د اسلامي امارت ویاند ذبیح‌الله مجاهد د چین او پاکستان د ځانګړو استازو له‌خوا د راپورته شویو امنیتي اندېښنو په غبرګون کې ویلي؛ په ټول افغانستان کې امنیت ټینګ دی او هیڅ فرد یا ډلې ته اجازه نه‌ورکول کېږي، چې د افغانستان له خاورې د نورو هېوادونو پر ضد کار واخلي.

مجاهد د سې‌شنبې پر ورځ په یوه غږیز پیغام کې ویلي؛ د امنیت په اړه د افغانستان دریځ روښانه دی او اجازه نه ورکوي، چې د دغه هېواد خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي.

هغه زیاته کړې، که ځینې هېوادونه د افغانستان په اړه تبلیغات یا اندېښنې رامنځته کوي؛ دا د هغوی خپله موضوع ده او د هېوادونو کورنۍ ستونزې له اسلامي امارت سره تړاو نه‌لري.

هغه ویلي:« افغانستان سراسري امنیت لري. هیڅ خپل‌سرې ډله دلته د فعالیت اجازه نه‌لري او د افغانستان خاوره هم د هیڅ هېواد پر ضد نه‌کارول کېږي، بلکې د دې موضوع مخنیوی شوی دی. که ځینې لوري د افغانستان په اړه اندېښنې رامنځته کوي یا تبلیغات کوي، دا د هغوی خپله موضوع ده. په افغانستان کې واقعي وضعیت دا دی؛ هیڅ داسې خپل‌سرې ډله نشته، چې د کوم لوري لپاره ګواښ وي او د فعالیت اجازه هم نه‌لري.»

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق او د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیاویونګ د دوشنبې پر ورځ د سیمې د امنیت او د افغانستان اړوند وروستیو بدلونونو په اړه خبرې کړې وې.

په دې لیدنه کې دواړو لوریو د پاکستان د ادعا له مخې، له افغانستان څخه د تحریک طالبان پاکستان او د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ د ګواښونو په اړه هم نظرونه شریک کړي وه.

د عدلیې وزارت خبر ورکړی، چې د غصب شویو امارتي ځمکو د قضیو د څېړنې ځانګړې محکمې د اسنادو او شواهدو له ارزونې وروسته د خوست ولایت د ګربز ولسوالۍ ۱۵۱ جریبه ځمکه د اسلامي امارت ملکیت تثبیت کړ.

دې وزارت په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، یاده ځمکه د ګربز ولسوالۍ د باري په کلي کې موقعیت لري او له دې مخکې د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو کمیسیون هم ارزولې وه.

د عدلیې وزارت د څرګندونو له مخې، د ځینو کسانو له‌خوا د دغې ځمکې د امارتي‌والي په اړه د قناعت نه‌لرلو له کبله؛ د دې ځمکې دوسیه د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو قانون د اووه‌لسمې مادې له مخې د مرکزي زون ځانګړې محکمې ته سپارل شوې وه.

یادې محکمې د متصرفانو او کمیسیون اسناد، د ملکیت دفترونه او د اړوند ادارو معلومات وڅېړل او پرېکړه یې وکړه، چې ټوله ۱۵۱ جریبه ځمکه د اسلامي امارت ملکیت دی.

د محکمې د حکم له مخې، پدې ځمکه متصرف کسان اړ شوي، چې یاده ځمکه د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو کمیسیون ته وسپاري.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د ماشومانو د خوارځواکۍ کړکېچ نور هم ژورېږي او د بودجې کمښت دې ته اړ کړي، چې د اړتیا تر ټولو حساس پړاو کې خپلې د ژوند ژغورنې اړوند خوړو او تغذیې مرستې راکمې کړي.

د دې بنسټ د څرګندونو له مخې؛ د هلمند، کندهار، بغلان او لوګر په ګډون په ۱۲ ولایتونو کې د ماشومانو سخته(حاده) خوارځواکي بحراني کچې ته رسېدلې او اټکل کېږي، چې دا وضعیت به تر اکټوبر میاشتې نور هم خراب شي. اوس‌مهال د افغانستان نږدې یو پر درېیمه ولایتونه د ماشومانو د سختې خوارځواکۍ له کړکېچ سره مخ دي، چې دا تر اوسه تر ټولو لوړه ثبت شوې کچه ده.

د خوړو نړیوال پروګرام اټکل کړی، که بېړنۍ مرستې ونه‌رسېږي؛ سږکال به په افغانستان کې ۳.۷ میلیون ماشومان او ۱.۲ میلیون امیندوارې او شیدې ورکوونکې ښځې پر حادې خوارځواکۍ اخته شي.

په افغانستان کې د خوړو نړیوال پروګرام رییس جان ایلیف ویلي:« د افغانستان په روغتیايي مرکزونو کې د خوارځواکو ماشومانو کمزورې ژړاګانې اورېدل کېږي. په داسې حال کې، چې اندېښمنې میندې د لوږې له کبله کمزورې شوي او خپل ماشومان د درملنې لپاره دغو مرکزونو ته راولي. مونږ د راتلونکي نسل د روغتیا د له منځه تلو شاهدان یوو. آن په داسې فصل کې، چې باید د خوړو د ډېرښت وخت وي. دا دردناکه او د منلو وړ نه‌ده.»

د دې بنسټ د څرګندونو له مخې؛ پرله‌پسې شخړې، بېکاري، د خوراکي توکو د بیو لوړېدا، د بشري مرستو کمېدا، په منځني ختیځ کې د جګړو له کبله د تغذیوي توکو د لېږد ګډوډي او د پاکستان د سوداګریزو لارو تړل کېدا د دې کړکېچ د ژورېدا مهم لاملونه دي.

د خوړو نړیوال پروګرام زیاته کړې، چې په ۲۰۲۵ز.کال کې د بودجې د کمښت له کبله ۱۴۲ روغتیايي مرکزونه تړل شوي او له ۱۳زره څخه ډېر ماشومان د خوارځواکۍ له درملنې بې‌برخې شوي دي. همدارنګه نږدې یو میلیون میندو او ماشومانو د روان کال د پېنځه میاشتو لپاره له اړینو تغذیوي خدمتونو ګټه نه‌ده اخیستې.

جان ایلیف خبرداری ورکړی، چې افغانستان اوس د نړۍ له تر ټولو سختو خوارځواکۍ کړکېچونو څخه له یوه سره مخ دی او که بېړنۍ مرستې ونه رسېږي؛ د خوارځواکو ماشومانو او میندو شمېر به نور هم زیات او د ډېرو کسانو ژوند به له ګواښ سره مخ شي.

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي؛ د راتلونکو شپږ میاشتو لپاره د خپلو تغذیوي پروګرامونو د دوام او پراختیا لپاره ۵۴۰ میلیون ډالرو بېړنۍ بودجې ته اړتیا لري او ټینګار یې کړی، چې له دې مرستې پرته به په افغانستان کې د خوارځواکۍ کړکېچ نور هم ژور شي.