د ازبکستان د لومړي وزیر مرستیال جمشید خوجایوف په ایکس پاڼه کې لیکلي؛ ازبکستان او افغانستان په پام کې لري، چې خپله دوه اړخیزه سوداګري ۵ میلیارډ ډالرو ته ورسوي.

د خوجایوف د څرګندونو له مخې؛ دې کچې ته د سوداګرۍ رسولو موضوع د افغانستان د صنایعو او سوداګرۍ له وزیر نورالدین عزیزي سره په ویډیو کنفرانس کې راپورته شوه.

خوجایوف زیاته کړې؛ په تېرو پېنځه کلونو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري ۲.۵ ځله زیاته شوې، چې د ۲۰۲۱ ز.کال له ۶۵۳ میلیون ډالرو څخه په ۲۰۲۵ ز.کال کې شاوخوا ۱.۷ میلیارډ ډالرو ته رسېدلې ده.

د ازبکستان د لومړي وزیر مرستیال دا هم ویلي، چې دواړو خواوو د سوداګرۍ او اقتصادي همکارۍ د پراختیا لپاره د عملي ګامونو پر پورته کولو هم بحث کړی او دغه راز یې ازبکستان ته د افغان پلاوي د سفر لپاره چمتووالی ښودلی دی.

هغه زیاته کړې، چې له مبارکې روژې وروسته به همکارۍ عملاً  په کابل ښار کې د یوه سوداګریز فورم د جوړولو او د ځانګړو محورونو پر بنسټ د یوې نقشې د ترتیبولو له لارې پیاوړې شي.

د افغانستان د صنایعو او سوداګرۍ وزارت مسوولانو ويلي، چې په نږدې راتلونکي کې به له ازبک لوري سره د سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو د پراختیا لپاره نوې هوکړې تر سره کړي.

د پاکستانیو چارواکو د څرګندونو له مخې؛ د افغانستان ټرانزیټي توکي، چې د چمن او کوټې په ښارونو کې له میاشتو– میاشتو راپدېخوا بند پاتې ول، اوس یې د بیا صادرولو لپاره د کراچۍ بندرونو ته د لېږد اجازه ترلاسه کړې ده.

د پاکستان فډرالي عوایدو ادارې د خبرپاڼې له مخې؛ د کراچۍ او قاسم بندرونو ته د ټولو بند پاتې توکو د “بېرته لېږد” بهیر پر رسمي بڼه منل شوی دی.

دا پرېکړه له هغې وروسته رامنځته شوه، چې د تېر کال د تلې د نښتو له کبله د پاکستان او افغانستان ترمنځ مهمې لارې بندې او د کراچۍ بندرونو له لارې د افغانستان ټرانزیټي سوداګري درېدلې وه.

د نوې لارښوونې له مخې؛ په چمن او کویټه کې بند پاتې سوداګریز توکي به له اصولو سره سم او د ګمرک د کارکوونکو تر څار لاندې کراچۍ بندرونو ته ولېږدول شي. جواز لرونکي ټرانسپورتي شرکتونه باید لومړی خپل رسمي غوښتنلیک وسپاري او بیا دې د هر ۱۵ باروړونکو لاریو کاروان د یوه ګمرکي کارمند پر ملتیا حرکت وکړي.

د افغانستان او پاکستان تر منځ د ټرانزیټي سوداګرۍ اوږده ځنډ او خنډ افغان او پاکستاني سوداګرو ته د پام وړ مالي زیانونه اړولي او زرګونه توکي په کراچۍ بندرونو کې بې برخلیکه پاتې دي.

تمه ده، چې د دې پرېکړې پلي کېدا به پر سوداګرو اقتصادي فشارونه راکم کړي او د سیمې د سوداګریز بهیر په بیا راژوندي کولو کې مرسته وکړي.

د افغانستان اسلامي امارت ملي پراختیا شرکت ویلي؛ افغان پلاوي د بېلاروس هېواد د بهرنیو چارو وزارت، کرنې وزارت او صنعت وزارت له چارواکو سره په بېلا بېلو کتنو کې د دوه اړخیزو سیاسي،اقتصادي او تجارتي مسایلو په اړه خبرې کړي.

د ملي پراختیا شرکت ویاند څرګنده کړی، چې بېلاروس ته په سفر کې د امارتي شرکتونو پر لوی رییس احمد جان بلال او د ملي پراختیا شرکت عمومي اجرائیوي رییس عبدالرحمن عطاش سربېره د بهرنیو چارو وزارت استازو او د ملي پراختیا شرکت تخنیکي ډلې ملتیا کړې ده.

د ملي پراختیا شرکت ویاند نبي ارغندیوال زیاته کړې؛ افغان پلاوي په دې سفر کې، د بېلاروس هېواد له دولتي تصدیو او سترو صنعتي شرکتونو سره رغنده لیدنې او مذاکرات لرل.

دغه راز دې پلاوي  د MAZ، BELAZ، MTZ، AMKODOR ، د ملي علومو اکاډمۍ، د مینسک ښار الکتروتخنیکي فابریکې، AVGUST، دولتي کیمیاوي سرو ادارې او د کرنې وزارت د مالدارۍ له فارمونو لیدنه کړې ده.

ویل کیږي، چې په دې کتنو کې دواړو لوریو هوکړه کړې، چې د صنعت او کرنیزو ماشین‌الاتو، ودانیزو توکو، د خوړو خوندیتوب، عامې روغتیا او زده‌کړو په برخو کې به دوه‌اړخیزې همکارۍ او تخنیکي اړیکې نورې هم پیاوړې او پراخې کړي.