د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې له هغه وغوښتل، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د کړکېچ کمولو لپاره له ایران سره خبرې روانې وساتي او څرګندوي، چې انقره د سولې له هڅو ملاتړ کوي.

د ترکیې ولسمشرۍ ماڼۍ د سې‌شنبې پر ورځ په یوه خبرپاڼه کې څرګنده کړې؛ اردوغان ټینګار کړی، چې د ایران او امریکا ترمنځ د کړکېچ په اړه باید له ډیپلوماسۍ څخه تر ټولو ډېره ګټه واخیستل شي او خبرې بیا پیل شي.

ترکیه، چې د ناټو دوه‌یم لوی پوځ دی؛ له ایران سره ګډه پوله هم لري او پر ځلونو یې د جګړې د پای ته رسېدا غوښتنه کړې ده.

انقرې له امریکا، ایران او د پاکستان او قطر په څېر منځګړو هېوادونو سره نږدې اړیکې ساتلي او د دواړو لوریو ترمنځ د منځګړیتوب هڅې هم کوي.

دا ټیلیفوني خبرې له هغې وروسته تر سره شوي، چې یوه لوړپوړي ایراني چارواکي رویټرز ته ویلي؛ د جګړې د دایمي پای ته رسولو لپاره د خبرو هڅې پر ټپه درېدلې دي او ایران به خپل پوځي دریځ« بشپړ یرغلیز» کړي.

د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږدوونکو بېړیو د تګ راتګ د بیا پیل په اړه هڅې هم له خنډ سره مخ شوې دي.

ترکیې پر ایران د امریکا او اسرائیلو بریدونه غندلي؛ خو پر خلیجي هېوادونو د ایران بریدونه یې هم وغندل او د هرمز تنګي د بیا پرانیستل کېدا غوښتنه یې کړې ده.

د ترکیې ولسمشرۍ ماڼۍ ویلي؛ اردوغان او ټرمپ د دوه‌اړخیزو اړیکو، په غزه کې د جګړې او د ترکیې، سعودي عربستان او پاکستان ترمنځ د لاسلیک شوي دفاعي تړون په اړه هم خبرې کړې دي.

اردوغان دغه تړون د سیمه‌ییز ثبات او امنیت لپاره د«پیاوړي دریځ» نښه بللې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، واشنګټن پر ایران د اقتصادي فشارونو د زیاتولو لپاره د نویو اقداماتو په لټه کې دی. د امریکا د خزانې وزارت هم د پراخو بندیزونو د لګولو شونتیا وړاندې کړې ده.

د احتمالي اقداماتو په لړ کې پر چینايي خپلواکو نفتو چاڼځایونو، چینايي بانکونو، د لېږد رالېږد پر شرکتونو او د ایران د تېلو د پلور له مالي شبکو سره تړلو ادارو د بندیزونو لګول شامل دي.

کارپوهان وايي؛ واشنګټن کولی شي پر هغو هېوادونو او شرکتونو فشار زیات کړي، چې د ایران تېل اخلي او همدارنګه یې پر هغو شبکو بندیزونه سخت کړي، چې له تهران سره د بندیزونو په تېراېستلو کې مرسته کوي؛ خو دا ډول اقدامات ښايي د امریکا او چین ترمنځ ترینګلتیا هم زیاته کړي.

د اقتصادي بندیزونو ترڅنګ، پر ایران د لېږد رالېږد او سوداګرۍ د ډېرو محدودیتونو او پر ګاونډ هېوادونو د فشار راوړلو ته ورته لارې هم تر غور لاندې دي، چې ایران ته د توکو د لېږد مخه ونیول شي.

کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې د فشارونو زیاتول په سیمه کې پراخې اقتصادي او سیاسي پایلې لرلی شي.

د لبنان روغتیا وزارت ويلي، د دغه هېواد پر جنوبي سیمو د اسرائیلو په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۱ کسان وژل شوي او ۱۹ نور ټپیان دي.

د لبنان رسمي ملي خبري آژانس راپور ورکړی، چې اسرائیلي جټ الوتکو د« انصار» کلي پر یوه کور برید کړی، چې په کې د درې ماشومانو او دوه ښځو په ګډون اووه کسان وژل شوي؛ څلور نور کسان بیا د «دیرالظهراني» کلي په یوه بل برید کې وژل شوي دي.

د اسرائیلو پوځ ویلي، د دغو بریدونو له کبله په جنوبي لبنان کې د حزب‌الله مواضع او بېخبناوې پر نښه شوي دي. دا بریدونه د اسرائیلي ځواکونو پر ضد د اقداماتو په غبرګون کې ترسره شوي دي.

حزب‌الله د دغو څرګندونو په غبرګون کې ویلي، چې دغو بریدونو ته به «وړ ځواب» ورکړ شي.

دغه راز د لبنان لومړي وزیر په انصار کلي کې د ښځو او ماشومانو وژل کېدل غندلي او ویلي یې دي، چې هغوی«پوځي هدفونه» نه ول.

د لبنان ولسمشر هم دغه بریدونه د خبرو اترو او د سولې د چوکاټ د هوکړې د پلي کولو لپاره د امریکا د هڅو پر وړاندې «روښانه پیغام» بللی دی.

اسرائیلو اعلان کړی؛ تر هغې، چې حزب‌الله بې‌وسلې شوی نه‌وي له جنوبي لبنان څخه به ونه وځي؛ دا هغه موضوع ده، چې حزب‌الله او لبناني چارواکي یې مخالفت کوي.

د راپورونو له مخې، د مارچ له دوه‌یمې راپدېخوا د جګړو د نوې څپې له پیل څخه تر اوسه په لبنان کې لږ تر لږه ۴۳۰۰ کسان وژل شوي دي.