سیمه ییز خبرونه
روسیه د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب په هڅه کې ده
د روسیې دولتي رسنۍ زویزدا د سېشنبې پر ورځ د کرملین د ویاند دمیتري پیسکوف د څرګندونو له مخې راپور ورکړ، چې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین ژمنه کړې، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د اټومي وسلو په اړه په خبرو اترو کې منځګړیتوب وکړي.
رویټرز د سې شنبې پر ورځ راپور ورکړ، چې روسیې د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب وړاندیز کړی او ژمنه کوي، چې د تهران د اټومي پروګرام د کړکیچ د سولهییز حل لپاره به هر ممکنه هڅه وکړي.
د روسیې دولتي رسنۍ زویزدا د سېشنبې پر ورځ د کرملین د ویاند دمیتري پیسکوف د څرګندونو له مخې راپور ورکړ، چې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین ژمنه کړې، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د اټومي وسلو په اړه په خبرو اترو کې منځګړیتوب وکړي.
په خبرو اترو کې یوې ښکېلې سرچینې د نوم نه ښودلو پر شرط رویټرز ته ویلي، چې روسیې د منځګړي په توګه د رول لوبولو وړاندیز کړی؛ خو له مسکو څخه د داسې رول لوبولو غوښتنه نده شوې.
په نیویارک کې د ملګرو ملتونو لپاره د ایران استازي پدې اړه له تبصرې کولو ډډه کړې.
دا بدلونونه له هغې وروسته رامنځته کیږي، چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ په جنورۍ کې د واک له ترلاسه کولو وروسته د امریکا پالیسي بدله کړه او له روسیې سره یې د روغې جوړې دریځ غوره کړ، چې لویدیځ متحدین یې په اوکراین کې د مسکو د درې کلنې جګړې د پای ته رسولو په هڅه کې له احتیاط څخه کار اخیستو ته اړ کړي دي.
د کرملین ویاند دمیتري پیسکوف د سېشنبې پر ورځ خبریالانو ته وویل، چې ایران د روسیې ملګری او متحد دی او مسکو به ورسره د اړیکو پراختیا روانه وساتي.
هغه ویلي: “ولسمشر پوتین پدې باور دی او قانع شوی دی، چې د ایران د اټومي مسلې ستونزه باید په ځانګړي توګه له سولهییزو لارو حل شي. البته روسیه به د ایران د متحد په توګه د دې ستونزې د سولهییز حل لپاره خپله ټوله هڅه ترسره کړي.”
ټرمپ تېره میاشت پر ایران د ” بشپړ فشار” کمپاین بیا پیل کړ، چې تهران د اټومي وسلو له جوړولو څخه منع کړي؛ خو هغه دا هم ویلي، چې د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره د یوې هوکړې له لارې خبرو کولو ته هم چمتو دی.
د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت شورا ویاند برایان هیوز د سېشنبې پر ورځ ویلي؛ “د ټرمپ حکومت به له خپلو مخالفانو او متحدینو سره یو راز خبرې وکړي، خو … د خپل ملي امنیت د دفاع لپاره د ځواک له دریځ څخه.”
ایران د اټومي وسلو د جوړولو ته هر راز لېوالتیا رد کړې ده؛ خو د ملګرو ملتونو د اټومي انرژۍ ادارې د خبرداری له مخې؛ ایران د یورانیمو غني کول ۶۰ سلنه خالصوالي ته رسوي، چې د وسلو د کچې نږدې ۹۰ سلنه دی.
لویدیځ هېوادونه وايي؛ هیڅ ملکي پروګرام ته اړتیا نشته، چې یورانیم دومره لوړې کچې ته غني کړي او هیڅ بل هېواد د اټومي بم له تولید پرته دا کار ندی کړی. ایران تل ويلي، چې اټومي پروګرام یې سولهییز دی.
برایان هیوز وایي: “امریکا به د ایران د اټومي وسلو ترلاسه کول یا په منځني ختیځ او ټوله نړۍ کې د ترهګرۍ لپاره د دوی ملاتړ ونه زغمي.”
د امریکا بهرنیو چارو وزارت ویاند ټامي بروس ویلي؛ د امریکا بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د سېشنبې پر ورځ د اسرائیلو له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په خبرو کې ویلي، چې هغه “د ایران له خوا د رامنځته شویو ګواښونو د حل لپاره د نږدې همغږۍ تمه لري او د یوې باثباته سیمې د رامنځته کولو لپاره فرصتونه لټوي.”
په ۲۰۱۵ کال کې ایران د بریټانیا، جرمني، فرانسې، امریکا، روسیې او چین سره د ګډ جامع عمل پلان (JCPOA) په نوم یوې هوکړې ته ورسېد، چې د هېواد د اټومي پروګرام د محدودیتونو په بدل کې یې بندیزونه لرې کړل.
واشنګټن په ۲۰۱۸ کال کې د ټرمپ د لومړۍ دورې پر مهال له دې تړون څخه ووت او ایران له خپلو اټومي اړوند ژمنو څخه شاتګ پیل کړ.
رویټرز راپور ورکړی، چې بریټانیا، فرانسې او جرمني د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته ویلي، چې دوی چمتو دي؛ که اړتیا وي د ایران پر وړاندې د ټولو نړیوالو بندیزونو “سمدستي بېرته اخیستل” پیل کړي، چې دا هېواد د اټومي وسلو ترلاسه کولو ته لاسرسی ونه مومي.
دوی به د راتلونکي کال د اوکټوبر پر اتلسمه د داسې اقداماتو کولو وړتیا له لاسه ورکړي، چې د ملګرو ملتونو د ۲۰۱۵ کال پرېکړه لیک د تړون په اړه پای ته ورسیږي. ټرمپ په ملګرو ملتونو کې خپل استازي ته امر کړی، چې د ایران پر وړاندې د نړیوالو بندیزونو او محدودیتونو د لرې کولو لپاره له متحدینو سره کار وکړي.
سیمه ییز خبرونه
د ایران پر پوځي تاسیساتو امریکا او پر خلیجي هېوادونو ایران بریدونه کړي
د امریکا یوه پوځي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې امریکايي الوتکو د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو (IRGC) پر تاسیساتو برید کړی دی.
امریکايي جنګي الوتکو د نومبر پر اووهلسمه د هرمز تنګي په قشم ټاپو کې د ایران پر پوځي تاسیساتو برید کړی؛ بحرین او کویټ له نویو هوايي بریدونو خبر ورکړی او په خلیجي سیمه کې د کړکېچ د زیاتېدا د مخنیوي لپاره ډیپلوماټیکې هڅې هم روانې دي.
د امریکا یوه پوځي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې امریکايي الوتکو د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو (IRGC) پر تاسیساتو برید کړی دی.
د دې سرچینې د څرګندونو له مخې، دغه برید پر امریکايي پرسونل او پوځي شتمنیو د بریدونو په غبرګون کې شوی دی.
د ایران د هرمزګان ولایت د والي مرستیال احمد نفیسي پر قشم ټاپو د بریدونو پخلی کړی؛ خو ویلي یې دي، چې استوګنیزې سیمې، سوداګریز مرکزونه او مهمې بېخبناوې زیانمنې شوې نهدي. هغه د مرګ او ژوبلې او پوځي تاسیساتو ته د اوښتو زیانونو په اړه معلومات نهدي ورکړي.
له دې مخکې د ایران سپاه پاسداران ځواکونو ادعا کړې وه، چې د بحرین د شیخ عیسی په هوايي اډه کې یې د بېپیلوټه الوتکو پر مرسته د امریکا پر یوه پوځي رادار برید کړی دی.
دې ځواک زیاته کړې، دا برید د امریکايي پوځي بېپیلوټه الوتکو لهخوا د ایران له هوايي حریم څخه د پرلهپسې سرغړونو په غبرګون کې شوی دی.
د امریکا مرکزي قومندانۍ دغه ادعا رد کړې او څرګندوي، چې په دې برید کې امریکايي تجهیزاتو ته زیان نهدی اړول شوی او نه هم کوم امریکايي سرتېری ټپي شوی دی.
بحرین، چې د امریکا د سمندري ځواکونو د پنځمې بېړۍ کوربه دی، د نومبر پر اتهلسمه سهار وختي د نویو هوايي بریدونو له شنډولو خبر ورکړ او ایران یې پر دغه هېواد د بریدونو پر دوام تورن کړ.
د دې هېواد کورنیو چارو وزارت دوه بېړني خبرداري خپاره کړل او له اوسېدونکو یې وغوښتل، چې خوندي ځایونو ته پناه یوسي؛ خو وروسته یې اعلان وکړ، چې ګواښ پای ته رسېدلی دی.
د کویټ پوځ هم ویلي، چې د دغه هېواد هوايي دفاعي سیسټمونو د دښمنو بېپیلوټه الوتکو پر وړاندې اقدام کړی؛ خو د دغو الوتکو سرچینه یې نهده پر ګوته کړې او د مرګ او ژوبلې یا زیانونو په اړه یې هم معلومات نهدي ورکړي.
په هرمز تنګي کې د بېړیو پر وړاندې کړکېچ زیات شوی
د پوځي نښتو له تازه پېښو سره هممهاله، د هرمز تنګي په اوږدو کې پر سوداګریزو بېړیو د بریدونو نور راپورونه هم خپاره شوي دي. هرمز تنګی د انرژۍ او نړیوالې سوداګرۍ یوه مهمه لار ده.
د ایران سپاه پاسداران ځواکونو ویلي، چې د عمان د غنم ټاپو ته څېرمه یوې تېلوړونکې بېړۍ هغه مهال اور واخیست، چې له یوه ماین سره ولګېده.
د ایران پاسداران ځواکونو د څرګندونو له مخې، دغه بېړۍ په داسې سمندري مسیر کې روانه وه، چې تهران یې اجازه نهوه ورکړې.
په خبرپاڼه کې د بېړۍ نوم او د عملې د غړیو په اړه معلومات ورکړ شوي نهدي.
ایراني ځواکونو په تنګي کې د نورو بېړیو له اور اخیستو هم خبر ورکړی؛ خو رویټرز ویلي، چې دغه ادعاوې یې په خپلواکه توګه تائید کړي نهدي.
دغه راز د بریټانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو ادارې (UKMTO) ویلي، چې د عمان د خصب بندر شمالي لوري ته د تر برید لاندې د نیول شوې تېلوړونکې بېړۍ عمله نه موندل کیږي.
د راپورونو له مخې، پر دې بېړۍ د نومبر پر شپاړلسمه لومړی برید شوی و، چې له هغې وروسته پرې دوهیم برید هم شوی او بیا یې اور اخیستی دی.
د ډیپلوماټیکو هڅو دوام
د پوځي فعالیتونو له بیا زیاتېدا سره- سره د کړکېچ د راکمولو لپاره ډیپلوماټیکې هڅې هم روانې دي او قطر او عمان د واشنګټن او تهران ترمنځ د کړکېچ کمولو لپاره خپلې اړیکې روانې ساتي.
د قطر بهرنیو چارو وزارت ویاند ماجد الانصاري د نومبر پر اووهلسمه ویلي، چې د دواړو لوریو ترمنځ د اختلافونو د راکمولو لپاره د منځګړیتوب هڅې روانې دي.
هغه خبرداری ورکړی، چې د کړکېچ زیاتېدا به سمندري تګ راتګ، نړیوال اقتصاد او د هوکړې د ترلاسه کولو فرصتونه له ګواښ سره مخ کړي او له ټولو لوریو یې د زغم غوښتنه کړې ده.
د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم عمان ته تللی او هلته یې له سلطان هیثم بن طارق او د بهرنیو چارو له وزیر بدر البوسعیدي سره لیدلي دي.
د عمان بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې په دغو خبرو کې د کړکېچ د کمولو او د بحران د سولهییز حل لپاره د زمینې برابرولو پر هڅو بحث شوی دی.
په انقره کې د ترکیې بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د هرمز تنګي د بیا پرانیستل کېدا او د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو د ژر او مثبتې پای ته رسېدا غوښتنه کړې ده.
فیدان له تهران څخه غوښتي، چې د اختلاف د حل لپاره خپله لېوالتیا څرګنده کړي او ټینګار یې کړی، چې د سمندري تګ راتګ خونديتوب بېرته ټینګول او د ګاونډ هېوادونو امنیتي اندېښنو ته رسېدنه مهمه ده.
دغه جګړه د فبرورۍ پر اتهویشتمه د امریکا او اسرائیلو لهخوا پر ایران د بریدونو له پیل سره رامنځته شوې ده. واشنګټن د ایران پر بندرونو بندیز لګولی دی. په داسې حال کې، چې تهران اوس هم د هرمز تنګي له لارې بحري تګ راتګ محدودوي.
دا په داسې حال کې ده، چې د بحري تګ راتګ د لاسرسي او د امریکا د بندیزونو پر سر اختلافونه اوس هم د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ډیپلوماټیکو هڅو پر وړاندې لوی خنډونه دي.
سیمه ییز خبرونه
سعودي ائتلاف د توغول شويو بالسټیک توغنديو او بېپیلوټه الوتکو مخه ونیوله
حوثیانو، چې د یمن ګڼ مېشتې سیمې تر خپل واک لاندې لري؛ په وروستیو ورځو کې د سعودي پر پلازمېنه خپل بریدونه زیات کړي دي.
د سعودي عربستان پر مشرۍ ائتلاف، چې په یمن کې د ایران پلوه حوثيانو پر وړاندې جګړه کوي؛ وايي، چې د یکشنبې پر ورځ یې د سعودي پلازمېنې ریاض پر لور د توغول شويو دوه بالسټیک توغنديو او د دې هېواد په ختیځه نفتلرونکې سیمه کې د درې بېپیلوټه الوتکو مخنیوی کړی دی.
حوثیانو، چې د یمن ګڼ مېشتې سیمې تر خپل واک لاندې لري؛ په وروستیو ورځو کې د سعودي پر پلازمېنه خپل بریدونه زیات کړي دي.
د رویټرز د راپور له مخې، تېره اوونۍ پر ریاض د حوثیانو په یوه برید کې د سعودي د تېلو دولتي شرکت آرامکو یوه اداري ودانۍ زیانمنه شوې وه.
د سعودي عربستان ختیځه سیمه، چې د دغه هېواد د اقتصاد مهمه سرچینه ده؛ په تېرو څو اوونیو کې د حوثیانو د څو بریدونو موخه ګرځېدلې ده.
په دې سیمه کې د سعودي عربستان د تېلو او ګازو ډېری زېرمې پرتې دي او د آرامکو شرکت مرکزي دفتر هم په کې دی.
دغه دفتر هم د اوکټوبر د میاشتې په یوه برید کې سخت زیانمن شوی و.
دا په داسې حال کې ده، چې حوثیانو پر سعودي هوايي ډګرونو، بندرونو او د تېلو پر تاسیساتو بریدونه زیات کړي او سعودي عربستان هم په ځواب کې د یمن د حوثیانو پر مورچلو هوايي بریدونه ډېر کړي دي.
سیمه ییز خبرونه
د سعودي عربستان په مکه کې د دوه توغندیو د شنډولو پاتې شوني لوېدلي
د سعودي دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د توغندیو پاتې شوني په« سبوحه» نومي کلي کې، چې د مسجدالحرام شمال ختیځ لوري ته شاوخوا ۳۵ کیلومټره واټن لري او د« وادي المغمس» په سیمه کې، چې د دې جومات ختیځ ته شاوخوا ۲۱ کیلومټره لرې پرته ده؛ لوېدلي دي.
د سعودي عربستان چارواکو ویلي؛ د چارشنبې پر ورځ د دغه هېواد د مکې په اړوند سیمه کې د هوايي دفاعي سیسټمونو لهخوا د شنډ شويودوه بالسټیک توغندیو پاتې شونيراغورځېدلي دي.
د سعودي دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د توغندیو پاتې شوني په« سبوحه» نومي کلي کې، چې د مسجدالحرام شمال ختیځ لوري ته شاوخوا ۳۵ کیلومټره واټن لري او د« وادي المغمس» په سیمه کې، چې د دې جومات ختیځ ته شاوخوا ۲۱ کیلومټره لرې پرته ده؛ لوېدلي دي.
د سعودي عربستان د ملکي دفاع ادارې په خبرپاڼه کې راغلي، توغندي د دې سیمې پر لوري توغول شوي وه؛ خو د دې هېواد هوايي دفاعي ځواکونو شنډ او له منځه وړي دي.
حوثیانو څو ځله د سعودي عربستان هغه تورونه رد کړي، چې ګواکې د مسلمانانو دوه سپېڅلي ښارونه مکه او مدینه یې پر نښه کړي دي. هغوی وايي، پوځي عملیات یې د سعودي عربستان په نورو سیمو کې پر پوځي تاسیساتو او سټراټیژیکو موخو متمرکز دي.
د سعودي عربستان ملکي دفاع ادارې د پنجشنبې په لومړیو ساعتونو کې څرګنده کړې:« پر ملکي سیمو دښمنانه بریدونه له نړیوالو بشري قوانینو ښکاره سرغړونه ده او د حوثي ملېشو هغه خطرناکه دښمنانه تګلاره څرګندوي، چې دوی یې تعقیبوي.»
حوثیانو په ۲۰۱۴ز.کال کې د یمن پلازمېنه صنعا ونیوله، چې له کبله یې سعودي عربستان په راتلونکي کال کې د یمن د نړیوالې ټولنې لهخوا په رسمیت پېژندل شوي حکومت پر ملاتړ پوځي مداخله وکړه.
په ۲۰۲۲ز.کال کې د ملګرو ملتونو پر منځګړیتوب د اوربند هوکړې تر ډېره جګړې ودرولې؛ خو د روان میلادي کال په لومړیو کې کړکېچونه بېرته پیل شول. حوثیانو د توغندیو او بېپیلوټه الوتکو پر مټ د سعودي عربستان پر خاوره بریدونه وکړل او ریاض هم په یمن کې هوايي بریدونه پیل کړل.
د جګړو زیاتېدا د بابالمندب سټراټیژیکه اوبلاره هم له ګواښ سره مخ کړې ده. دا اوبلاره د بېړیو د تګ راتګ یوه مهمه لاره ده، چې سره بحیره د عدن له خلیج سره نښلوي.
-
تازه خبرونه2 days agoڅلور سمنګاني ځوانان د کډوالۍ پر لارې له مړینې وروسته خاورو ته وسپارل شول
-
لوبی4 days agoسرخپوشان خوافي د افغانستان فوټبال اتلانو لیګ نه ماتېدونکی اتل شو
-
لوبی3 days agoآریانا ټلویزیون د آسیا فوټبال کنفډراسیون د جایزو مراسم پر ژوندۍ بڼه خپروي
-
سوداگري5 days agoپه پاکستان کې د انارو بیې دوه برابره لوړې شوې
-
لوبی5 days agoپه آی ال ټي ۲۰ سیالیو کې ۲۵ افغان لوبغاړو قراردادونه ترلاسه کړل
-
تازه خبرونه4 days agoد اسلامي امارت مالیې وزیر د ایران د مازندران له کرنیزو او تولیدي مرکزونو لیدنه وکړه
-
سیمه ییز خبرونه3 days agoد ایران پر پوځي تاسیساتو امریکا او پر خلیجي هېوادونو ایران بریدونه کړي
-
تازه خبرونه4 days agoاسلامي امارت آلمان ته خپل څلور نوي ډیپلوماټان لېږي
