تازه خبرونه
په افغانستان کې کرونا ویروس په میلیونونه ماشومان له زدکړې بې برخې کړي
د ماشومانو نړیوال ملاتړ دفتر (سیف د چلدرن) په خپل روستي راپور کې ښیي، چې له هرو ۱۰ ماشومانو څخه ۸ هغو ویلي، چې دوی د کرونا ویروس او ناروغۍ له خپریدو راوروسته لږ څه زدکړي او یا یې هیڅ هم زدکړي ندي.
د راپور د څرګندونو له مخې، له تېرو شپږ میاشتو راپدیخوا کرونا ناروغي له ټولو ډېر د بېوزلو ماشومانو پر روزنې ناوړه اغېزې کړي او د بډایه او بېوزلو هلکانو او نجونو ترمنځ واټن نور هم پراخه شوی دی.
د تېرو شپږ میاشتو په بهیر کې، چې د دې ویروس له خپریدو تېریږي؛ له ټولو ډېر ماشومانو په لویه کچه زدکړې، روغتیا او خواړو ته لاسرسی له لاسه ورکړی. پداسې حال کې، چې د ګواښونو پر وړاندې د دوی ساتنه ټیټې کچې ته راټیټه شوې ده.
له ۱۰ څخه درې ماشومانو ( ۳۰٪) د کرونا ویروس د بندیزونو پر مهال یو ډول تاوتریخوالی تجربه کړی؛ البته ، دا احصائیه له هغه چا سره توپیر لري، چې تر پاملرنې لاندې دي ۱/۴ یا (۲۶٪) ته رسیږي.
په لیرې پرتو سیمو کې په هرو درې کورنیو کې یوې د ښوونځي توکو ته په ستونزه لاسرسی موندلی؛ خو په ښارونو کې دا شمېر په هرو پېنځه کورنیو کې یوې ته رسیدلی.
په ننګرهار کې ۱۱ کلنه مینه وایي: کرونا ویروس مې ژوند بدل کړی دی او ښوونځي ته له تګ پرته تېریږي. د لومړي ځل لپاره ما ښوونځي ته د تګ وخت وموند؛ خو کرونا ناروغۍ هرڅه بدل کړل. زمونږ پر کورني ژوند د دې ناروغې اغېزه خورا ژوره و. مونږ په یو ستونزمن حالت کې ژوند کوو. مونږ د ژوندي پاتې کیدو لپاره سم خواړه او درمل نلرو. د دغې وبا له پیل راپدیخوا مونږ په ورځ کې درې ځله خواړه دي خوړلي؛ ځکه، چې پلار مې دومره پیسي نلري، چې پوره خواړه چمتو کړي. کله، چې ناروغه شو؛ نشو کولی د بېوسۍ له کبله داکتر ته ولاړ شو.
په راپور کې راغلي، چې په افغانستان کې جګړې پوهنه سخته جګړه ځپلې ده. که څه هم په وروستيو کلونو کې په دې اړه پرمختګ راغلی او د ماشومانو قانون تصویب هم شوی، چې ماشومانو روزنې ته د ټولو هغو لاسرسي تضمینوي؛ خو په دې اړه اوس هم ننګونې پاتې دي.
راپور زیاته کړې: له کرونا ناروغۍ مخکې لږ تر لږه ۳.۷ میلیون ماشومان له ښوونځي پاتې شول، خو کله، چې ښوونځي د ناروغۍ له کبله وتړل شول؛ نو نږدې ۱۰ میلیون نور ماشومانو هم ښوونې او روزنې ته له لاسرسی پاتې شول.
په افغانستان کې د ماشومانو نړیوال ملاتړ د دفتر مشر کریستوفر نیاماندي څرګنده کړې؛ د ماشومانو د هغه نسل د ساتلو لپاره، چې سالم او باثباته راتلونکی یې له ګواښ سره مخ دي؛ نړۍ باید سمدلاسه له افغانستان څخه ملاتړ وکړي. له تعلیم پرته له افغان ماشومانو څخه د خپل هېواد د ودانولو حق اخیستل شوی دی.
هغې زیاته کړې: د ماشومانو اړتیاوې او د دوی نظریات باید د هر پروګرام زړه راکښونکې برخه وي، موخه یې باید د هغه څه ترلاسه کول وي، چې افغانستان په وروستیو میاشتو کې له لاسه ورکړي دي.
د یاد بنسټ د سروې ښیي، چې د افغانستان په شپږ ولایتونو کې یوازې ۲۸.۶ سلنه ماشومان د تلویزیون، ۱۳.۸د رادیو له لارې او ۰.۲ سلنه د انترنیت له لارې زدکړو ته لاسرسی لري.
نجونې د هلکانو په پرتله له کرونا ویروسه ډېرې اغېزمنې شوي؛ له ۳.۷ سلنې ماشومانو څخه، چې ښوونځي پاتې دي؛۶۰ سلنه یې نجونې دي.
تازه خبرونه
نړۍ دې د افغانستان او پاکستان د پراخې جګړې مخه ونیسي – فایننشل ټایمز
یادې ورځپاڼې زیاته کړې: نږدې پېنځه کاله د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا تېر شوي؛ خو د افغانستان په اړه د نړۍ د پاملرنې د کمېدا ترڅنګ دې رسنۍ پر ښځو محدودیتونه او د کابل او اسلامآباد تر منځ د اړیکو خرابوالی ته هم ګوته نیولې ده.
د فایننشل ټایمز ورځپاڼې په یوه لیکنه کې، چې د یکشنبې پر ورځ خپره شوې؛ خبرداری ورکړی: د افغانستان او پاکستان تر منځ د کړکېچونو زیاتوالی د دې خطر رامنځته کوي، چې روان وضعیت پراخې جګړې ته واوړي؛ خو نړیواله ټولنه باید ژر تر ژره له دې سیمې سره بیا تعامل پیل کړي.
یادې ورځپاڼې زیاته کړې: نږدې پېنځه کاله د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا تېر شوي؛ خو د افغانستان په اړه د نړۍ د پاملرنې د کمېدا ترڅنګ دې رسنۍ پر ښځو محدودیتونه او د کابل او اسلامآباد تر منځ د اړیکو خرابوالی ته هم ګوته نیولې ده.
د لیکنې له مخې: د پاکستان او اسلامي امارت تر منځ اړیکې له ۲۰۲۱ ز.کال راپدېخوا ډېرې خرابې شوې دي، ځکه اسلامآباد افغان چارواکي په خپله خاوره کې د دوی مخالفو وسلوالو ته پر پناه ورکولو او بریدونو تورنوي؛ خو دا ادعا تل اسلامي امارت رد کړې ده.
په وروستیو اوونیو کې تاوتریخوالی دومره زیات شوی، چې د هوايي او ځمکنیو بریدونو له کبله د یو شمېر راپورونو له مخې له زر ډېر کسان وژل شوي او له سل زره ډېر نور بېځایه شوي دي.
دغه راز له تر ټولو خونړیو پېښو څخه یوه په کابل کې د روږدو د درملنې پر امید نومي روغتون د پاکستاني پوځیانو هوايي برید و، چې د افغان چارواکو پر وینا سلګونه کسان په کې وژل شوي دي.
ورځپاڼې خبرداری ورکړی، چې که تاوتریخوالی همداسې روان وي؛ نو ښايي د جنوبي او مرکزي آسیا ثبات له خطر سره مخ کړي او افغانستان یو ځل بیا د وسلوالو ډلو د فعالیتونو پر مرکز بدل شي.
دې ورځپاڼې د پاکستان پر پوځي پالیسۍ هم نیوکه کړې او څرګندوي، چې یوازې هوايي بریدونه د وسلوالو فعالیتونو د پای ته رسولو لپاره بسنه نهکوي.
دغه راز له لویو قدرتونو لکه امریکا او چین څخه غوښتي، چې فعاله ډیپلوماټیکه ونډه واخلي.
همدارنګه، د چین سټراټیژیکو ګټو ته هم نغوته(اشاره ) شوې، چې بیجینګ کولی شي د منځګړي په توګه رول ولوبوي.
د سولې پخوانیو ناکامو هڅو سره – سره ورځپاڼې ټینګار کړی، چې د نړۍ بېپروايي او بېتفاوتي به سیمه له پوره خطرونو سره مخ کړي.
تازه خبرونه
د ملګرو ملتونو سرمنشي د اوبو په شبکو کې پر پانګونې ټینګار وکړ
ګوتریش په خپل پیغام کې خبرداری ورکړی: ښځې او نجونې په هغو سیمو کې، چې د اوبو او حفظ الصحې خدمات ناکافي دي؛ ستونزې ګالي. ډېری یې اړ دي، چې له ناامنه امکاناتو کار واخلي؛ د اوبو له کبله د رنځېدونکو خپلوانو پالنه وکړي او د اوبو په راټولولو کې ساعتونه ولګوي او له زدهکړو او فرصتونو بې برخې شي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرش د اوبو نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه پیغام کې ټینګار کړی، چې د ښځو او نجونو د حقونو او روغتیا ساتنې لپاره د څښاک پاکو اوبو ته لاسرسی اړین دی او له حکومتونو او اړوند بنسټونو یې په دې اړه د عملي هڅو غوښتنه کړې ده.
ګوتریش په خپل پیغام کې خبرداری ورکړی: ښځې او نجونې په هغو سیمو کې، چې د اوبو او حفظ الصحې خدمات ناکافي دي؛ ستونزې ګالي. ډېری یې اړ دي، چې له ناامنه امکاناتو کار واخلي؛ د اوبو له کبله د رنځېدونکو خپلوانو پالنه وکړي او د اوبو په راټولولو کې ساعتونه ولګوي او له زدهکړو او فرصتونو بې برخې شي.
ګوټرش د اوبو په اړه په سږنۍ څرګندونه کې «چېرته، چې اوبه بهېږي؛ هلته برابري وده کوي» تر سرلیک لاندې ټینګار کړی؛ اوبو ته د لاسرسي ښهکول کولی شي د جنسیتي برابرۍ په پیاوړتیا کې مهم رول ولري.
هغه له حکومتونو وغوښتل، چې د خدمتونو د وړاندې کولو په ښه کولو، د کاري ځواک د ظرفیت پر پیاوړتیا او دوامدار تمویل د اوبو او حفظالصحې په شبکو کې پانګونه زیاته کړي.
هغه همدارنګه له پرمختللو هېوادونو وغوښتل، چې د ټکنالوژۍ، تخصص او بودجې پر وړاندې کولو د بنسټیزو سرچینو د جوړولو لپاره له دغو هڅو ملاتړ وکړي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي د اوبو پر اړتیا د ټینګار تر څنګ ویلي؛ ښځې باید د پرېکړو په بهیرونو کې برخه ولري، چې د اوبو سیسټمونه د ټولنې له اړتیاوو سره سم جوړ شي.
ګوترس ویلي، چې د اوبو کمښت کولی شي شخړو ته لمن ووهي؛ اوبه کولی شي همکاري او سوله هم پیاوړې کړي.
هغه وایي: “راځئ، چې په ګډه اوبه د جنسیت د برابرۍ لپاره پر یوه ځواک واړوو.”
تازه خبرونه
د افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی خطرناک پړاو ته رسېدلی – د بحران نړیواله ډله
د یاد بنسټ د خبرپانې له مخې؛ په کابل کې د تېرې اوونۍ د روږدو کسانو د درملنې پر روغتون خونړی برید د تاوتریخوالي د زیاتېدا د عطف ټکی و او د جګړې کچه یې د پام وړ زیاته کړې ده.
-
څار5 days agoڅار: پر افغان ملکي وګړو د پاکستاني بریدونو پایلې
-
تحول5 days agoتحول: د پاکستان پر بریدونو روان غبرګونونه
-
تازه خبرونه5 days agoپاکستان دې د کابل د روږدو پر روغتون برید وڅېړي – مسلمان علماء
-
تازه خبرونه1 day agoد اسلامي امارت یوه غړي په برلین کې د افغانستان سفارت چارسمبالي پر غاړه اخیستې
-
لوبی1 day agoپه کوکپر نړیوالو سیالیو کې د وزلوبې ملي لوبډله درېیمه شوه
-
تازه خبرونه24 hours agoد پاکستان پوځي رژیم یو ځل بیا اوربند مات کړ
-
نړۍ1 day agoټرمپ ایران ته د انرژۍ پر ودانیزو بنسټونو د بریدونو ګواښ وکړ
-
تازه خبرونه22 hours agoد افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی خطرناک پړاو ته رسېدلی – د بحران نړیواله ډله
