د رویټرز د راپور له مخې؛ اروپايي ټولنه او هند غواړي د دفاعي برخې همکاري پراخه او په اروپايي دفاعي نوښتونو کې د هند د ګډون شونتیا ارزول هم راونغاړي.

دا وړاندیز شوی ګډون په داسې حال کې وړاندې کېږي، چې اروپا هڅه کوي له امریکا او چین څخه خپله سټراتیژیکه تکیه راکمه او هم له اړینو شریکانو سره خپلې ډیپلوماټیکې، اقتصادي او امنیتي اړیکې پیاوړې کړي.

د هند لپاره له اروپايي ټولنې سره ژوره همکاري دا فرصت برابروي، چې پر خپلو دودیزو دفاعي شریکانو سربېره همکاري وغځوي او لکه یوه ستر امنیتي لوبغاړی خپل رول نور هم پراخ کړي.

د دې مسودې له مخې، چې تمه ده د سې‌شنبې پر ورځ لاسلیک شي؛ اروپايي ټولنه او هند به د خپلو دفاعي نوښتونو په اړه منظمې سلا مشورې کوي، چې په کې د دفاعي صنعتونو اړوند معلوماتو او تجربو تبادله هم رانغاړي.

په سند یا مسوده کې راغلي:«اروپايي ټولنه او هند به د خپلو دفاعي نوښتونو په اړه سلا مشورې روانې ساتي او دا به د دفاعي صنعت پورې اړوند تبادلې هم راونغاړي.»

دې سند زیاته کړې؛ دواړه لوري به د هغو فرصتونو څېړنه وکړي، چې هند وکولی شي د اروپايي ټولنې په اړوند دفاعي نوښتونو کې برخه واخلي؛ ګډې ګټې او همغږي شوي امنیتي لومړیتوبونه موجود وي او دا به د دواړو لورو د حقوقي چوکاټونو له مخې ترسره کېږي.

په دې مشارکت کې همدارنګه د اروپايي ټولنې او هند ترمنځ د کلني امنیتي او دفاعي خبرو اترو د جوړولو وړاندیز شوی او ورسره به په سمندري امنیت، سایبري امنیت او د ترهګرۍ پر ضد مبارزې په برخو کې هم ژوره همکاري وشي. دا هغه برخې دي، چې د جیوپولیټیک تاوتریخوالي د زیاتېدا، په اروپا او منځني ختیځ کې د شخړو او د مهمو سمندري سوداګریزو لارو د بې‌ثباتۍ له کبله ډېرې مهمې شوې دي.

په مسوده کې راغلي:« د نړیوالو امنیتي ګواښونو مخ پر زیاتېدونکې پېچلتیا، جیوپولیټیک تاوتریخوالی او چټک ټکنالوژیک بدلون، د اروپايي ټولنې او هند ترمنځ د امنیت او دفاع په برخه کې د نږدې خبرو او همکارۍ اړتیا نوره هم زیاتوي.»

دا اعلان په داسې ورځ شوی، چې د هند لپاره ځانګړی سمبولیک ارزښت لري؛ ځکه هند په نوي ډیلي کې د جمهوریت د ورځې د پوځي نندارتون پر مهال د برهموس توغندیز سیستم هم نندارې ته وړاندې کړی دی.

تمه ده دا دفاعي ګډون هممهاله د اروپايي ټولنې او هند ترمنځ د آزادې سوداګرۍ د اوږدو خبرو اترو له پای ته رسېدا سره اعلان شي؛ ځکه، چې دا د دواړو لوریو ترمنځ د اقتصادي او سټراټیژیکو اړیکو د نورې ژورېدا نښه ښیي.

د چارواکو د څرګندونو له مخې؛ د چارشنبې پر ورځ په کراچۍ کې د یوه سوداګریز مارکیټ د پراخې اورلګېدنې له کبله د مړو شویو کسانو شمېر نږدې ۵۰ ته هغه مهال لوړ شو، چې اوروژونکو د نړېدلو ودانیو له ویجاړیو ۲۵ نور مړي راوویستل.

دغه اورلګېدنه، چې په تېرو لس کلونو کې د بندري ښار کراچۍ تر ټولو خونړۍ ګڼل کېږي؛ د شنبې پر شپه ناوخته ولګېد او د «ګل پلازا» سوداګریز مرکز ټولو برخو ته چټک خپور شو.

په دې مارکیټ کې شاوخوا د کورنیو ۱۲۰۰ دوکانونه ول، چې د واده جامې، لوب‌توکي، لوښي او نور د اړتیا وړ توکي یې پلورل.

د کراچۍ مرستیال والي (ډپټي کمېشنر) جاوید نبي کوسو خبریالانو ته ویلي: «مونږ له ۲۰ تر ۲۵ پورې مړي یا د مړو پاتې شوني را ایستلي دي».

هغه زیاته کړې، چې دا پاتې شوني د ډي‌ان‌اې د پېژندنې لپاره روغتون ته لېږدول شوي دي.

نوموړی وایي؛ د مړو د خراب حالت له کبله د دقیق شمېر تثبیت کول ستونزمن دي.

له دې مخکې د سې‌شنبې پر ورځ رسمي شمېر ۲۹ کسان ښودل شوی و.

اوروژونکو څو ورځې د اور له لمبو سره مبارزه وکړه او د سې‌شنبې پر ورځ یې پرې بشپړ کنټرول ترلاسه کړ. تر هغه وخته ګل پلازا بشپړه ویجاړه او هر څه اېره شول.

د دولتي ژغورنې ادارې د څرګندونو له مخې؛ له اورلګېدنې وروسته د ۸۴ کسانو د ورکېدا راپور ورکړ شوی دی.

پولیسو ویلي؛ شونې ده، چې ډېر ورک کسان مړه شوي وي او د قربانیانو د شمې ر د لوړېدا اندېښنه هم شته دی.

د ویجاړ شوي سوداګریز مرکز مخې ته د قربانیانو خپلوان او خواخوږي د هغوی پر یاد شمعې بلولي او ځینو د هغو کسانو انځورونه هم له ځان سره لرل، چې ګومان کېږي په پېښه کې مړه شوي دي.

دوکاندار رحمت خان دغه پېښه ناورین وباله او څرګندوي؛ اور د هغه په دوکان کې ولګېد له ۱۸ څخه تر ۲۰ پورې پر کسان سربېره زمونږ  شپږ کارکوونکي هم موجود ول، چې پر وینا یې ټول اوس ورک دي.

دا اورلګېدنه له ۲۰۱۲ کال وروسته د کراچۍ تر ټولو خونړۍ پېښه ده؛ هغه مهال په یوه صنعتي کارخونه کې د اورلګېدنې له کبله له ۲۶۰ ډېر کسان وژل شوي وه.

د رویټرز د ترلاسه شوي سند له مخې؛ د راروانې جمعې پر ورځ به د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د ایران په اړه یوه ځانګړې ناسته ترسره کړي، چې د معترضانو پر وړاندې د «اندېښمنوونکي تاوتریخوالي» موضوع وڅېړي.

د ایراني چارواکو د راپورونو له مخې؛ له ۲۰۲۲ کال راپدېخوا دا اعتراضونه له ټولو پراخ لاریونونه ګڼل شوي، چې په کې لږ تر لږه ۵‌زره کسان وژل شوي دي.

دې ناارامیو پر نړیواله کچه له بشري حقونو څخه د پراخو سرغړونو په اړه اندېښنې هم راپارولي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو رییس فولکر تورک د اعتراضونو پر وړاندې سخت چلند غندلی او دا یې له نړیوالو قوانینو پوره سرغړونه ګڼلې ده.

په هغه لیک کې، چې رویټرز لیدلی؛ د آیسلینډ سفیر اینار ګونارسون، چې د جرمني او بریټانیا په ګډون د یو شمېر هېوادونو استازیتوب کويویلي: ځانګړې غونډه؛ ځکه اړینه ده، چې د «اندېښمنوونکي تاوتریخوالي، د لاریونکوونکو پر وړاندې د سختې ځپنې او په ټول هېواد کې د نړیوالو بشري حقونو د قانون د سرغړونو په اړه د باور وړ راپورونه» موجود دي.

ملګرو ملتونو تائید کړې، چې دا غونډه به د جمعې پر ورځ ترسره شي او تر اوسه ۲۱ هېوادونو له دې وړاندیز ملاتړ کړی دی.

د بشري حقونو د څار بنسټ (Human Rights Watch) د پراخو ناقانونه وژنو غندنه کړې او له ملګرو ملتونو یې غوښتي، چې د ایران د ۲۰۲۲ کال د اعتراضونو په اړه خپله پلټنه پراخه کړي او د حساب وړاندې کولو د ډاډ لپاره ورته اضافي مالي سرچینې برابرې کړي.

د ایران ډیپلوماټیک ماموریت د رویټرز نظر غوښتنې ته سمدستي ځواب ندی ورکړی؛ خو ډیپلوماټان وایي، چې ایران د ملګرو ملتونو ماموریتونو ته ځوابي لیکونه لېږلي او ادعا یې کړې، چې نښتې وروسته له هغې پیل شوې، چې پر امنیتي ځواکونو وسله‌وال بریدونه وشول.

د « ایران امپېکټ » د ۱۹ نادولتي بنسټونو د ائتلاف غړي ګلن پایوت رویټرز ته ویلي؛ دا غونډه به «ایراني چارواکو ته یو روښانه پیغام ولېږي، چې وینه تویېدل او د بېلابېلوغږونو ځپل باید پای ته ورسېږي او دا، چې دوی تر نړیوال څار لاندې دي.»

هغه زیاته کړې: «دا د نړیوالې ټولنې لپاره هم یو فرصت دی، چې د ټولو ایرانیانو له سوله‌ییز حق څخه ملاتړ وښيي او هغوی پرته له وېرې خپل غږ پورته کړي.»

په ایران کې روان اعتراضونه د اوږدمهالو ناخوښیو څرګندونه کوي؛ د ۲۰۲۲ کال پخواني لاریونونه هم له تاوتریخوالي سره مخ شول، چې سلګونه کسان په کې وژل شوي او زرګونه نور ونیول شول.

د ملګرو ملتونو دا بېړنۍ غونډه د ایران د مخالفتونو د مدیریت په اړه د نړیوالې ټولنې د زیاتېدونکې اندېښنې او د سیمې پر بشري حقونو د دې وضعیت د پراخو اغېزو څرګندونه کوي.