د رویترز خبري آژانس راپور ورکړی، چې د منځنۍ آسیا هېوادونو او افغانستان د روان کال په لومړیو درې میاشتو کې له روسیې او بېلاروس څخه د اوسپنې‌پټلۍ له لارې د سون توکو واردات له ۵۰ سلنې زیات کړي؛ ځکه، چې له یوې‌خوا د سیمې کړکېچونو له روسیې څخه د انرژۍ د صادراتو لوري بدل کړی او له بلې‌خوا له منځني ختیځ څخه عرضه هم کمه شوې ده.

د سوداګرو له‌خوا د خپرو شویو معلوماتو له مخې؛ له جنوري څخه تر مارچ پورې وخت کې دغو هېوادونو ته د سون توکو رسولو ټول حجم ۳.۳۴۷ میلیون مټریک ټنو ته رسېدلی دی.

رویټرز ويلي؛ له هغې وروسته، چې اروپایي ټولنې د ۲۰۲۳ ز.کال په فبرورۍ کې د روسیې د سون توکو پر وارداتو بندیزونه ولګاوه؛ نو د مرکزي آسیا هېوادونه د روسیې د سون توکو د صادراتو اصلي بازار شو.

که څه هم روسیې د جولای تر پایه پورې د سون توکو صادرات محدود کړي؛ خو د مرکزي آسیا ځینې هېوادونه، چې له مسکو سره د بین‌الحکومتي تړونونو له مخې معافیت لري، خپل واردات روان ساتلي دي.

د یاد راپور له مخې؛ مغولستان د ۸۴۰ زره ټنو پر وارداتو په سیمه کې د روسیې د سون توکو تر ټولو لوی پېرودونکی هېواد دی. افغانستان هم سره له دې، چې د روسیې د سون توکو د صادراتو له بندیزونو څخه رسمي معافیت نه‌لري، د بېلاروس د صادراتو د دوام له کبله خپل واردات زیات کړي دي.

رویترز زیاته کړې، چې د افغانستان واردات له روسیې او بېلاروس څخه د روان کال په لومړیو درې میاشتو کې د ۲۰۲۵ ز.کال د همدومره وخت پر پرتله څلور چنده زیات شوي او ۵۳۰ زره ټنو ته رسېدلي ، چې ۲۳۱ زره ټنه تېل دي.

د ازبکستان ملي احصائې کمیټې د نوي خپاره شوي راپور له مخې؛ د ۲۰۲۶ ز.کال په لومړیو دوه میاشتو کې د ازبکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ حجم ۲۹۸.۴ میلیون ډالرو ته رسېدلی دی.

د دې راپور له مخې، چې ټرنډ خبري سرچینې د رسمي څرګندونو له مخې خپور کړی؛ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ حجم د ۲۰۲۵ ز.کال د ورته مودې پر پرتله شاوخوا ۸.۲ سلنه زیات شوی، چې هغه وخت ۲۷۵.۹ میلیون ډالر ثبت شوي وه.

اړوند احصائې ښیي؛ د دغې دوه اړخیزې سوداګرۍ حجم د ۲۰۲۴ ز.کال پر پرتله د پام وړ زیات شوی، چې له ۱۳۱.۲ میلیون ډالرو څخه دوه چنده زیات دی او په تېرو دوه کلونو کې ۱۲۷.۵ سلنه زیاتوالی لري.

افغانستان د ازبکستان د اړینو سوداګریزو ملګرو په ډله کې پاتې دی او د سوداګریز حجم له پلوه د ۲۰ غوره هېوادونو په ډله کې یې ځای نیولی دی.

اوس‌ د ازبکستان صادرات افغانستان ته ۲۸۹.۱ میلیون ډالر دي او د ټول دوه اړخیزې سوداګرۍ ۹۶.۹ سلنه جوړوي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو د صادراتو پر بنسټ ولاړ ارزښت ښیي.

د دغه راپور له مخې؛ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریز جوړښت کرنیز محصولات، د انرژۍ سرچینې، صنعتي او تولیدي توکي رانغاړي.

په ټولیزه توګه د ازبکستان د بهرنۍ سوداګرۍ حجم د ۲۰۲۶ ز.کال په لومړیو دوه میاشتو کې ۱۱.۶ میلیارډ ډالرو ته ورسېد او هېواد یې د نړۍ له ۱۶۰ څخه زیاتو هېوادونو سره فعالې سوداګریزې اړیکې لري.

اقتصادي کارپوهان دا بهیر د سیمه‌ییزې همکارۍ د پراختیا او د منځنۍ آسیا په سوداګرۍ کې د افغانستان د زیاتېدونکي رول نښه ګڼي.

په کابل کې د افغانستان او ازبکستان د اندیجان د خصوصي سکټورونو ترمنځ د ۵۲۰ میلیون ډالرو پر ارزښت ۳۸ هوکړه‌لیکونه لاسلیک کړل.

د ورکړ شویو معلوماتو پر بنسټ ۳۰۰ میلیون ډالر د پانګونې، ۱۵۰ میلیون ډالر د وارداتو او ۷۰ میلیون ډالر د صادراتو لپاره ځانګړي شوي دي.

د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو پراختیا ته پر نغوته(اشاره ) ویلي، چې تر دې دمه د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د یو میلیارډ ډالرو څخه زیات ارزښت لرونکي تړونونه لاسلیک شوي دي.

هغه زیاته کړې، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ اقتصادي اړیکې د پلي کېدا نوي پړاو ته دننه شوي دي.

نورالدین عزیزي ویلي؛ افغانستان د ازبک محصولاتو لپاره یو لوی بازار دی او هم هغه هېواد ته د پام وړ صادراتي ظرفیتونه لري.

هغه ټینګار کړی، چې پانګونه باید د ګډې ملګرتیا پر بنسټ وشي او حکومت د کورنیو او بهرنیو پانګه‌ونو هرکلی کوي.

دغه راز د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې اعلان کړی، چې په تېرو شپږ میاشتو کې د کابل او تاشکند ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پیاوړتیا د پام وړ وه او د دواړو خواوو ترمنځ د ۱.۴ میلیارډ ډالرو پر ارزښت د هوکړه‌لیکونه لاسلیک شوي، چې یو شمیر یې د پلي کولو پړاو ته دننه شوي دي.

د دې ادارې د څرګندونو له مخې؛ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کلنی حجم شاوخوا ۱.۵ میلیارډ ډالرو ته رسېدلی دی.

د ازبکستان د اندیجان والي شهرت‌بیک عبدالرحمانوف د دوه اړخیزو اړیکو پر ښه‌والي د ټینګار ترڅنګ ویلي؛ ازبک سوداګر چمتو، چې خپلې تجربې افغان سوداګرو ته وړاندې کړي.

د ازبکستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې رییس دوران وهابوف د چرګانو په روزنه، ټوکراوبدلو، خوراکي توکو، فرنیچر، چرمي بوټانو، برښنا مزو، درمل جوړونې او ساختماني برخو کې د ازبک پانګوالو شتون اعلان کړ او هیله من شو، چې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټورونو ترمنځ همکاري به نوره هم پراخه شي.

په دې غونډه کې سیمه‌ییزو افغان چارواکو له ازبک سوداګرو وغوښتل، چې په ننګرهار ولایت کې پانګونه وکړي او وایي، چې په دې ولایت کې د پانګونې لپاره وړ شرایط لرو.