د افغانستان بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي ویلي، د ۲۰۲۲ز.کال له پیل څخه تر اوسه د پاکستان په پوځي بریدونو کې ۱۱۱۹ افغان ملکي وګړي «شهیدان » شوي او یا ټپیان دي.

بلخي له سي‌ان‌ان خبري آژانس سره په مرکه کې ویلي، چې د دغو بریدونو ډېری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

هغه په کابل کې د «امید» نومي د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د پاکستان پوځي برید ته نغوته کړې او څرګندوي، چې په دې برید کې سلګونه کسان وژل شوي دي.

د افغانستان بهرنیو چارو وزارت ویاند سي‌ان‌ان ته ویلي:« پاکستان باید د بې‌بنسټه ادعاوو د مطرح کولو پر ځای خپلې امنیتي ستونزې له خپلو خلکو سره د مسوولانه تعامل او له افغانستان سره د رښتینې ډیپلوماسۍ له لارې حل کړي.»

د بلخي څرګندونې په داسې وخت کې راپورته کیږي، چې د کابل او اسلام‌آباد اړیکې له کړکېچ سره مخ دي.

« ډیپلوماټ» خپرونې په یوه راپور کې لیکلي، چې د اسلامي امارت د چارواکو له‌خوا د واخان ټرانزیټي سړک له پرانیستل کېدو سره– سره له دې لارې له چین سره د افغانستان عملي نښلېدا اوس هم له جدي خنډونو او د بېجینګ له امنیتي اندېښنو سره مخ ده.

د راپور له مخې؛ د اسلامي امارت چارواکو د اوکټوبر پر څلورمه د ۱۲۱ کیلومټره اوږد سړک پرانیسته وکړه، چې د شاوخوا درې کلونو کار په پایله کې جوړ شوی دی.

دا سړک د بدخشان ولایت له واخان ولسوالۍ څخه د چین تر پولې غځېدلی او ټاکل شوې، چې له چین او سیمه‌ییزو بازارونو سره د افغانستان د سوداګرۍ د پراختیا زمینه برابره کړي.

د« ډیپلوماټ» د راپور له مخې: د دې پروژې لګښت ۳۶۵ میلیون افغانۍ دی، چې شاوخوا ۵.۶ میلیون ډالرو سره برابرېږي؛ د اسلامي امارت د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت له‌خوا ورکړ شوی دی.

دې خپرونې زیاته کړې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانو ترینګلتیاوو او د سوداګرۍ د درېدا له کبله د واخان لار له چین سره د افغانستان د سوداګرۍ بدیله لار کېدی شي او د پاکستان پر سوداګریزو لارو د کابل تکیه راکمولی شي.

په راپور کې ټینګار شوی، چې چین تر اوسه خپله پوله له دې لارې د منظمې سوداګرۍ د تګ راتګ لپاره نه‌ده پرانیستې.

همدارنګه بېجینګ د سړک د پرانیستې په مراسمو کې خپل استازی نه‌دی لېږلی او د دې پروژې بشپړېدل یې په ډیپلوماټیکه کچه هم تائید کړي. نه‌دي

د« ډیپلوماټ» د لیکنې له مخې؛ د چین امنیتي اندېښنې دې احتمال ته نغوته کوي، چې له دې لارې څخه به د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ غړي د سین‌کیانګ په سیمه کې د فعالیت لپاره کار واخلي. د دې لارې په اړه د بېجینګ احتیاط  هم یو خنډ ګڼل کیږي.

« ډیپلوماټ» لیکلي: تر هغې، چې اسلامي امارت د چین امنیتي اندېښنې لرې نه‌کړي او د منظمې سوداګرۍ لپاره د پولې د پرانیستلو زمینه برابره نه‌شي؛ د واخان دهلیز به له افغانستان سره د چین یوه مهم سوداګریز دهلیز هم نه‌شي.

#آریانانیوز #افغانستان #چین #واخان‌دهلېز #سوداګري #بدخشان

اروپايي ټولنې د افغانستان په سوېلي او سویل‌لویدیځو سیمو کې له کړکېچونو څخه زیانمنو شویو څه باندې ۳۴۷ زره کسانو ته د روغتیايي خدمتونو، خوړو، اوبو رسولو او حفظ‌الصحې په برخو کې د مرستې لپاره ۱۲ میلیون یورو ځانګړې کړې دي.

دا پروګرام د ۲۰۲۶ز.کال د جون له لومړۍ نېټې څخه د ۲۰۲۷ز.کال د مې تر یودېرشمې پورې دوام کوي او په کندهار، زابل، روزګان، هلمند، فراه او نیمروز ولایتونو کې ۲۸ ولسوالۍ تر پوښښ لاندې نیسي.

د اروپايي ټولنې د خبرپاڼې له مخې، نږدې ۱.۲۷ میلیون نور کسان به هم په غیرمستقیم ډول له دغو مرستو ګټه واخلي.

همدارنګه اټکل شوی، چې د ناروغیو د خپرېدا، د اقلیمي بدلونونو له کبله د پېښو او بې‌ځایه کېدا په صورت کې به ۳۹ زره او ۱۷۵ نورو کسانو ته هم بېړنۍ مرستې ورسېږي.

اروپايي ټولنې دا مرستې داسې مهال ځانګړې کړي، چې د دې ټولنې د څرګندونو له مخې په ۲۰۲۶ز.کال کې شاوخوا ۲۱.۹ میلیون کسان په افغانستان کې بشري مرستو ته اړتیا لري. له پېنځه کلونو کم‌عمره ماشومان، امیندوارې او شیدې ورکوونکې ښځې، معلولیت لرونکي کسان او په لرې پرتو او محرومو سیمو کې مېشتې کورنۍ اوس هم بنسټیزو خدمتونو ته د لاسرسي پر وړاندې له جدي خنډونو سره مخ دي.