قطر ویلي، د امریکا او ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د منځګړو په هڅو کې پرمختګ شوی او د دواړو لوریو ترمنځ د اختلافونو د کمولو لپاره هڅې روانې دي.

د قطر بهرنیو چارو وزارت ویاند ماجد الانصاري ویلي، چې د خبرو اترو بهیر« ډېر پرمختللي پړاو» ته رسېدلی او قطر، پاکستان او عمان پر ګډه د واشنګټن او تهران ترمنځ د خبرو د آسانتیا او د وړاندیزونو د تبادلې لپاره نږدې همغږي کوي.

د قطر د امیر دفتر هم ویلي، شیخ تمیم بن حمد آل ثاني او د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ټیلیفوني خبرو کې د واشنګټن او تهران ترمنځ د اختلافونو د کمولو او د یوې تلپاتې هوکړې د رامنځته کېدا پر لارو چارو خبرې کړې دي. د قطر امیر د خبرو اترو پر دوام او د جون میاشتې د هوکړه‌لیک پر عملي کېدا ټینګار کړی دی.

ایران د ټرمپ هغه څرګندونې رد کړي، چې ګواکې له امریکا سره خبرې پیل شوې دي.

د ایران چارواکي وایي، دا مهال له واشنګټن سره هیڅ ډول مذاکرات نه‌ترسره کېږي.

دغه راز د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي ویلي، له عمان سره د هرمز تنګي د تګ راتګ په اړه خبرې مثبتې او روانې دي او موخه یې د بېړیو لپاره د خوندي سمندري لارې برابرول دي.

بل لور ته د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنټ او د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم د هرمز تنګي د بېرته پرانیستو په اړه روانو خبرو ته هیله‌من ښکاره شوي دي. روبیو ویلي، په خبرو کې پرمختګ شوی، خو وروستۍ هوکړه لا نه ده شوې.

په هرمز تنګي او شاوخوا سمندري لارو کې امنیتي ګواښونه اوس هم دوام لري.

د راپورونو له مخې، یوه باروړونکې بېړۍ د عمان ساحل ته نږدې د نامعلوم توغندي په برید کې زیانمنه شوې او عملې یې بېړۍ پرېښې ده.

همدارنګه د هند د لېږد رالېږد وزیر ویلي، یمن ته نږدې یوه هندي بېړۍ هم په برید کې ډوبه شوې؛ خو ټول ۱۴ سپاره کسان یې ژغورل شوي دي.

د امریکا او ایران ترمنځ د پېنځه میاشتني کړکېچ د پای ته رسېدا لپاره د خبرو په اړه د دواړو هېوادونو متضادو دریځونو د سې‌شنبې پر ورځ ناڅرګندتیا او په هرمز تنګي کې عمان ساحل ته نږدې پر یوې باروړونکې بېړۍ برید د نړۍ د انرژۍ د لېږد په اړه اندېښنې نورې هم زیاتې کړې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې پر ورځ ویلي وه، چې خبرې روانې دي او ایران ته یې د«ښې هوکړې» د لاسلیک لپاره «وروستی فرصت» ورکړی دی؛ خو ایران دا ادعا رد کړې او څرګندوي، چې نه خبرې روانې دي او نه هم د داسې خبرو کوم پلان شته.

ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته ویلي؛ خبرې د ایران، سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو او قطر د غوښتنې پر بنسټ روانې دي او ایران ته دا وروستی فرصت دی، چې یوه مناسبه هوکړه لاسلیک کړي.

د ټرمپ دا څرګندونې له هغې وروسته شوي، چې نوموړي د اوونۍ په پای کې پر ایران د هغو« پراخو بریدونو» له لغوه کېدا خبر ورکړ، چې د ده پر وینا د خبرو د ترسره کېدا له کبله یې اجازه بېرته اخیستې وه.

دغه راز د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي ویلي، له امریکا سره نه کومې خبرې روانې دي او نه هم کومه ناسته ټاکل شوې ده.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، ایران نه په نږدې ورځو کې د کوم بهرني پلاوي د کوربتوب پلان لري او نه هم خپل مرکچیان بهر ته استوي. هغه زیاته کړې: د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي پرته، چې د عراق په مذهبي سفر کې و؛ نور ټول ایراني مرکچیان په هېواد کې دي او یوازې له عمان سره د هرمز تنګي د مدیریت په اړه خبرې روانې دي.

دغه راز د عمان ساحل ته نږدې په هرمز تنګي کې یوې باروړونکې بېړۍ اعلان کړی، چې د نامعلوم توغندي له لګېدا سره مخ شوې ده. د بریټانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو ادارې هم دغه پېښه تائید کړې ده.

د معلوماتو له مخې، د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ اوس هم کم شوی او د دوشنبې پر ورځ یوازې شپږ سوداګریزې بېړۍ له دې لارې څخه تېرې شوې دي.

سره له دې، چې د امریکا او ایران ترمنځ د کړکېچ احتمالي کمېدا د تېلو نړیوالې بیې راټیټې کړې او د ونډو بازارونه یې هم اغېزمن کړل.

ټرمپ وروسته په ټروت سوشیل کې د ایران مشران« بې‌ساري دوه‌مخي» وبلل او ادعا یې وکړه، چې ایران د نورو خبرو غوښتنه کړې او په نږدې راتلونکې کې به نوې خبرې وشي.

هغه یو ځل بیا ټینګار کړی، چې د امریکا سمندري ځواک پر هرمز تنګي بشپړ واک لري او څرګندوي: تر هغې، چې هوکړه یا« بشپړه تسلیمېدنه» ونه‌شي؛ ایران ته به هیڅ شی ونه رسېږي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، د هرمز تنګي د وضعیت په اړه هوکړه شوې او هیله یې څرګنده کړې، چې د ایران پر اټومي پروګرام به هم هوکړې ته ورسېږي.

ټرمپ ویلي، ټاکل شوې، چې د امریکا او ایران ترمنځ اټومي خبرې د دوشنبې پر ورځ پیل شي او دا خبرې به د ایران پر اټومي بې‌وسلې کېدا راوڅرخیږي.

هغه دا ادعا هم کړې، چې هغه برید یې لغوه کړی و، چې پر وینا یې« له دوه‌یمې نړیوالې جګړې راپدېخوا تر ټولو ستر برید» و.

د ټرمپ د څرګندونو له مخې؛ دا پرېکړه له هغې وروسته شوې، چې د فارس خلیج د سیمې یو شمېر مهمو متحدانو له واشنګټنه وغوښتل: د پوځي اقدام پر ځای د ډیپلوماسۍ او هوکړې لاره خپله کړي.

د امریکا ولسمشر د هرمز تنګي د هوکړې او له ایران سره د راتلونکو خبرو د چوکاټ په اړه نور جزئیات نه‌دي ورکړي.

دغه راز، ایراني چارواکو تر اوسه د ټرمپ دغو تازه څرګندونو ته رسمي غبرګون نه‌دی ښودلی.

دا په داسې حال کې ده، چې په سیمه کې کړکېچ او د هرمز تنګي د بېړیو د تګ راتګ د امنیت او د ایران د اټومي پروګرام د راتلونکي په اړه اندېښنې اوس هم د منځني ختیځ له مهمو امنیتي او سیاسي موضوعاتو څخه ګڼل کېږي.