریزو راکړو ورکړو زیاتوالی او د سیمه‌ییزو همکاریو پراختیا د بحث اړین ټکي وه.

د ایران د لارو او ښار جوړونې وزارت ټینګار کړی، چې دغه نوښت کولی شي نړیواله سوداګري آسانه او په سیمه کې له پرله‌پسې پرمختګ ملاتړ وکړي.

یاد وزارت زیاته کړې، چې د مشهد غونډه له ګډو ظرفیتونو څخه د غوره ګټې اخیستنې، د سیمه‌ییزو اړیکو د پیاوړتیا، په نړیوالو ټرانسپورټي دهلېزونو کې د سیمې د ونډې د زیاتوالي او د ټرانزیټي بنسټیزو پروژو د پراختیا لپاره اړین ګام بلل کېږي.