د افغانستان ـ ایران د ګډې خونې مشر کمال‌الدین توحید د ایران د البرز ولایت په اقتصادي غونډه کې ویلي، چې د دودیزې سوداګرۍ پر ځای باید د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډو پانګونو او اوږدمهاله اقتصادي همکاریو پړاو پیل شي.

نوموړي، چې د افغانستان ـ ایران د ګډې خونې د پلاوي پر مشرۍ په دې غونډه کې ګډون کړی و، د افغانستان او ایران ترمنځ تاریخي، فرهنګي او ژبنیو اړیکو ته په نغوته کې ویلي، چې دا اړیکې باید پر اغېزناکو اقتصادي همکاریو بدلې شي.

کمالدین توحید زیاته کړې، افغانستان اوس د بهرنیو پانګوالو لپاره مناسب فرصتونه برابر کړي او ایراني پانګوال، په ځانګړي توګه د البرز ولایت سوداګر او صنعتکاران، کولی شي د ګډو پروژو او سترو اقتصادي طرحو له فرصتونو ګټه واخلي.

په دې غونډه کې د ایران او افغانستان د سوداګریزو خونو استازو، صنعتکارانو، سوداګرو او پانګوالو ګډون کړی و.

د دې غونډې ګډونوالو د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا، ګډو پانګونو او سوداګریزو راکړو ورکړو د زیاتوالي پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د افغانستان د هرات ولایت د ډبرو لومړنۍ صادراتي جوپه  امریکا ته صادره شوه؛ هغه ګام، چې د هېواد د معدني توکو د صادراتو پراختیا او په نړیوالو بازارونو کې د افغانستان شتون ته زمینه برابرولی شي.

دغه جوپه د یوه خصوصي شرکت له لوري د ۱۰۰ زره ډالرو پر ارزښت صادره شوې ده. په دې کې د هرات ولایت د زنده‌جان ولسوالۍ د کان تورې ډبرې شاملې دي، چې د هرات د صنایعو خونې له لارې د امریکا بازار ته لېږل شوې دي.

چارواکي وايي، هرات د بډایه کانونو، مناسب سوداګریز موقعیت او صنعتي ظرفیتونو له کبله د افغانستان له مهمو اقتصادي ولایتونو څخه شمېرل کېږي او د هېواد د صادراتو په وده کې اغېزناک رول لوبولی شي.

په نړیوالو بازارونو کې د افغانستان د معدني توکو د صادراتو د پراخېدا بهیر په داسې حال کې روان دی، چې د کانونو د برخې پراختیا او په دې برخه کې د پانګونې راجلبول د هېواد له مهمو اقتصادي موخو څخه بلل کېږي.

د اقتصادي کمیسیون له لوري، چې مشري یې د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر کوي؛ د شېرخان بندر د ظرفیت لوړولو طرحه د افغانستان، تاجکستان، قرغیزستان او چین ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا لپاره تائید شوه.

اقتصادي کمیسیون د سې‌شنبې پر ورځ د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت هغه وړاندیزونه وڅېړل او تائید کړل، چې د شېرخان بندر له لارې د سوداګرۍ د پراختیا په اړه وړاندې شوي وه. د پرېکړې له مخې، د مالیې، کورنیو چارو وزارتونه او اړوند بنسټونه به په دې بندر کې نوې بېخبناوې جوړې او شته ودانیز جوړښتونه به پراخ کړي.

همدارنګه له تاجکستان سره د همغږۍ له مخې به د شېرخان بندر کاري ساعتونه زیات شي، چې د بار وړونکو موټرو د تګ راتګ او سوداګریزو راکړو ورکړو د پراختیا لپاره ډېرې آسانتیاوې برابرې شي.

اقتصادي کمیسیون د مالیې وزارت ته دنده سپارلې، چې په شېرخان بندر کې د یوه لوژستیکي مرکز د جوړولو لپاره اړینه بودجه ځانګړې کړې. دغه مرکز به ګمرکي، زېرمې، د توکو د کښته کولو او بارولو خدمتونه وړاندې کوي.

په همدې غونډه کې د ټولګټو وزارت هم موظف شو، چې د ایکو د اوسپنې‌پټلۍ دهلېز د فعالولو لپاره د افغانستان په داخل کې د اوسپنې‌پټلۍ اړین ودانیز جوړښتونو جوړ کړي. یاد دهلېز د ایران، افغانستان، تاجکستان او قرغیزستان ترمنځ رامنځته شوی دی.

له بلې خوا اقتصادي کمیسیون پرېکړه کړې، چې څو امارتي شرکتونه خپلې زړې او سکراپ اوسپنې د ملي پراختیا شرکت ته وسپاري، چې له پروسس وروسته ترې معیاري سیخ‌ګولونه تولید او د دولت په سترو پروژو کې وکارول شي.

په دې غونډه کې د ملي معیار او کیفیت ادارې ۳۷ معیارونه او ۱۲ ازمایښتي کړنلارې هم تائید شوې. دغه معیارونه د کرنیزو محصولاتو، خوراکي توکو، درملو، ساختماني توکو، مخابراتو، طبي تجهیزاتو، کیمیاوي او پلاستیکي توکو په ګډون بېلابېلې برخې رانغاړي او د هېواد د اړتیاوو او نړیوالو معیارونو له مخې چمتو شوي دي.

د غونډې په پای کې د یو شمېر تعقیبي موضوعاتو راپورونه وړاندې او اړوند ادارو ته لازمې لارښوونې وشوې. د غونډې ټولې پرېکړې د وروستۍ منظورۍ لپاره د اسلامي امارت د رهبر دفتر ته لېږل شوې دي.