تازه خبرونه
د کابل پر نوښت د افغانستان او منځنۍ آسیا هېوادونو ترمنځ د مشورتي خبرو لومړۍ غونډه جوړه شوه
د “افغانستان او منځنۍ آسیا مشورتي خبرې” تر سرلیک لاندې لومړۍ غونډه د یکشنبې پر ورځ( د وري شپاړلسمه) په کابل کې د افغانستان اسلامي امارت د بهرنیو چارو وزارت پر نوښت جوړه شوه.
د افغانستان او منځنۍ آسیا هېوادونو ترمنځ د مشورتي خبرو لومړۍ غونډه په کابل کې بهرنیو چارو د وزیر امیرخان متقي پر خبرو پیل او پر اقتصادي، سوداګریزو، ټرانزیټي او سیمهییز اتصال په اړوند برخو کې د همکارۍ پراخولو راوڅرخېده.
د “افغانستان او منځنۍ آسیا مشورتي خبرې” تر سرلیک لاندې لومړۍ غونډه د یکشنبې پر ورځ( د وري شپاړلسمه) په کابل کې د افغانستان اسلامي امارت د بهرنیو چارو وزارت پر نوښت جوړه شوه.
د افغانستان اسلامي امارت بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په خپله بشپړه وینا کې د افغانستان او منځنۍ آسیا هېوادونو ترمنځ د سیاسي، اقتصادي او امنیتي همکاریو پر پراختیا ټینګار وکړ.
دا غونډه په کابل کې د ازبکستان، قرغزستان، ترکمنستان، تاجکستان او قزاقستان په ګډون د مرکزي آسیا هېوادونو د لوړ پوړو استازو په شتون کې ترسره شوه، چې موخه یې د ډیپلوماټیکې همغږۍ د پیاوړتیا، د سیمهییزو پرمختګونو ارزونه او د افغانستان او منځنۍ آسیا ترمنځ د اقتصادي، سوداګریزو او ټرانزیټي همکاریو د پراختیا لپاره د څو اړخیز میکانیزم جوړول ول.
متقي په پرانیستونکو څرګندونو کې د دې غونډې پر اړتیا ټینګار وکړ او څرګندوي، چې د افغانستان- منځنۍ آسیا مشورتي خبرې د نظرونو د تبادلې، د سیمهییزو پرمختګونو په اړه مشورې او د ګډې همکارۍ د پراخولو لپاره د عملي لارو چارو د لټولو لپاره یو څو اړخیز سیاسي میکانیزم دی.
په تېرو پېنځه کلونو کې د همکارۍ پراختیا
د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې په تېرو پېنځه کلونو کې، د افغانستان اسلامي امارت او د مرکزي آسیا هېوادونو د دوه اړخیزو اړیکو، اقتصادي، ټرانزیټي او سیمهییزو همکاریو د پیاوړتیا لپاره محسوس او اغېزمن ګامونه پورته کړي دي.
د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ نن د افغانستان او مرکزي آسیا هېوادونو ترمنځ د اړیکو کیسه «د فرصت، همکارۍ او سیمهییزې همغږۍ کیسه ده » او له افغانستان سره په تعامل کې د مرکزي آسیا هېوادونو عملي چلند؛ په ځانګړي توګه په سیاسي، اقتصادي او ټرانزیټي برخو کې د سیمهییزې کچې د متقابل باور او همکارۍ یوه بریالۍ بېلګه ګڼل کیږي.
د غونډې بنسټیزې موخې
امیر خان متقي څرګنده کړې، چې غونډه پر څو اساسي موخو د افغانستان او مرکزي آسیا هېوادونو ترمنځ پر سیاسي ډیالوګ او ډیپلوماټیکې همغږۍ د ټینګار ترڅنګ د اقتصادي همکاریو پر نويو فرصتونو، سیمهییزو پرمختګونو او د ثبات او دوامداره پرمختګ د پیاوړتیا لپاره د نظرونو پر تبادله راڅرخیږي.
هغه زیاته کړې؛ افغانستان هیله لري، چې د دې غونډې له ترسره کېدا سره به د فرصتونو او ننګونو ګډه ارزونه رامنځته او د اقلیمي بدلون، سوداګرۍ، ټرانزیټ او امنیت په برخو کې د راتلونکي همکارۍ لپاره یوه پراخه د لارې نقشه رامنځته شي.
په نړیوال نظام کې پرمختګونه او د سیمې رول
د بهرنیو چارو وزیر د نړیوال نظام اوسني حالت ته هم د نغوتې( اشارې ) تر څنګ ویلي؛ نن نړۍ له جدي ننګونو او پوښتنو سره مخ ده او په ورته وخت کې پر نړیواله کچه متضاد بیانونه او تصورات رامنځته شوي دي.
هغه زیاته کړې؛ له یوېخوا د آسیا په ځانګړي توګه په یوریشیا سیمه کې، اقتصادي تحرک مخ پر زیاتېدا دی او له بلېخوا د لویدیځې آسیا سیمه له جګړې او ناوړه امنیتي، سیاسي او اقتصادي پایلو سره مخ ده.
د متقي د څرګندونو له مخې؛ افغانستان او د منځنۍ آسیا هېوادونه له اړوند بدلونونو اغېزمن شوي او له همدې کبله اړتیا ده، چې ګډې ننګونې له پوره همغږۍ سره اداره شي او د سیمهییز پرمختګ او ادغام لپاره شته وړتیاوې ګټورې وکارول شي.
تاریخي او کلتوري اړیکې
متقي د افغانستان او منځنۍ آسیا هېوادونو ترمنځ تاریخي او کلتوري اړیکو ته په نغوته کې زیاته کړې؛ د دې هېوادونو ترمنځ اړیکې تاریخي، جغرافیایوي، مذهبي او کلتوري ګډې ریښې لري.
هغه د سیمې د سترو اسلامي او کلتوري شخصیتونو لکه امام ابو حنیفه، امام بخاري او امام ترمذي یادونه وکړه، چې د اسلامي تمدن په جوړښت کې یې اړین رول لوبولی دی.
همدارنګه هغه علمي او کلتوري شخصیتونو لکه ابو ریحان البیروني، رودکي، مختار قلي فراهي، علیشیرنوایي او ابو نصر فارابي یادونه هم کړې، چې د سیمې د ګډ میراث یوه برخه ده.
د افغانستان بهرنۍ پالیسي
متقي ویلي، چې د افغانستان اسلامي امارت بهرنۍ پالیسي پر اسلامي ورورګلوۍ، ښه ګاونډیتوب، متقابل درناوي، توازن او اقتصاد پر بنسټ ولاړه ده.
هغه ټینګار کړی، چې د منځنۍ آسیا هېوادونه په دې پالیسي کې ځانګړی ځای لري او افغانستان د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا سربېره پر سیمهییزه همکارۍ هم ټینګار کوي.
له پاکستان سره خبرې اترې
امیر خان متقي د خپلې وینا په یوه بله برخه کې ځینو سیمهییزو ننګونو ته په نغوته کې څرګندوي؛ د ځینو سیمهییزو لوبغاړو امنیتي لیدلوري د اقتصادي او ټرانزیټي همکارۍ د پراختیا مخه نیولې ده.
هغه وایي، چې افغانستان د چین پر نوښت په اورومچي کې له پاکستان سره د خبرو د صادقانه حل لارې لپاره برخه اخیستې ده.
متقي ټینګار کړی: افغانستان تل غواړي، چې ستونزې د تفاهم او خبرو اترو له لارې حل کړي؛ خو په ورته وخت کې دا حق هم لري، چې له خپلې ځمکنۍ بشپړتیا او خلکو دفاع وکړي.
امنیت او سرحدي همکاري
د بهرنیو چارو وزیر وایي، چې افغانستان د مرکزي آسیا له هېوادونو سره له ۲زره ۳۲۹ کیلومټرو څخه ډېرې ګډې اوبه او ځمکنۍ پولې لري او د آمو سیند د څنډو د پیاوړتیا او د سرحدي نښو په عصري کولو کې همکاري هم اړینه بولي.
هغه زیاته کړې؛ د داعش فعالیتونه، د مخدره توکو قاچاق، غیرقانوني مهاجرت او د پولې هاخوا منظم جرمونه د دواړو خواوو ګډې اندېښنې دي.
د متقي د څرګندونو له مخې؛ د افغانستان امنیتي ادارو له دې ګواښونو سره د مقابلې لپاره اړین اقدامات کړي دي او اوس له مرکزي آسیا هېوادونو سره په ګډو پولو کې هیڅ امنیتي ستونزه نشته.
د افغانستان داخلي وضعیت
امیر خان متقي د خپلې وینا پر مهال وویل: له نږدې نیمې پېړۍ بې ثباتۍ وروسته افغانستان اوس ثبات او عمومي امنیت ترلاسه کړی او د حکومتدارۍ بنسټونه مخ پر رپیاوړي کېدا دي.
هغه زیاته کړې؛ اداري فساد له منځه وړل شوی او د بیوروکراسۍ ساده کولو او د دولتي خدماتو ډیجیټل کولو پروسه روانه ده.
هغه دا هم ویلي، چې د اسلامي امارت د رهبر د فرمان پر بنسټ په افغانستان کې د مخدره توکو کښت، پلور او قاچاق منع شوی او د اړوند ادارو عملي اقداماتو د نشهیي توکو کښت تقریبا صفر ته رسولی دی.
د سوداګرۍ وده او سیمهییزې پروژې
متقي څرګنده کړې؛ افغانستان د اقتصاد پر بنسټ د پالیسۍ پر غوره کولو د سوداګرۍ ودې او بهرنۍ پانګونې راجلبولو ته لار اواره کړې ده.
د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ په ۲۰۲۵ کال کې نړیوال بانک د افغانستان اقتصادي وده ۴.۳ سلنه ښودلې ده.
هغه ویلي، چې د منځنۍ آسیا له هېوادونو سره د افغانستان د سوداګرۍ حجم په ۲۰۲۵ ز.کال کې شاوخوا ۲.۷ میلیارډ ډالرو ته رسېدلی او هدف یې دا دی، چې دا شمېر به په راتلونکو درې یا څلور کلونو کې ۱۰ میلیارډ ډالرو ته لوړه شي.
متقي د مهمو سیمهییزو پروژو یادونه هم کړې؛ د ټاپي ګاز نللیکې پروژه، د کاسا-۱۰۰۰ برښنا لیږد پروژه، د لاجورد سړک پروژه او شپږ لارې دهلیز یې تر کار لاندې بېلګې دي.
هغه ویلي، چې تر اوسه پورې د هرات- ترکمنستان په سرحدي لار کې د ټاپي نللیکه ۲۵ کیلومټره بشپړه شوې او ۱۲۰ کیلومټره نور د پلي کېدا لپاره چمتو ده.
د همکارۍ د راتلونکي لپاره د افغانستان وړاندیزونه
د وینا په پای کې متقي د سیمهییزې همکارۍ د پیاوړتیا لپاره لاندې ځانګړي وړاندیزونه وړاندې کړل:
- د څو اړخیز سیاسي میکانیزم په توګه د افغانستان او مرکزي آسیا ترمنځ په منظم ډول د مشورتي خبرو ترسره کول
- د همکارۍ لپاره د لارې نقشې د جوړولو لپاره د افغان او منځنۍ آسیا د څانګهوالو(متخصصینو) ترمنځ څېړنیز کنفرانس ترسره کول
- له سیمهییزو ګواښونو سره د مقابلې لپاره د ګډ امنیتي چلند د رامنځته کول
- د یوې ګډې لارې نقشې په چوکاټ کې د سوداګرۍ او ټرانزیټ د همکارۍ پراختیا
- د اقلیمي بدلون د پایلو د کمولو لپاره ګډه همکاري
په پایله کې متقي د دې غونډې د ترسره کولو لپاره د منځنۍ آسیا د هېوادونو له شتون او ملاتړ ستاینه وکړه او هیله یې څرګنده کړه، چې دا نوښت کولی شي د سیمهییزې همکارۍ پراخولو او په سیمه کې د ثبات، پراختیا او اقتصادي ادغام د پیاوړتیا لپاره لار اواره کړي.
تازه خبرونه
سویډن د افغانستان د پخواني سفیر د پناه غوښتنه رد کړه؛ امریکا ته یې د لېږلو هڅه کوي
۷۷ کلن نویان د ۲۰۱۹ز.کال له نومبر څخه په سویډن کې د افغانستان د سفارت دنده لرله او د ۲۰۲۴ز.کال په وروستیو کې له هغې وروسته، چې اسلامي امارت د جولای پر یودېرشمه په اروپا کې د افغانستان د ۱۴ ډیپلوماټیکو استازولیو لهخوا صادر شوي رسمي اسنادو د نهپېژنې اعلان وکړ؛ نوموړي خپله ډیپلوماټیکه دنده له لاسه ورکړه.
د فرانسې« لومونډ» ورځپاڼې راپور ورکړی، چې سویډن په دې هېواد کې د افغانستان د پخواني سفیر عباس نویان د پناه غوښتنه رد کړې او غواړي هغه امریکا ته ولېږدوي.
۷۷ کلن نویان د ۲۰۱۹ز.کال له نومبر څخه په سویډن کې د افغانستان د سفارت دنده لرله او د ۲۰۲۴ز.کال په وروستیو کې له هغې وروسته، چې اسلامي امارت د جولای پر یودېرشمه په اروپا کې د افغانستان د ۱۴ ډیپلوماټیکو استازولیو لهخوا صادر شوي رسمي اسنادو د نهپېژنې اعلان وکړ؛ نوموړي خپله ډیپلوماټیکه دنده له لاسه ورکړه.
د« لومونډ» د راپور له مخې، نویان اوس له معتبر اقامتي اسنادو پرته له خپلې مېرمنې سره د سویډن په جنوبي ښار هلسینګبورګ کې ژوند کوي او د ایستلو له ګواښ سره مخ دی.
نویان په سویډن کې د افغانستان د سفیر له ټاکل کېدا مخکې له ۲۰۰۵ز.کال څخه تر ۲۰۱۰ ز.کال پورې په کابل کې د افغانستان د پارلمان د غړي دنده ترسره کړې وه.
نوموړی له پارلماني دندې مخکې په امریکا کې هم اوسېدلی دی.
#آریانانیوز #افغانستان #سویډن #عباسنویان #پناهغوښتنه #امریکا
تازه خبرونه
افغانان په ملګرو ملتونو کې د غړیتوب اتیایمه کلیزه نمانځي؛ له پیله تر دې دمه د استازولۍ پر څوکۍ روان اختلاف
افغانستان په ۱۹۴۶ز.کال کې د ملګرو ملتونو د غړي هېواد په توګه ومنل شو. هغه مهال په امریکا کې د افغانستان استازي عبدالحسین عزیز په ملګرو ملتونو کې د دغه هېواد د غړیتوب سند لاسلیک کړ. همدارنګه محمدکبیر لودین د ملګرو ملتونو په ټولنه کې د افغانستان لومړني استازی ومنل شو، چې د غړیتوب په لومړیو کلونو کې یې دې ټولنې ته خپل اعتبارلیک وړاندې کړ.
افغانان نن( پنجشنبه د لړم اتهویشتمه / د نومبر نولسمه) په ملګرو ملتونو کې د خپل رسمي غړیتوب اتیایمه کلیزه نمانځي. افغانستان په ۱۹۴۶ز. کال کې د ملګرو ملتونو غړی شوی دی.
افغانستان په ۱۹۴۶ز.کال کې د ملګرو ملتونو د غړي هېواد په توګه ومنل شو. هغه مهال په امریکا کې د افغانستان استازي عبدالحسین عزیز په ملګرو ملتونو کې د دغه هېواد د غړیتوب سند لاسلیک کړ. همدارنګه محمدکبیر لودین د ملګرو ملتونو په ټولنه کې د افغانستان لومړني استازی ومنل شو، چې د غړیتوب په لومړیو کلونو کې یې دې ټولنې ته خپل اعتبارلیک وړاندې کړ.
په تېرو اتیا کلونو کې افغانستان له پراخو سیاسي بدلونونو سره-سره خپل غړیتوب ساتلی؛ خو په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ د څوکۍ پر سر اوس هم اختلاف روان پاتې دی.
په دې اته لسیزو کې افغانستان له پراخو سیاسي بدلونونو سره ـ سره په ملګرو ملتونو کې له شاهي نظام له پای ته رسېدا او د شوروي اتحاد له یرغل څخه نیولې تر کورنیو جګړو، د اسلامي امارت د دوه پېره واکمنۍ او د ۲۰۲۱ز.کال د اګست پر مهال د جمهوري نظام تر سقوط پورې خپل غړیتوب ساتلی دی.
په دې موده کې افغان ډیپلوماټانو د سولې، امنیت، پراختیا او بشري حقونو په اړه په نړیوالو ناستو او خبرو کې ونډه اخیستې ده. په دې لړ کې عبدالرحمن پژواک له ۱۹۵۸ز.کال څخه تر ۱۹۷۹ز.کال پورې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازی و او په ۱۹۶۶ز. کال کې د دې ټولنې د عمومي غونډې د یوویشتمې غونډې د مشر په توګه وټاکل شو. همدارنګه عادله راز په ۲۰۱۹ز.کال کې د افغانستان لومړنۍ ښځینه دایمي استازې شوه. ثریا دلیل هم له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۱۹ز. کال پورې په ژنیو کې د افغانستان دایمي استازې وه.
د ۲۰۲۱ز.کال د اګست له سیاسي بدلونونو وروسته په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ موضوع نوي پړاو ته دننه شوه؛ غلاممحمد اسحاقزي، چې هغه مهال د افغانستان دایمي استازی و د جمهوري نظام له سقوط وروسته په لومړیو میاشتو کې پر خپله دنده پاتې و او وروسته نصیراحمد فایق د ۲۰۲۱ز.کال په ډسمبر کې د افغانستان د استازولۍ چارسمبالي شو. په ژنیو کې هم نصیراحمد اندیشه د افغانستان پر استازیتوب خپلې هڅې روانې ساتلې دي.
اسلامي امارت په ملګرو ملتونو کې د افغانستان څوکۍ خپل استازي ته د سپارلو غوښتنه وکړه؛ خو د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې د اعتبارلیکونو کمیټې تر اوسه د سیالو اعتبارلیکونو په اړه وروستۍ پرېکړه نهده کړې او د تېر حکومت لهخوا معرفي شوي استازي اوس هم د افغانستان د استازولۍ په څوکۍ کې پاتې دي.
دغه راز په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د رایې حق له ۲۰۲۴ز.کال راپدېخوا د کلني غړیتوب د فیس د نهورکړې له کبله ځنډول شوی دی. د افغانستان اوسنۍ استازولۍ د اسلامي امارت مالي سرچینو ته لاسرسی نهلري او د دغه هېواد د غړیتوب د پاتې پورونو ورکړه هم نهده حل شوې.
ملګري ملتونه او د هغوی اړوند بنسټونه هم د افغانستان په بېلابېلو برخو کې فعالیت کوي.
دغه بنسټونه د بشري مرستو، روغتیا، زدهکړو، پراختیا، بشري حقونو او د نړیوالو مرستو د همغږۍ په برخو کې کار کوي. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي( یوناما) ماموریت په ۲۰۰۲ز.کال کې رامنځته شو او اوس هم د سیاسي تعامل، د بشري حقونو د وضعیت د څارنې او له نړیوالو شریکانو سره د همغږۍ په برخو کې فعالیت کوي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د غړیتوب له ۸۰ کلونو تېرېدا سره – سره اوس هم افغانستان د دې ټولنې غړی دی؛ خو د اوسني حکومت د استازولۍ او په عمومي غونډه کې د افغانستان د رایې حق موضوعات له هغو ناحل شویو ننګونو څخه دي، چې د افغانستان او دې نړیوال بنسټ ترمنځ په اړیکو کې پاتې دي.
#آریانانیوز #افغانستان #ملګريملتونه #غړیتوب #یوناما #اسلاميامارت #استازولي #بشريحقونه
تازه خبرونه
اسلامي امارت په افغانستان کې د داعش خراسان د پیاوړتیا په اړه د ملګرو ملتونو اندېښنه رد کړه
مجاهد ویلي، چې افغانستان پیاوړي ځواکونه لري او اجازه نهورکوي، چې بهرنۍ ډلې په هېواد کې پیاوړې شي او یا د افغانستان او نورو هېوادونو امنیت له ګواښ سره مخ کړي.
د اسلامي امارت ویاند ذبیحالله مجاهد په افغانستان کې د داعش خراسان د وړتیاوو د زیاتېدا په اړه د ملګرو ملتونو د چارواکو اندېښنه رد کړې او دغه اندېښنې یې پر ناسمو معلوماتو ولاړې بللې دي.
مجاهد ویلي، چې افغانستان پیاوړي ځواکونه لري او اجازه نهورکوي، چې بهرنۍ ډلې په هېواد کې پیاوړې شي او یا د افغانستان او نورو هېوادونو امنیت له ګواښ سره مخ کړي.
د اسلامي امارت دغه غبرګون له هغې وروسته څرګند شوی، چې د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په چارو کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال الکساندر زویوف د داعش خراسان د وړتیاوو د زیاتېدا او پرمختللو تجهیزاتو ته، چې بېپیلوټه الوتکې هم په کې دي؛ د داعش د لاسرسي په اړه اندېښنه څرګنده کړې وه.
-
لوبی4 days agoسرخپوشان خوافي د افغانستان فوټبال اتلانو لیګ نه ماتېدونکی اتل شو
-
تازه خبرونه1 day agoڅلور سمنګاني ځوانان د کډوالۍ پر لارې له مړینې وروسته خاورو ته وسپارل شول
-
لوبی2 days agoآریانا ټلویزیون د آسیا فوټبال کنفډراسیون د جایزو مراسم پر ژوندۍ بڼه خپروي
-
لوبی4 days agoپه آی ال ټي ۲۰ سیالیو کې ۲۵ افغان لوبغاړو قراردادونه ترلاسه کړل
-
سوداگري5 days agoپه پاکستان کې د انارو بیې دوه برابره لوړې شوې
-
تازه خبرونه3 days agoد اسلامي امارت مالیې وزیر د ایران د مازندران له کرنیزو او تولیدي مرکزونو لیدنه وکړه
-
سیمه ییز خبرونه2 days agoد ایران پر پوځي تاسیساتو امریکا او پر خلیجي هېوادونو ایران بریدونه کړي
-
ساینس او ټیکنالوژي1 day agoشمالي کوریا د خپلې لومړنۍ چټباټ مصنوعي ځیرکتیا مخکتنه وکړه
